Vì sao dự báo thời tiết bằng AI chưa thể thay thế con người?

(CLO) Dự báo thời tiết không chỉ là đọc con số từ mô hình, mà là đánh giá, phản biện, kiểm định ngược với số liệu quan trắc và lựa chọn kịch bản phù hợp nhất nên trí tuệ nhân tạo (AI) không thể thay thế.

Nhân Ngày Khí tượng Thế giới (23/3/2026) với chủ đề “Quan trắc hôm nay, bảo vệ ngày mai”, ông Mai Văn Khiêm - Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia, Cục Khí tượng Thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Hiện nay, tại Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Quốc gia, trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là khái niệm thử nghiệm mà đã trở thành một “trợ lý số” hỗ trợ trực tiếp cho dự báo viên ở cả hai mảng kỹ thuật chuyên môn và nghiệp vụ vận hành.

Trong công tác nghiệp vụ, đặc biệt khi xảy ra các tình huống khẩn cấp như bão, áp thấp nhiệt đới hay mưa lớn diện rộng, AI giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý thông tin. Công nghệ này có thể hỗ trợ chuẩn hóa thuật ngữ chuyên môn, rà soát lỗi chính tả, lỗi số liệu, định dạng bản tin và hỗ trợ điều chỉnh văn phong theo hướng dễ hiểu hơn với người dân nhưng vẫn bảo đảm tính chính xác khoa học.

Ở góc độ kỹ thuật chuyên sâu, AI còn hỗ trợ lập trình và tự động hóa quá trình xử lý dữ liệu. Thay vì phải thực hiện nhiều bước trung gian như trước, dự báo viên có thể sử dụng AI để viết nhanh các đoạn mã bằng Python, C++ hoặc VBA nhằm kết nối cơ sở dữ liệu với các nền tảng đồ họa. Nhờ đó, dữ liệu số từ các mô hình dự báo có thể được chuyển thành bản đồ tương tác hoặc biểu đồ trực quan trong thời gian rất ngắn.

z7648140256321_7fc3093c281203b86cc57c436f85acc7.jpg
Trong tương lai gần và cả trung hạn, AI không thể thay thế hoàn toàn vai trò của dự báo viên, mà sẽ là một cộng sự đặc biệt quan trọng. Ảnh: Cục Khí tượng Thủy văn.

Đáng chú ý, AI còn hỗ trợ phân tích đồng thời nhiều kịch bản dự báo từ các mô hình quốc tế như IFS (ECMWF) hay GFS, đánh giá xác suất và gợi ý phương án có khả năng cao nhất để dự báo viên tham khảo trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Tuy nhiên, theo Cục Khí tượng Thủy văn, trong tương lai gần và cả trung hạn, AI không thể thay thế hoàn toàn con người. Khí tượng thủy văn là lĩnh vực có tính bất định cao. Trong khi đó, biến đổi khí hậu đang làm gia tăng cả tần suất, cường độ và mức độ bất thường của các hiện tượng thời tiết, thiên tai nguy hiểm.

Bão mạnh, mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất, hạn hán, xâm nhập mặn, nắng nóng... diễn biến ngày càng phức tạp, khó lường, có xu hướng vượt ra ngoài các quy luật và giá trị quan trắc lịch sử. Trong khi đó, AI học chủ yếu dựa trên dữ liệu lịch sử.

Khi xuất hiện những tình huống “phi điển hình”, mô hình có thể chưa nhận diện được đầy đủ tín hiệu bất thường. Lúc này, kinh nghiệm thực địa, bản năng nghề nghiệp, tư duy phân tích tổng hợp và sự hiểu biết sâu về đặc điểm địa phương của dự báo viên trở thành yếu tố quyết định.

Trường hợp siêu bão Yagi (sau đó đổi tên thành Tomo) xảy ra vào tháng 9/2024 được xem là một ví dụ điển hình. Đây là hiện tượng thiên tai chưa từng có tiền lệ, khi dữ liệu quá khứ chưa đủ để “dạy” AI, thì chính trí tuệ và sự nhạy bén của con người là yếu tố quyết định trong việc đưa ra các nhận định dự báo quan trọng.

