Trước khi trở thành một "lão nông" chính hiệu, ông Nguyễn Chất Sâm (SN 1968, trú tại xã Ia Ly, tỉnh Gia Lai) từng là giám đốc của một công ty hoạt động trong lĩnh vực nông sản tại TP Hồ Chí Minh. Năm 2018, sau nhiều năm gắn bó với thương trường, ông quyết định giao lại công việc cho các con để trở về với niềm đam mê nông nghiệp hữu cơ mà ông đã ấp ủ từ lâu.
Nói là làm, ông Sâm lựa chọn vùng đất Ia Ly để xây dựng trang trại và bắt đầu hành trình khởi nghiệp lần thứ hai của mình. Ông đầu tư khoảng 38 tỷ đồng (tương đương 1,5 triệu USD) trên diện tích 25 ha để cải tạo đất, xây dựng farmstay và trồng thử nghiệm sầu riêng.
Ngay từ những ngày đầu, ông đã mạnh dạn lựa chọn giống sầu riêng Musang King - loại sầu riêng nổi tiếng thế giới về chất lượng nhưng cũng được đánh giá là khó trồng, đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc nghiêm ngặt. Trên vùng đất này, ông tiếp tục đầu tư trồng hơn 1.600 cây sầu riêng với hai giống chủ lực là Musang King và Monthong.
Mặc dù đã gần 60, ông Sâm vẫn miệt mài nghiên cứu, ứng dụng các phương pháp canh tác hữu cơ nhằm tạo ra những sản phẩm chất lượng cao. Đến nay, mô hình không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế với doanh thu gần 7 tỷ đồng mỗi năm mà còn trở thành điểm tham quan, trải nghiệm nông nghiệp sinh thái nổi tiếng của địa phương.
Chia sẻ với PV, ông Nguyễn Chất Sâm cho biết, trong suốt quá trình kinh doanh nông sản, ông luôn trăn trở về nguồn gốc và chất lượng sản phẩm để mang đến cho người tiêu dùng những loại trái cây an toàn, thơm ngon.
"Một trong những phương pháp tôi duy trì nhiều năm qua là sử dụng ong để thụ phấn cho sầu riêng nhằm tăng tỷ lệ đậu trái, giúp quả phát triển đồng đều và nâng cao chất lượng. Bên cạnh đó, tôi chủ động giữ thảm cỏ tự nhiên dưới gốc cây để duy trì độ ẩm và tạo môi trường thuận lợi cho các sinh vật có ích phát triển", ông Sâm cho hay.
Theo ông Sâm, khó khăn lớn nhất trong những ngày đầu khởi nghiệp là thiếu nguồn nước tưới. Thời điểm đó, ông phải vay vốn ngân hàng để đầu tư hệ thống dẫn nước từ khu vực đỉnh núi thuộc tỉnh Kon Tum cũ (nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi) về Ia Ly. Khi nguồn nước được đảm bảo, vườn sầu riêng bắt đầu phát triển ổn định và cho những mùa quả ngọt đầu tiên.
Năm 2025, trang trại sầu riêng của ông Sâm đạt sản lượng gần 100 tấn, mang về doanh thu gần 7 tỷ đồng. Bước sang vụ mùa năm 2026, gần 1.600 cây sầu riêng đã bước vào giai đoạn thu hoạch chính, với sản lượng dự kiến khoảng 130 tấn.
Hiện nay, sản phẩm sầu riêng của trang trại chủ yếu được tiêu thụ tại TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hà Nội và nhiều tỉnh, thành khác. Thông qua các doanh nghiệp, đối tác liên kết, một phần sản phẩm cũng đã được giới thiệu tới thị trường quốc tế.
Không chỉ phát triển sản xuất, ông Sâm còn đầu tư xây dựng Farmstay Sâm Phát Ialy ngay trong khuôn viên trang trại. Với lợi thế nằm gần khu vực thủy điện Ialy, nơi đây trở thành điểm đến kết hợp giữa trải nghiệm nông nghiệp và du lịch sinh thái. Du khách có thể trực tiếp tham quan, thưởng thức sầu riêng cùng nhiều loại trái cây khác ngay tại vườn.
Ngoài ra, trang trại của ông Sâm còn hỗ trợ, chia sẻ kỹ thuật canh tác hữu cơ cho nhiều hộ nông dân địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.
"Hiện tôi đang phối hợp với một trường đại học tại Gia Lai và các đối tác nước ngoài nghiên cứu công nghệ bảo quản, cấp đông sầu riêng nhằm giữ nguyên hương vị tự nhiên. Nếu thành công, người tiêu dùng sẽ có thể thưởng thức sầu riêng chất lượng cao quanh năm", ông Sâm cho biết.
Đánh giá về mô hình này, ông Rơ Châm Tâm, Phó Chủ tịch UBND xã Ia Ly, cho rằng đây là mô hình sản xuất hiệu quả, mang lại giá trị kinh tế cao và mở ra hướng phát triển nông nghiệp hữu cơ cho địa phương.
“Ngoài việc tạo ra sản phẩm an toàn, ông Sâm còn chủ động liên kết với các doanh nghiệp, đơn vị ngoài tỉnh nhằm quảng bá, nâng cao giá trị và mở rộng đầu ra cho nông sản địa phương. Trang trại hiện tạo việc làm thường xuyên cho gần chục lao động, giúp người dân tăng thu nhập và tiếp cận phương thức sản xuất bền vững.
Hiện địa phương đang phối hợp với các đơn vị chuyên môn và doanh nghiệp để xây dựng thương hiệu sầu riêng, đồng thời nghiên cứu các nguồn vốn hỗ trợ khởi nghiệp nhằm tạo điều kiện cho người dân mở rộng diện tích, phát triển vùng trồng tập trung theo hướng bền vững", ông Tâm cho biết.
