Chuyển giao công nghệ, đánh thức tiềm năng nông nghiệp bản địa
Xác định nông nghiệp là thế mạnh cốt lõi, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cao Bằng đã tham mưu triển khai hàng loạt dự án ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, bám sát thế mạnh từng vùng. Tiêu biểu là 5 dự án thuộc Chương trình nông thôn miền núi, tập trung vào sản xuất lê vàng Đông Khê trên đất dốc, sản xuất gạch không nung, liên kết chuỗi giá trị lạc, phát triển dược liệu quý (lan thạch hộc tía, lan hoàng thảo đùi gà) và chế biến dong riềng.
Đến nay, đã có những dự án được nghiệm thu cấp tỉnh, khẳng định tính khả thi và hiệu quả ứng dụng trong thực tế. Cùng với đó là các dự án cấp quốc gia nâng tầm giá trị gạo Nếp hương và hà thủ ô đỏ tại huyện Bảo Lạc cũ.
Hiệu quả từ việc ứng dụng công nghệ hiện diện rõ nét qua các mô hình thực tế. Mô hình thâm canh cải tạo vùng chè Đoỏng Pán trên diện tích 10 ha đã giúp năng suất tăng khoảng 150% so với phương thức truyền thống.
Đề tài nghiên cứu chế biến cây hồi tại huyện Thạch An cũ đã hoàn thiện quy trình sản xuất tinh dầu, hồi sấy khô, bột gia vị thịt nướng và xà phòng từ hồi, góp phần phát triển công nghiệp chế biến sâu.
Tại Trùng Khánh, Hợp tác xã Bích Loan ứng dụng thành công kỹ thuật nhân giống, xuất bán trung bình 2 vạn cây giống dẻ gốc mỗi năm, giá bán trung bình 60 nghìn đồng/cây.
Các giống vật nuôi, cây trồng bản địa khác cũng đang được bảo tồn và nhân rộng hiệu quả. Mô hình cải tạo đàn bò địa phương bằng kỹ thuật thụ tinh nhân tạo đã có 71 bê con được sinh ra. Nhiệm vụ bảo tồn, phát triển nguồn gen lợn đen Lục Khu đã xây dựng mô hình với 32 con lợn nái sinh sản, 4 lợn đực giống và 322 lợn thương phẩm.
Nuôi trồng đông trùng hạ thảo đạt sản lượng 6.000 hộp; nhân giống keo lai BV10, BV32 và lan kim tuyến bằng công nghệ nuôi cấy mô đạt 5.000 cây giống; ứng dụng công nghệ vi sinh trong sản xuất nấm với hơn 2.100 túi giống nấm sò, nấm hương. Công tác phục tráng giống lúa Nếp Khẩu mạo và Nếp thơm cũng được triển khai, góp phần bảo tồn và nâng cao giá trị các giốn
Hiện nay, công tác quản lý nhiệm vụ khoa học tại Cao Bằng chuyển mạnh theo hướng coi trọng sản phẩm đầu ra và hiệu quả ứng dụng. Trong 39 nhiệm vụ đang triển khai có 37 nhiệm vụ có mô hình thử nghiệm, thí điểm hoặc khảo nghiệm, đạt 97,37%. Riêng đối với các nhiệm vụ được phê duyệt trong giai đoạn 2025 - 2026, tỷ lệ ứng dụng vào thực tiễn ngay trong quá trình thực hiện đạt 100%.
Khơi dậy tinh thần khởi nghiệp và nâng cao chất lượng y tế, xã hội
Không chỉ tập trung vào nông nghiệp, khoa học công nghệ còn đóng góp lớn vào việc giải quyết các vấn đề xã hội. Khởi điểm từ 3 mô hình ban đầu, đến nay mô hình trạm y tế xã hoạt động theo nguyên lý y học gia đình đã được nhân rộng lên 56 trạm y tế xã trên toàn tỉnh, nâng cao rõ rệt chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân.