Cục Khí tượng Thủy văn khẳng định, trong thời gian tới, AI sẽ tiếp tục đóng vai trò là một cộng sự đặc biệt quan trọng, giúp công tác dự báo nhanh hơn, chính xác hơn và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là kinh nghiệm và năng lực của đội ngũ dự báo viên. Mô hình tốt nhất trong tương lai không phải là “AI hay dự báo viên”, mà là “AI cùng với dự báo viên”, nơi công nghệ hỗ trợ, còn con người là người ra quyết định cuối cùng.

Để đáp ứng yêu cầu mới trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, ngành Khí tượng Thủy văn đang đẩy mạnh đào tạo chuyên sâu, kết hợp giữa kinh nghiệm thực tiễn và khả năng làm chủ công nghệ hiện đại, hướng tới mục tiêu bảo đảm an toàn tối đa cho cộng đồng.

Xem thêm

Ninh Bình: Khởi công xây dựng tuyến đường kết nối liên vùng trọng điểm hơn 32 km với tổng vốn gần 7.000 tỷ đồng

Ninh Bình: Khởi công xây dựng tuyến đường kết nối liên vùng trọng điểm hơn 32 km với tổng vốn gần 7.000 tỷ đồng

(CLO) Ngày 18/6, tại phường Trung Sơn, tỉnh Ninh Bình, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Ninh Bình phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức lễ khởi công dự án xây dựng tuyến đường kết nối liên vùng giữa Nam Đồng bằng sông Hồng với vùng núi Tây Bắc và vùng duyên hải Bắc Trung bộ (Giai đoạn 1).

Thành công từ ca phẫu thuật đặc biệt cho bệnh nhi ung thư xương

Thành công từ ca phẫu thuật đặc biệt cho bệnh nhi ung thư xương

(CLO) Một bệnh nhi mới 6 tuổi mắc ung thư xương ác tính vừa được các bác sĩ Bệnh viện K thực hiện thành công ca phẫu thuật cắt đoạn xương đùi kết hợp thay khớp tăng trưởng nhân tạo. Đây là bệnh nhi nhỏ tuổi nhất được áp dụng kỹ thuật này tại bệnh viện, mở ra cơ hội bảo tồn chi thể và duy trì khả năng phát triển bình thường của đôi chân trong tương lai.

Đại học Huế mở rộng đào tạo, đón đầu nhu cầu nhân lực trong nền kinh tế số

Đại học Huế mở rộng đào tạo, đón đầu nhu cầu nhân lực trong nền kinh tế số

(NB&CL) Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao, có năng lực công nghệ và khả năng thích ứng với môi trường làm việc toàn cầu ngày càng trở nên cấp thiết. Nắm bắt xu thế đó, Đại học Huế tiếp tục mở rộng quy mô và ngành nghề đào tạo, bổ sung nhiều chương trình mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nguồn nhân lực cho giai đoạn mới.

Yên Dũng - Cực tăng trưởng mới phía Tây Bắc Ninh sau sáp nhập

Yên Dũng - Cực tăng trưởng mới phía Tây Bắc Ninh sau sáp nhập

(NB&CL) Sau gần một năm thực hiện chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính, phường Yên Dũng, tỉnh Bắc Ninh đang cho thấy những chuyển động tích cực trên nhiều lĩnh vực. Từ việc nhanh chóng ổn định bộ máy, đẩy mạnh cải cách hành chính đến phát huy lợi thế công nghiệp, đô thị và dịch vụ, địa phương đang từng bước khẳng định vai trò là cực tăng trưởng mới ở khu vực phía Tây của tỉnh Bắc Ninh.

Từ đối thoại đến đồng thuận: Xã Thiên Lộc (Hà Nội) tạo chuyển biến trong công tác giải phóng mặt bằng

Từ đối thoại đến đồng thuận: Xã Thiên Lộc (Hà Nội) tạo chuyển biến trong công tác giải phóng mặt bằng

(NB&CL) Xã Thiên Lộc, thành phố Hà Nội được thành lập trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của xã Võng La, phần lớn diện tích tự nhiên, toàn bộ quy mô dân số của các xã Kim Chung, Đại Mạch, Kim Nỗ (huyện Đông Anh), một phần diện tích tự nhiên của xã Tiền Phong (huyện Mê Linh) và xã Hải Bối theo Nghị quyết số 1656/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội khoá XV, có diện tích khoảng 28,17 km², quy mô dân số trên 91.800 người.

