Giữa không gian rộn ràng cờ hội, tiếng trống chiêng vang vọng, nổi bật hơn cả là nghi thức Văn tế ngựa và hệ thống vật thờ độc đáo – những giá trị đặc sắc được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Từ sáng sớm, sân đình đã tấp nập người dân và du khách thập phương. Sau phần rước lễ và dâng hương trang nghiêm, không gian lắng lại khi đội tế bước vào nghi thức Văn tế ngựa. Trước án thờ, hình tượng ngựa được bài trí trang trọng, lễ vật sắp đặt công phu. Trong làn khói hương nghi ngút, từng câu văn tế vang lên trầm hùng, tái hiện tinh thần thượng võ và khí phách của cha ông thuở trước.
Lễ Tế ngựa không chỉ đơn thuần là một nghi thức tín ngưỡng dân gian, mà còn là sự tôn vinh biểu tượng sức mạnh, lòng trung dũng và đức tính bền bỉ. Qua mỗi tuần rượu dâng, người dân gửi gắm ước nguyện về một năm mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, mùa màng tươi tốt.
Ông Đoàn Bá Thái – Trưởng đình chùa Vồng, xã Ngọc Thiện cho biết, nghi lễ Tế ngựa đã được gìn giữ từ xa xưa, là nét riêng có của lễ hội địa phương. “Tế ngựa của đình chùa Vòng này nó có từ ngàn năm nay. Cứ mỗi tết đến xuân và khi tổ chức lễ hội là tổ chức màn tế ngựa truyền thống. Ý nghĩa của màn tế ngựa truyền thống là cầu cho mưa thuận gió hòa , mùa màng tươi tốt, con người sang năm mới được bình an”, ông chia sẻ.
Bên cạnh nghi thức Tế ngựa, lễ hội còn gây ấn tượng bởi hệ thống vật thờ độc đáo như xe đài, điệu ghệ… được chế tác tỉ mỉ, chuẩn bị công phu nhiều ngày trước hội. Mỗi chi tiết, màu sắc trên các vật thờ đều mang ý nghĩa biểu trưng riêng, phản ánh đời sống văn hóa lâu đời của cư dân nơi đây cũng như ước vọng về cuộc sống đủ đầy, bình an.
Ông Nguyễn Quang Tường (thôn Vân Trung, xã Quang Trung, Bắc Ninh) chia sẻ, lễ Vật thờ là dịp để các lão đô phô diễn kỹ thuật, tay nghề và sự am hiểu truyền thống, hoàn toàn không đặt nặng yếu tố thắng thua. “Tôi rất vui và vinh dự khi được giao trọng trách tâm linh, góp phần phục vụ lễ hội năm nay”, ông bày tỏ.
Hai nghi lễ – một thiên về tâm linh, một thiên về hình thức thờ tự, tuy khác nhau về biểu đạt nhưng cùng chung cốt lõi là gìn giữ căn cốt văn hóa và hun đúc niềm tự hào quê hương. Trong bối cảnh nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, việc người dân Ngọc Thiện vẫn bền bỉ bảo tồn nghi thức Văn tế ngựa và hệ thống vật thờ đặc trưng chính là minh chứng cho ý thức gìn giữ di sản một cách chủ động, trách nhiệm.
Để rồi mỗi mùa xuân về, tiếng trống hội ở đình Vồng không chỉ vang lên như âm thanh của ngày hội, mà còn như nhịp đập của lịch sử – kết nối quá khứ với hiện tại và trao truyền những giá trị tốt đẹp cho mai sau.
Một số hình ảnh tại Lễ hội đình Vồng:
