Báo cáo mới công bố của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho thấy, đến cuối năm 2025, vàng chiếm 27% tổng dự trữ ngoại hối toàn cầu của các ngân hàng trung ương, tăng mạnh so với mức 20% của năm trước.
Trong khi đó, tỷ trọng trái phiếu kho bạc Mỹ giảm từ 25% xuống còn 22%, khiến vàng lần đầu tiên vượt qua loại tài sản vốn được xem là nền tảng của hệ thống dự trữ quốc tế trong nhiều thập kỷ. Đồng euro tiếp tục giữ tỷ trọng ổn định ở mức 15%.
Theo ECB, sự thay đổi này phản ánh xu hướng ngày càng rõ nét của nhiều quốc gia trong việc đa dạng hóa tài sản dự trữ và giảm sự phụ thuộc vào đồng USD. Quá trình này tăng tốc kể từ năm 2022, khi Mỹ và các đồng minh phong tỏa một phần dự trữ ngoại hối của Nga sau khi xung đột Ukraine bùng phát.
Chủ tịch ECB Christine Lagarde nhận định căng thẳng địa chính trị tiếp tục là động lực quan trọng thúc đẩy nhu cầu vàng của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu.
Lượng vàng do các ngân hàng trung ương nắm giữ hiện đã vượt 36.000 tấn, tiệm cận mức đỉnh của thời kỳ hệ thống Bretton Woods, khi vàng đóng vai trò trung tâm trong trật tự tiền tệ quốc tế. Vào giai đoạn đó, các ngân hàng trung ương toàn cầu nắm giữ khoảng 38.000 tấn vàng.
Bên cạnh nhu cầu mua vào mạnh mẽ, đà tăng giá ngoạn mục của kim loại quý này cũng góp phần nâng tỷ trọng vàng trong dự trữ toàn cầu. Trong hai năm qua, giá vàng gần như tăng gấp đôi và đã lập nhiều mức cao kỷ lục mới, củng cố sức hấp dẫn của tài sản trú ẩn truyền thống này.
Mặc dù vậy, đồng USD vẫn duy trì vai trò thống trị trong hệ thống tài chính quốc tế. Theo dữ liệu của ECB, tổng các tài sản định giá bằng USD vẫn chiếm khoảng 42% dự trữ toàn cầu, cao hơn đáng kể so với bất kỳ đồng tiền nào khác.
Hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương có phần hạ nhiệt trong năm 2025, với tổng lượng mua ròng khoảng 850 tấn, thấp hơn mức trên 1.000 tấn mỗi năm trong ba năm trước đó. Tuy nhiên, nhu cầu vẫn ở mức cao xét theo tiêu chuẩn lịch sử.
Kể từ năm 2022, Trung Quốc, Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Ấn Độ là những quốc gia tích cực nhất trong việc gia tăng dự trữ vàng. Đáng chú ý, công ty phát hành stablecoin Tether đã trở thành tổ chức mua vàng lớn nhất năm 2025 khi bổ sung hơn 100 tấn vào kho dự trữ của mình.
Ở chiều ngược lại, Thổ Nhĩ Kỳ đã thực hiện một trong những đợt cắt giảm dự trữ vàng lớn nhất những năm gần đây. Sau khi mua ròng khoảng 220 tấn vàng kể từ năm 2022, nước này đã bán hoặc cho vay khoảng 130 tấn vào đầu năm 2026 nhằm ứng phó với những biến động kinh tế phát sinh từ cuộc xung đột Iran.
Trong khi vàng nổi lên như lựa chọn dự trữ được ưa chuộng, ECB cho biết vai trò quốc tế của đồng euro cũng đang được củng cố một cách ổn định. Năm 2025, lượng phát hành nợ quốc tế bằng đồng euro tăng 30%, đạt mức kỷ lục gần 1.000 tỷ euro. Cùng lúc, các nhà đầu tư nước ngoài rót ròng khoảng 850 tỷ euro vào tài sản của khu vực đồng euro, đưa dòng vốn quốc tế vào khu vực này lên gần mức cao nhất kể từ khi đồng tiền chung châu Âu ra đời.
Diễn biến trên cho thấy hệ thống dự trữ toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển dịch đáng chú ý, trong đó vàng ngày càng khẳng định vai trò là công cụ bảo toàn giá trị trước những bất ổn địa chính trị và sự phân mảnh của trật tự tài chính quốc tế.
