Khấm khá từ cây trồng quanh vườn
Trước đây, ở nhiều vùng quê Nghệ An, cây cau chỉ được trồng lác đác quanh nhà, chủ yếu tạo cảnh quan và phục vụ thói quen ăn trầu của người lớn tuổi. Nhưng, nhiều năm trở lại đây, loại cây bình dị ấy trở thành nông sản có giá trị kinh tế cao, được nhiều người chọn trồng. Trong số đó có gia đình ông Chu Văn Bách (64 tuổi, trú xã Quỳnh Sơn, tỉnh Nghệ An).
Giữa vùng quê, vườn cau xanh tốt của gia đình ông trở nên nổi bật. Chia sẻ về cơ duyên chọn cây cau để phát triển kinh tế, ông Bách cho biết, gia đình làm nông, nếu chỉ dựa vào cây lúa, hoa màu thì cuộc sống bấp bênh. Do đó, ông luôn tìm tòi hướng đi mới để tăng giá trị trên cùng một diện tích đất canh tác.
Hơn chục năm trước, trong một lần đi thăm người quen ở huyện miền núi Nghệ An, ông Bách nhận thấy người dân nơi đây trồng nhiều giống cau như cau lùn, cau bẹ. Đến mùa thu hoạch, thương lái thường tìm tận nơi hỏi mua cả buồng. Những chùm cau chi chít quả đem lại cho người trồng giá trị kinh tế lớn.
Tò mò tìm hiểu, lão nông nhận thấy cau là loại cây dễ trồng, không đòi hỏi nhiều công chăm sóc nhưng đem lại nguồn thu nhập cao hơn nhiều so với các cây nông nghiệp khác. Nghĩ đây có thể là hướng đi phù hợp với gia đình, ông mua khoảng chục cây giống về trồng thử trong vườn nhà.
Sau ít năm chăm sóc, những cây cau đầu tiên bắt đầu cho quả to, đều. Quả cau được thương lái đến tận nhà thu mua với giá tốt. Từ đó, vợ chồng ông Bách tiếp tục nhân giống. Một thời gian sau, từ những cây cau ban đầu đã cho gia đình ông thu nhập tốt từ bán quả.
Khoảng 5 năm trở lại đây, vợ chồng ông Bách quyết định tập trung đầu tư, cải tạo khu đất và mở rộng mô hình. Nhờ phần lớn cây giống được gia đình tự nhân giống nên chi phí đầu tư không nhiều. Ông bà chỉ tập trung vào việc làm đất, bổ sung thêm các loại phân hữu cơ để cây phát triển tốt.
Đến nay, khu vườn của vợ chồng lão nông này có khoảng 300 cây cau lùn đã cho thu hoạch, hàng trăm cây được trồng từ 1-2 năm tuổi để làm cảnh.
Ngoài cau lùn, gia đình ông Bách còn trồng khoảng 100 cây cau bẹ đang cho thu hoạch quanh năm. Song song với đó, vợ chồng ông còn dành ra phần diện tích nhất định để ươm giống hàng trăm cây con. Tất cả tạo nên bức tranh xanh tươi nổi bật giữa làng quê.
Hàng năm, ngoài bán quả cau, ông Bách còn có thêm nguồn thu từ cây giống. Ông cho biết, giống cau bẹ có giá khoảng 50.000 đồng/cây; cau lùn có giá từ 150.000 – 1 triệu đồng/cây, tùy kích thước. Với những cây cau lùn có dáng đẹp không chỉ được khách mua về trồng lấy quả mà còn được lựa chọn làm cây cảnh, nhờ thế giá càng cao hơn.
Nguyên tắc bán hàng khác biệt của vợ chồng lão nông
Về kỹ thuật chăm sóc, bà Nguyễn Thị Năng (63 tuổi, vợ ông Bách), cho biết cây cau không cần kỹ thuật chăm sóc cầu kỳ. Trong những năm đầu tiên, người trồng cần tưới nước thường xuyên, không để cây bị khô, làm sạch cỏ. Gia đình bà gần như không sử dụng phân lân, đạm trong quá trình chăm sóc.
Để cây cau phát triển tốt, theo bà Năng, tháng 8 là thời điểm thích hợp để trồng loại cây này. Bởi đây là lúc thời tiết chuyển mát, không còn nắng gắt. Bà có nguyên tắc bán cây giống khá đặc biệt là vào mùa nắng nóng, khách đến hỏi mua bà đều không bán. Theo bà, vì thời điểm này trồng cây sẽ khó phát triển. Từ đó, bà tư vấn khách chờ hết mùa nắng nóng rồi quay lại mua cây giống về trồng.
Còn đối với trái cau, cứ đến mùa thu hoạch, thương lái thường tìm đến tận vườn thu mua. Nhờ đó, gia đình không cần lo lắng nhiều về đầu ra. Cũng có thời điểm, gia đình bà đưa cau đi nhập cho các đầu mối hoặc bán lẻ vào những ngày mồng 1, ngày rằm hay lễ Tết.
Mỗi buồng cau có từ khoảng 100-300 quả. Có thời điểm giá cau lên tới 800.000 đồng/yến, giúp vợ chồng ông Bách mang về thu nhập gần 200 triệu đồng từ tiền bán quả cau mỗi năm. Năm ngoái, dù giá cau có giảm xuống nhưng theo tính toán của vợ chồng ông loài cây này vẫn cho giá trị kinh tế cao hơn nhiều so với trồng các loài cây khác.
Bà Năng cho biết, có vụ gia đình thu hoạch một sào cau bằng 2 mẫu ruộng trồng lúa. Cây cau lại không phải chăm sóc nhiều, ít bị ảnh hưởng bởi biến đổi khí hậu nhưng lại cho kinh tế tốt.
Theo bà Nguyễn Thị Hồng Thu, Chủ tịch Hội Nông dân xã Quỳnh Sơn, mô hình trồng cau lấy quả kết hợp ươm, bán cau giống của gia đình ông Chu Văn Bách là mô hình mới, có hiệu quả kinh tế cao tại địa phương. So với một số cây trồng truyền thống như lúa, ngô và các loại hoa màu, hiệu quả kinh tế từ mô hình trồng cau cao hơn khoảng 5-8 lần trên cùng diện tích. Thời gian tới, Hội Nông dân xã sẽ tổ chức cho các hội viên tham quan, học hỏi kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật ươm giống và chăm sóc để từng bước nhân rộng mô hình, giúp nâng cao thu nhập cho bà con và phát triển kinh tế địa phương.
Từ việc từng loay hoay với các loại cây trồng truyền thống kém hiệu quả, vợ chồng lão nông xứ Nghệ đã dám thay đổi để phát triển kinh tế trên quê hương. Những vườn cau xanh mướt, thẳng tắp không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định, mà còn kể câu chuyện về sự kiên trì, bền bỉ, mang tinh thần đổi mới của người nông dân thế hệ mới.
