Một tuyến đường sắt mới xuyên qua Trung Á đã giảm thời gian vận chuyển hàng hóa giữa Trung Quốc và Iran xuống còn 17 ngày, theo thông báo của ông Mohammadreza Rajabi Moqaddam, người đứng đầu Khu Kinh tế Đặc biệt Sarakhs, tại Hội nghị Quốc tế về Công nghiệp và Hệ thống lần thứ 11 (ICISE) tổ chức tại Mashhad vào ngày 25 tháng 9.
Tuyến đường sắt này đánh dấu một cột mốc quan trọng trong nỗ lực của Tehran nhằm mở rộng các mối liên kết thương mại và cơ sở hạ tầng xuyên Á-Âu.
Chuyến tàu đầu tiên khởi hành từ Tehran vào tháng Năm, đi qua Trung Á trước khi vào miền tây Trung Quốc, hình thành một phần của hành lang Trung Quốc-Trung Á-Tây Á trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường của Bắc Kinh.
Ông Moqaddam cho biết thời gian vận chuyển hàng hóa bằng đường biển giữa Trung Quốc và Iran thường mất từ 30 đến 45 ngày, trong khi tuyến đường sắt mới đã rút ngắn đáng kể xuống còn 17 ngày.
Ông Moqaddam cũng tiết lộ rằng một tuyến đường khác đang được xây dựng, nối Kashgar ở miền tây Trung Quốc với Osh ở miền đông Kyrgyzstan, có thể giảm thời gian vận chuyển xuống chỉ còn bảy ngày khi hoàn thành.
Kế hoạch này tập trung vào việc kết nối Sarakhs ở đông bắc Iran qua Cheshmeh-Soraya ở Tây Azerbaijan, và tiến tới Thổ Nhĩ Kỳ. Khi hoàn thiện, hành lang này sẽ tạo ra một tuyến đường sắt liên tục từ đông sang tây, nối Trung Quốc với châu Âu.
Theo ông Moqaddam, trong năm tháng đầu năm 2025, lượng hàng hóa vận chuyển qua Sarakhs bằng đường sắt và đường bộ đã tăng 80% so với cùng kỳ năm trước. Ông cũng nhấn mạnh rằng 80% hoạt động vận chuyển đường sắt của Iran đi qua biên giới Sarakhs.
Người đứng đầu khu kinh tế này khẳng định logistics là “xương sống của nền kinh tế”. Khu vực Sarakhs được trang bị cơ sở hạ tầng đa phương thức hoàn chỉnh, bao gồm đường sắt, đường bộ, hàng không và vận tải kết hợp. Ông mô tả Sarakhs của Turkmenistan là “ngã tư của vận tải toàn cầu”, kết nối các hành lang đông-tây và bắc-nam.
Dưới sự lãnh đạo của chính quyền thứ 14 của Iran và sự hỗ trợ của Tổng thống Masoud Pezeshkian, công việc đang được đẩy mạnh để hoàn thiện cả hai hành lang này.
Ông Moqaddam cho biết đến năm 2026, tuyến đường sắt Chabahar-Zahedan-Kerman sẽ được kết nối, tạo ra một hành lang bắc-nam liên tục từ Sarakhs đến Chabahar ở đông nam Iran.
Trong một diễn biến liên quan, Khu Kinh tế Đặc biệt Sarakhs gần đây đã hỗ trợ lô hàng linh kiện ô tô đầu tiên của Iran Khodro vận chuyển hoàn toàn bằng đường sắt từ Trung Quốc. Lô hàng này đã giảm thời gian lưu kho và vận chuyển từ khoảng 50 ngày xuống còn 15 ngày, theo ông Moqaddam.
Trong những năm gần đây, Iran đã đầu tư mạnh mẽ vào việc mở rộng hạ tầng đường sắt, trong bối cảnh các kết nối đường bộ khác cũng đang phát triển, bao gồm Hành lang Trung gian do Thổ Nhĩ Kỳ và Azerbaijan hậu thuẫn, được liên kết với cơ sở hạ tầng của Iran thông qua các đường hầm và cầu.
Một tuyến đường sắt mới giữa Trung Quốc và Kazakhstan, kết nối Ayagoz-Tacheng, cũng đã được khánh thành vào tháng 11 năm 2023.
Tuyến này liên kết Tacheng ở khu vực Tân Cương, miền tây Trung Quốc, với Ayagoz ở miền đông Kazakhstan, trở thành điểm giao biên giới đường sắt thứ ba giữa hai quốc gia, bên cạnh các hành lang Alashankou-Dostyk và Khorgos-Altynkol.
Tuyến đường sắt mới này không chỉ thúc đẩy thương mại mà còn củng cố vị thế của Iran trong mạng lưới giao thông toàn cầu, mở ra tiềm năng hợp tác kinh tế sâu rộng hơn trong khu vực.
Với những bước tiến này, Iran và Trung Quốc đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một hệ thống logistics hiệu quả, góp phần vào sự phát triển bền vững của cả hai quốc gia.