Nghịch lý tại nhiều cơ sở y học cổ truyền 'điều trị Đông y nhưng dùng chủ yếu thuốc Tây'

Kỳ cuối: Gỡ điểm nghẽn thể chế, mở vận hội mới cho y học cổ truyền

(CLO) Từ hoàn thiện cơ chế bảo hiểm y tế, cập nhật danh mục thuốc cổ truyền sau hơn một thập kỷ, đưa thuốc về tận tuyến cơ sở đến thúc đẩy chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, ngành Y tế đang từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại nhiều năm qua, tạo nền tảng để y học cổ truyền phát triển trên cơ sở khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trở thành một trụ cột quan trọng trong chăm sóc sức khỏe nhân dân thời kỳ mới.

Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức lên tiếng về việc bổ nhiệm, chuyển xếp chức danh nghề nghiệp giáo viên ở Hưng Yên sau phản ánh của Báo Nhà báo và Công luận

Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức lên tiếng về việc bổ nhiệm, chuyển xếp chức danh nghề nghiệp giáo viên ở Hưng Yên sau phản ánh của Báo Nhà báo và Công luận

(CLO) Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định: "Đây không phải là việc áp dụng thêm một chính sách mới mà là địa phương thực hiện trách nhiệm khắc phục những bất cập trong quá trình thực thi chính sách, đảm bảo việc bổ nhiệm chức danh nghề nghiệp, xếp lương đối với giáo viên thống nhất, đúng tiêu chuẩn và điều kiện theo quy định của pháp luật về viên chức".

Kiến Hưng quyết liệt xử lý điểm nghẽn ô nhiễm môi trường

Kiến Hưng quyết liệt xử lý điểm nghẽn ô nhiễm môi trường

(CLO) Xác định ô nhiễm môi trường là một trong những điểm nghẽn cần tập trung giải quyết, phường Kiến Hưng (Hà Nội) đang đồng loạt kiểm soát nguồn thải, chấn chỉnh vệ sinh đô thị, xử lý vi phạm và huy động người dân tham gia giữ gìn môi trường sống.

Quảng Ngãi: Phát hiện dấu vết mới, mở rộng hy vọng tìm thấy mộ tập thể liệt sĩ sau gần 60 năm

Quảng Ngãi: Phát hiện dấu vết mới, mở rộng hy vọng tìm thấy mộ tập thể liệt sĩ sau gần 60 năm

(CLO) Sau gần nửa tháng thăm dò dưới cái nắng gay gắt và những cơn mưa bất ngờ, lực lượng tìm kiếm hài cốt liệt sĩ đã phát hiện thêm nhiều dấu vết và di vật nghi có liên quan đến thời chiến tại đường Trường Chinh (Quảng Ngãi). Hành trình tìm lại đồng đội sau gần 60 năm vẫn đang tiếp diễn, mang theo trách nhiệm, lòng biết ơn và khát vọng đưa các anh trở về với đất mẹ.

Trường Cao đẳng Kinh tế TP Hồ Chí Minh: Thí sinh thi tốt nghiệp THPT 2026 sẽ hoàn tất thủ tục nhập học sau khi đủ điều kiện

Trường Cao đẳng Kinh tế TP Hồ Chí Minh: Thí sinh thi tốt nghiệp THPT 2026 sẽ hoàn tất thủ tục nhập học sau khi đủ điều kiện

(CLO) Liên quan đến phản ánh về việc một số thí sinh chưa tốt nghiệp THPT đã hoàn tất thủ tục nhập học, đóng học phí và được cấp thẻ sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Kinh tế TP HCM (HCE) cho biết, nhà trường đã nghiêm túc rà soát, nhìn nhận những điểm chưa phù hợp trong quy trình tuyển sinh và đã kịp thời điều chỉnh để bảo đảm đúng quy định hiện hành.

Cỡ chữ bài viết: