1/3 dân số Việt Nam đối mặt nguy cơ ngập lụt, đô thị đứng trước sức ép chưa từng có
Trong khuôn khổ Diễn đàn phát triển bền vững đô thị Việt Nam 2026 do Bộ Xây dựng tổ chức vào chiều 6/11, bà Sibylle Bachmann, Trưởng Cơ quan Hợp tác phát triển, Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Việt Nam, cho biết Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi biến đổi khí hậu, với rủi ro ngập lụt hiện đã ảnh hưởng tới khoảng 1/3 dân số.
Trong khi đó, các khu vực đô thị đóng góp hơn 70% GDP cả nước. Do đó, việc xây dựng các đô thị có khả năng chống chịu là yếu tố cốt lõi không chỉ để thích ứng với thiên tai, mà còn để nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo vệ sự tăng trưởng kinh tế bền vững.
"Đầu tư vào hạ tầng đô thị thích ứng với khí hậu từ giao thông, thoát nước đến năng lượng chính là đầu tư cho tăng trưởng dài hạn. Việc phòng chống ngập lụt và đảm bảo giao thông thông suốt giúp duy trì dòng chảy kinh tế, bảo vệ chuỗi cung ứng, sinh kế của người dân và niềm tin của nhà đầu tư", bà Sibylle Bachmann nhấn mạnh.
Cũng theo bà Sibylle Bachmann, quản lý ngập lụt, giao thông, phát triển đô thị và quy hoạch sử dụng đất không thể thực hiện riêng rẽ, mà cần kết nối đồng bộ để vừa tạo ra lợi ích môi trường vừa mang lại hiệu quả kinh tế.
Các đô thị phối hợp đầu tư đa ngành và nâng cao năng lực thể chế sẽ ở vị thế tốt hơn để thu hút nguồn tài chính khí hậu.
Bà Sibylle Bachmann khẳng định, thách thức hiện nay là làm thế nào để đẩy nhanh các khoản đầu tư và thu hẹp khoảng cách giữa quy hoạch với thực thi.
“Khả năng chống chịu khí hậu không phải là câu chuyện của tương lai xa xôi, mà đòi hỏi những quyết định đầu tư đúng đắn ngay từ hôm nay. Những đô thị hành động sớm sẽ duy trì được sức cạnh tranh, năng suất và sức hút mạnh mẽ nhất trong nhiều thập kỷ tới”, bà nói.
Ban hành Bộ tiêu chí đánh giá khả năng chống chịu biến đổi khí hậu của đô thị
Trong khi đó, ông Nguyễn Cao Viên, Phó cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng), nhấn mạnh vấn đề của các đô thị hiện nay không còn là có bị thiên tai tác động hay không, mà là sẽ chống đỡ, duy trì vận hành và phục hồi ra sao.
Theo ông Nguyễn Cao Viên, năm 2025 là năm thiên tai khắc nghiệt, gây thiệt hại hơn 104.000 tỷ đồng và gây áp lực lên ngân sách lẫn kế hoạch đầu tư công.
Đô thị Việt Nam - nơi tạo ra 70% GDP - lại chịu tác động tổn thương "theo dây chuyền", khi một hệ thống hạ tầng gặp sự cố sẽ kéo theo sự tê liệt của các dịch vụ phụ thuộc.
Thêm vào đó, rủi ro đô thị không chỉ từ khí hậu mà còn xuất phát từ chính các quyết định phát triển như quy hoạch thu hẹp không gian xanh, làm tăng bề mặt không thấm nước hay sụt lún do khai thác nước ngầm.
Trước thực trạng này, ông Nguyễn Cao Viên khẳng định, khả năng chống chịu phải được tính đến ngay từ khâu lựa chọn không gian phát triển, quyết định dự án và phân bổ nguồn lực.
Một đô thị chống chịu tốt không phải là nơi không gặp thiên tai, mà là đô thị biết nhận diện rủi ro, duy trì các chức năng thiết yếu và phục hồi nhanh chóng. Cốt lõi của giải pháp là phải bảo tồn các không gian tự nhiên (hạ tầng xanh - lam) kết hợp cùng hạ tầng xám.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Xây dựng đã ban hành Bộ tiêu chí đánh giá khả năng chống chịu biến đổi khí hậu của đô thị. Đây là công cụ định lượng thống nhất đầu tiên giúp các địa phương nhận diện điểm yếu và xác định ưu tiên đầu tư.
