Rời quê Hưng Yên vào mảnh đất Tây Nguyên lập nghiệp với hai bàn tay trắng, hơn 30 năm sau, ông Nguyễn Văn Thanh (62 tuổi, xã Đăk Mar, tỉnh Quảng Ngãi) đã sở hữu trang trại sầu riêng rộng hơn 13ha, trở thành một trong những hộ sản xuất, kinh doanh giỏi tiêu biểu của địa phương.
Ít ai biết rằng, khu vườn xanh tốt hôm nay từng là vùng đất khô cằn, bạc màu. Đằng sau thành quả ấy là cả một hành trình bền bỉ của người nông dân xa quê dám nghĩ, dám làm và không ngừng đổi mới tư duy sản xuất.
Dẫn chúng tôi tham quan vườn sầu riêng đang vào vụ thu hoạch, ông Thanh nhớ lại, năm 1994, vợ chồng ông quyết định rời quê vào xã Đăk Mar (tỉnh Kon Tum cũ, nay thuộc tỉnh Quảng Ngãi) tìm cơ hội lập nghiệp. Với số vốn ít ỏi, gia đình mua vài héc-ta đất hoang để khai phá, trồng cà phê.
Sau gần 9 năm canh tác, năng suất cà phê giảm dần, giá cả bấp bênh khiến thu nhập không còn ổn định. Trước thực tế đó, ông quyết định phá bỏ toàn bộ diện tích cà phê để chuyển sang trồng sầu riêng. Thời điểm ấy, quyết định của ông từng bị nhiều người thân và hàng xóm phản đối bởi đây là loại cây có chi phí đầu tư lớn, thời gian kiến thiết dài và đầu ra còn nhiều rủi ro.
Không nản lòng, ông dành nhiều thời gian tham gia các lớp tập huấn, tìm hiểu kỹ thuật, học hỏi kinh nghiệm từ những vùng trồng sầu riêng hiệu quả trước khi bắt tay thực hiện. Khi đã tích lũy đủ kiến thức, ông mạnh dạn vay vốn để mở rộng diện tích.
Sau hơn một thập kỷ gắn bó với cây sầu riêng, sự kiên trì ấy đã mang lại "quả ngọt". Hiện gia đình ông sở hữu hơn 13ha sầu riêng với hai giống chủ lực là Ri6 và Monthong. Đây là những giống cây phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương, cho năng suất ổn định và chất lượng trái cao.
Riêng vụ thu hoạch gần nhất, trang trại đạt sản lượng hơn 100 tấn sầu riêng. Với giá bán bình quân khoảng 50.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, gia đình ông thu lãi trên 4 tỷ đồng. Điều làm nên sự khác biệt của trang trại không chỉ nằm ở quy mô hay hiệu quả kinh tế mà còn ở cách quản lý sản xuất theo hướng số hóa.
Toàn bộ vườn sầu riêng được quy hoạch bài bản theo từng hàng, mỗi cây đều được đánh số để thuận tiện theo dõi. Hệ thống tưới tự động được lắp đặt đến từng gốc, phân bón được hòa tan trong nước và đưa trực tiếp đến rễ cây thông qua hệ thống tưới, giúp tiết kiệm nước, giảm chi phí nhân công và nâng cao hiệu quả sử dụng phân bón.
Đặc biệt, ông Thanh sử dụng điện thoại thông minh để quản lý toàn bộ quá trình canh tác. Mỗi cây sầu riêng đều có một mã số riêng trên nhật ký canh tác điện tử, ghi lại đầy đủ thông tin về thời gian chăm sóc, lượng phân bón, lịch phòng trừ sâu bệnh, quá trình sinh trưởng và thời điểm thu hoạch.
Nhờ dữ liệu được cập nhật thường xuyên, việc quản lý vườn cây trở nên khoa học và chính xác hơn. Đồng thời, người mua cũng có thể dễ dàng truy xuất nguồn gốc sản phẩm, kiểm tra quy trình chăm sóc, lượng vật tư đã sử dụng và thời điểm thu hoạch của từng cây, góp phần nâng cao tính minh bạch và giá trị nông sản.
"Làm nông nghiệp bây giờ không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm như trước. Muốn sản xuất hiệu quả phải quản lý được từng cây, ghi chép đầy đủ để kiểm soát chất lượng và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường", ông Thanh chia sẻ.
Theo bà Nguyễn Thị Nguyệt, Chủ tịch Hội Nông dân xã Đăk Mar, nhiều năm qua ông Nguyễn Văn Thanh luôn là một trong những nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi tiêu biểu của địa phương.
"Ông Thanh là người tiên phong đổi mới tư duy sản xuất, mạnh dạn ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số vào thực tiễn. Mô hình không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cao mà còn góp phần lan tỏa tinh thần đổi mới, khuyến khích nhiều nông dân mạnh dạn ứng dụng công nghệ vào sản xuất. Hội Nông dân xã đang nhân rộng cách làm này nhằm nâng cao thu nhập cho người dân, hướng tới nền nông nghiệp hiện đại và phát triển bền vững", bà Nguyệt đánh giá
Từ vùng đất cằn năm nào đến trang trại sầu riêng tiền tỷ hôm nay, câu chuyện của ông Nguyễn Văn Thanh không chỉ là hành trình vượt khó của một người nông dân mà còn là minh chứng sinh động cho hiệu quả của chuyển đổi số trong nông nghiệp. Khi dữ liệu trở thành "nhật ký" của từng gốc cây, công nghệ không còn là khái niệm xa vời mà đang hiện diện trên từng thửa vườn, góp phần nâng cao giá trị nông sản và mở ra hướng phát triển bền vững cho nông nghiệp Việt Nam.