Đồng thời, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo cũng được chú trọng đầu tư. Tỉnh Cao Bằng đã tổ chức 10 hội nghị tập huấn phát triển nguồn nhân lực thương mại và kỹ năng khởi sự kinh doanh cho 1.880 đoàn viên thanh niên dân tộc thiểu số; đào tạo đội ngũ giảng viê
Các hoạt động này đã trực tiếp lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo, tạo việc làm và thu hẹp khoảng cách phát triển, đóng góp quan trọng vào mục tiêu giảm nghèo đa chiều. Trong năm 2023, ngân sách nhà nước đã hỗ trợ hơn 2,2 tỷ đồng cho doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân tham gia hoạt động khoa học và công nghệ.
Nguồn lực đầu tư mạnh mẽ và tầm nhìn bứt phá năm 2026
Năm 2026, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cao Bằng đang quản lý 102 nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong đó có 31 nhiệm vụ đang triển khai, 29 nhiệm vụ đang trong quá trình tuyển chọn và 42 nhiệm vụ đã nghiệm thu, tiếp tục được theo dõi để duy trì, nhân rộng kết quả.
Trong năm 2025 - 2026, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cao Bằng đã rà soát, tham mưu xác định 49 nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; tổ chức 56 cuộc kiểm tra duy trì, nhân rộng kết quả các nhiệm vụ sau nghiệm thu từ 2 - 5 năm; thành lập 15 hội đồng nghiệm thu và tham mưu công nhận kết quả đối với 20 nhiệm vụ.
Nhằm tạo bứt phá, tổng kinh phí năm 2026 bố trí cho lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đạt 101,085 tỷ đồng (đã phân bổ 100%), trong đó, 40,475 tỷ đồng cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; 60,61 tỷ đồng cho chuyển đổi số.
Tỉnh Cao Bằng tiếp tục triển khai các nhiệm vụ trọng tâm, bao gồm xây dựng Đề án phát triển, ứng dụng công nghệ sinh học phục vụ phát triển bền vững kinh tế - xã hội tỉnh đến năm 2030 và thực hiện đề tài khoa học cấp tỉnh phục vụ xây dựng chương trình nghiên cứu ứng dụng khoa học, công nghệ một số lĩnh vực và địa phương.
Cao Bằng cũng đã ban hành kế hoạch cải thiện Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) giai đoạn 2026 - 2030; nghiên cứu thành lập Trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp. Mối quan hệ hợp tác quốc tế cũng được chú trọng thông qua thỏa thuận hợp tác giữa 5 tỉnh, thành phố Việt Nam và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc), nhất là ứng dụng công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo trong quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội.
Chỉ đạo về định hướng thời gian tới, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Cao Bằng Phan Thăng An yêu cầu tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo, đôn đốc thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ; đặc biệt lưu ý đôn đốc các nhiệm vụ chậm tiến độ, quá hạn.
Đi liền đó là thúc đẩy kết nối, vận hành đồng bộ các nền tảng số; nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng các phần mềm, ứng dụng; rà soát, đánh giá để loại bỏ những ứng dụng kém hiệu quả, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng. Đặc biệt, tập trung xóa các “vùng lõm” sóng di động, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, biên giới bảo đảm người dân được tiếp cận với chuyển đổi số một cách bình đẳng.
Một điểm nhấn quan trọng là xây dựng nguồn nhân lực phục vụ chuyển đổi số; chủ động rà soát, xây dựng phương án tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng; tham mưu ban hành cơ chế, chính sách đặc thù nhằm thu hút, giữ chân nhân lực chất lượng cao.
Cùng với đó, nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị; kịp thời phát hiện, nhân rộng các mô hình hay, cách làm hiệu quả; đồng thời nhận diện, tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo điều kiện để khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.
Với chiến lược lấy doanh nghiệp làm trung tâm, kết nối chặt chẽ giữa viện – trường – nhà nước, Cao Bằng đang biến khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thành nguồn lực nội sinh mạnh mẽ. Đây là nền tảng vững chắc để tỉnh bứt phá, khai thác hiệu quả tiềm năng, xây dựng nền kinh tế xanh, thông minh và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân miền núi.
