Ngày 18/8/2025, Tòa án nhân dân Khu vực 11 – Hà Nội đã xét xử sơ thẩm vụ án dân sự số 44/2025/ TLST – DS về việc “Tranh chấp về chia thừa kế theo di chúc”, nguyên đơn là ông Phạm Tuấn M. (sinh năm 1964 trú tại xã Nam Phù, thành phố Hà Nội ), bị đơn là ông Phạm Tuấn Quân (sinh năm 1948, trú tại xã Nam Phù, thành Phố Hà Nội).
Theo nội dung vụ án, cụ Phạm Tuấn Nhu (mất năm 2013) và cụ Phạm Thị Xuyên (mất năm 2017) đã để lại khối di sản là thửa đất số 58, tờ bản đồ số 14 tại xã Đông Mỹ, huyện Thanh Trì (nay là xã Nam Phù, thành phố Hà Nội) với diện tích 1337m2 (đo thực tế hiện trạng là1.353,7 m2).
Trước khi qua đời, năm 2008, hai cụ đã lập di chúc hợp pháp, chia đất cho 5 người con lần lượt là: Ông Phạm Tuấn Quân được 200m2, ông Phạm Tuấn M. được 120m2, ông Phạm Tuấn B. được 120m2, bà Phạm Thị H. được 100m2, ông Phạm Tuấn Quyền được 167m2. Còn 630m2 hai cụ để lại làm nhà thờ cúng tổ tiên, giao lại cho con trai cả là Phạm Tuấn Quân quản lý và thờ cúng tổ tiên, không có quyền chuyển nhượng, cầm bán đất và các tài sản của nhà thờ.
Tuy nhiên, sau khi hai cụ mất, các con đã lập một văn bản khai nhận di sản tại văn phòng công chứng vào năm 2023, trong đó xác nhận cha mẹ không để lại di chúc.
Xuất phát từ mong muốn thực hiện trọn vẹn di nguyện của cha mẹ là giao quyền quản lý nhà thờ họ cho con trai trưởng để duy trì gia phong, tránh việc chuyển nhượng hay làm thất thoát tài sản tổ tiên, ông Phạm Tuấn Quân có mong muốn được đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với phần diện tích thờ cúng. Tuy nhiên, do chưa có sự thống nhất về phương thức đứng tên để quản lý di sản này, mâu thuẫn giữa các anh em đã bùng phát, dẫn đến việc ông Phạm Tuấn M. quyết định khởi kiện ra tòa.
Tại bản án số 79/2025/DS-ST ngày 18/8/2025, Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân Khu vực 11 - Hà Nội đã chấp nhận hủy văn bản công chứng khai nhận di sản ngày 14/11/2023 của văn phòng công chứng đã lập, vì văn bản này khẳng định hai cụ không để lại di chúc là không đúng sự thật.
Tòa nhân dân Khu vực 11 – Hà Nội cũng đã bác bỏ yêu cầu của ông Quân về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất riêng cho ông đối với phần diện tích 629,3m2 đất thờ cúng. Theo Tòa án nhân dân, dù ông Quân được giao quản lý, nhưng đây là di sản dùng vào việc thờ cúng nên không được chia thừa kế mà thuộc sở hữu chung của tất cả những người thừa kế.
Đồng thời, công nhận di chúc năm 2008 của cụ Phạm Tuấn Nhu và cụ Phạm Thị Xuyên là hợp pháp: Tòa xác định di chúc được lập khi hai cụ minh mẫn, có chứng thực của UBND xã và phù hợp với đạo đức xã hội.
Tại phần di sản là quyền sử dụng đất, theo nhận định của Tòa án nhân dân khu vực 11 - Hà Nội, căn cứ kết quả xem xét thẩm định tại chỗ, diện tích đất ông Quân đang quản lý, sử dụng 197,5m2 – thiếu 2,5m2 so với diện tích cụ Nhu, cụ Xuyên chia và ông Quân có xây dựng diện tích 60m2 sân gạch bao trùm trên diện tích đất chia cho ông M.. Quá trình làm việc tại Tòa, ông Quân (do anh Khôi là đại diện theo ủy quyền) đều có quan điểm không yêu cầu nhận thêm 2,5m2 đất còn thiếu so với nội dung di chúc và không yêu cầu người được chia hưởng phần đất liền kề với ông Quân phải thanh toán giá trị xây dựng 60m2 sân gạch; tại vị trí đất định đoạt chia cho ông M., ông B., bà H. và ông Quyền có một phần hiện trạng nhà cấp 4 do ông B. xây dựng năm 1984 nhưng đã bỏ hoang từ năm 1997 – hiện không còn giá trị sử dụng.
