Thông tin từ Bệnh viện Bạch Mai cho biết, các bệnh nhân đang được điều trị tại Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình. Đây là vụ ngộ độc tập thể do khí H₂S hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm bởi nạn nhân có thể bất tỉnh chỉ sau vài nhịp thở.
Kích hoạt "báo động đỏ" cứu 8 bệnh nhân
Theo TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, từ tối 18/7 đến trưa 19/7, đơn vị liên tiếp tiếp nhận 8 nam bệnh nhân, 32-46 tuổi, được chuyển đến cấp cứu sau vụ ngạt khí tại hầm biogas của một trang trại chăn nuôi lợn ở Thanh Hóa.
Qua khai thác bệnh sử, khu vực xảy ra tai nạn là bể chứa chất thải chăn nuôi dạng kín, kích thước khoảng 2x2x3 m, miệng bể rộng hơn một mét.
Tai nạn xảy ra khi một công nhân rơi xuống bể và bất tỉnh. Những người khác lần lượt xuống ứng cứu cũng nhanh chóng ngã gục do hít phải khí độc.
2 người xuống sau cùng được buộc dây an toàn nên kịp thời được kéo lên ngay khi xuất hiện dấu hiệu khó thở, lơ mơ và nhanh chóng hồi tỉnh. Sáu người còn lại tham gia kéo nạn nhân từ trên miệng bể cũng bị phơi nhiễm khí độc.
Khi nhập viện, tất cả bệnh nhân đều tỉnh nhưng đau đầu dữ dội, một số bị kích ứng mắt, nhiễm toan chuyển hóa lactic, tiêu cơ vân - những biểu hiện thường gặp trong ngộ độc H₂S nặng.
Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai đã yêu cầu kích hoạt hệ thống "Báo động đỏ toàn viện". Các chuyên khoa chống độc, hồi sức cấp cứu, truyền nhiễm, chấn thương và chẩn đoán hình ảnh phối hợp hội chẩn ngay tại giường bệnh.
Theo các bác sĩ, ngoài xử trí ngộ độc, ê-kíp đồng thời phải đánh giá nguy cơ chấn thương do bệnh nhân ngã xuống bể và tầm soát các biến chứng nhiễm trùng, tổn thương đa cơ quan.
Sau nhiều giờ điều trị tích cực, sức khỏe của cả 8 bệnh nhân đều cải thiện đáng kể.
Vì sao khí H₂S khiến nạn nhân gục ngã chỉ trong vài giây?
Theo bác sĩ Nguyên, hydro sulfua (H₂S) là một trong những khí độc nguy hiểm nhất thường gặp trong các hầm biogas, giếng sâu, bể chứa chất thải, cống rãnh hoặc khoang kín.
Loại khí này có cơ chế gây độc tương tự xyanua, ức chế quá trình hô hấp ở cấp độ tế bào, khiến cơ thể không thể sử dụng oxy dù vẫn hít thở. Não và tim là hai cơ quan chịu tổn thương sớm nhất.
Ở nồng độ thấp, H₂S có mùi trứng thối đặc trưng. Tuy nhiên, khi nồng độ tăng cao, khí này làm tê liệt dây thần kinh khứu giác gần như tức thì, khiến nạn nhân không còn ngửi thấy mùi và mất cảnh giác.
Trong y văn, hiện tượng ngộ độc H₂S nồng độ cao trong không gian kín còn được gọi là "hội chứng búa tạ" (knockdown syndrome), bởi người hít phải có thể bất tỉnh gần như ngay lập tức.
"Bệnh nhân không chết vì thiếu oxy trong không khí mà vì tế bào không còn khả năng sử dụng oxy", bác sĩ Nguyên nói.
Ông cho biết nhiều người vẫn nhầm tưởng các vụ ngạt trong hầm biogas chủ yếu do khí metan (CH₄). Thực tế, metan chủ yếu gây thiếu oxy khi chiếm chỗ không khí, trong khi H₂S mới là tác nhân gây tử vong nhanh với độc tính rất cao.
Mỗi năm, Trung tâm Chống độc tiếp nhận nhiều trường hợp tai nạn tương tự xảy ra khi vét giếng, xuống hầm biogas, bể chứa nước thải, cống ngầm hoặc khoang kín trên tàu cá.
Không lao xuống cứu người khi chưa có bảo hộ
Các chuyên gia khuyến cáo, nếu phát hiện người bất tỉnh trong hầm biogas hoặc không gian kín, tuyệt đối không lao xuống cứu theo phản xạ vì rất dễ trở thành nạn nhân tiếp theo.
Việc đầu tiên cần làm là mở thông gió, sử dụng quạt hoặc bơm khí sạch để đẩy khí độc ra ngoài, đồng thời gọi lực lượng cứu hộ.
Trường hợp bắt buộc phải tiếp cận hiện trường, người cứu chỉ được xuống khi có mặt nạ phòng độc kết hợp bình dưỡng khí hoặc các thiết bị bảo hộ chuyên dụng. Nếu không có thiết bị, cần buộc dây an toàn và luôn có người ở phía trên sẵn sàng kéo lên khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Theo các bác sĩ, mọi hầm biogas, bể chứa chất thải, giếng sâu hay không gian kín đều phải được coi là khu vực có nguy cơ tồn lưu khí độc. Người lao động chỉ nên xuống làm việc sau khi đã thông khí đầy đủ, kiểm tra an toàn và được trang bị phương tiện bảo hộ phù hợp.