Đồng thời Tòa án nhân dân Khu vực 11 - Hà Nội dựa trên quy định tại Điều 133, 141, Điều 220 Luật Đất đai năm 2024; Điều 13, 14 Quyết định số 61/2024/QĐ – UBND ngày 27/9/2024 của UBND thành phố Hà Nội quy định về một số nội dung thuộc lĩnh vực đất đai trên địa bàn thành phố Hà Nội, trên cơ sở hiện trạng tài sản được xem xét thẩm định, để chia phần diện tích cho các con của cụ Nhu và cụ Xuyên.
Từ đó, Tòa án nhân dân khu vực 11 – Hà Nội đã tuyên, chia cho ông Phạm Tuấn Quân được 197,5m2 (hụt 2,5m2), ông Phạm Tuấn M. được 120,5m2 (tăng 0,5m2), ông Phạm Tuấn B. được 125,2m2 (tăng 5,2m2), bà Phạm Thị H. được 126m2 (tăng 26,2m2), ông Phạm Tuấn Quyền được 155m2 (hụt 12m2).
Sau khi được chia quyền sử dụng đất, nếu người nào được nhận tài sản nhiều hơn định đoạt tại di chúc của cụ Nhu, cụ Xuyên để lại thì có nghĩa vụ thanh toán bằng tiền.
Trên hiện trạng tài sản được chia, diện tích đất bà H. được chia là 126,2m2 nên bà H. phải thanh toán cho ông Quyền giá trị QSD 12m2 x 50.000.000 đồng/m2 = 600.000.000 đồng. Kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật, nếu bà H. chưa thanh toán, bà H. còn phải chịu lãi suất của số tiền chậm thanh toán theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 điều 468 Bộ luật dân sự tương ứng với thời gian chậm trả.
Tuy nhiên, theo đơn gửi báo Nhà báo và Công luận, ông Quyền cho rằng bản án đã ghi chưa đầy đủ. Theo quan điểm của ông Phạm Tuấn Quyền, diện tích đất được chia thừa kế theo di chúc của cụ Nhu, cụ Xuyên là 167m2 yêu cầu được nhận đủ 167m2.
Không chỉ riêng ông Quyền, ông Quân cũng không yêu cầu thanh toán 2,5m2 đất còn thiếu theo di chúc mà yêu cầu được chia đủ diện tích 200m2 theo nguyện vọng di chúc của cụ Nhu và cụ Xuyên để lại.
Đồng thời, theo ông Quân, ông là con trai trưởng, theo ý nguyện của cha mẹ, được chỉ định quản lý phần di sản là diện tích phần nhà thờ. Do đó, vợ chồng ông phải có trách nhiệm chuyển giao thừa kế cho các thế hệ kế tiếp mục đích thờ cúng, cấm việc chuyển nhượng, mua bán, tránh sau này tranh chấp, gây lộn xộn mất tính gia phong. Ông Quân không hiểu vì lý do gì, Tòa án cấp sơ thẩm lại công nhận di sản được chỉ định lại thuộc quyền sở hữu, sử dụng chung của các đồng thừa kế đi ngược lại di nguyện của người đã khuất.
Cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm không căn cứ theo đúng với ý chí, nguyện vọng của người để lại di sản là cụ Phạm Tuấn Nhu, Phạm Thị Xuyên khi phân chia hiện vật nhà, đất tại thửa số 58, tờ bản đồ số 14 theo di chúc, ông Quân đã kháng cáo lên Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội.
Ngày 25/12/2025, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã thụ lý và có thông báo dự kiến xét xử phiên tòa phúc thẩm vào sáng ngày 15/01/2026.
