Bệnh dại do virus Rhabdovirus gây ra, lây truyền từ động vật sang người, chủ yếu qua chó mèo cắn. Đây là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất: khi đã lên cơn dại, tỷ lệ tử vong gần 100%.
Theo Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH/OIE), 99% trường hợp mắc bệnh dại ở người xuất phát từ chó dại, hơn 80% xảy ra ở khu vực nông thôn và 40% nạn nhân là trẻ em. Mỗi năm toàn cầu có khoảng 59.000 người chết vì bệnh này, chủ yếu tại châu Á và châu Phi.
Ở Việt Nam, nguồn lây chính vẫn là chó và mèo (chiếm 98% số người đi tiêm chủng, 100% số tử vong). Riêng năm 2024, cả nước có 89 người tử vong, tăng so với các năm trước. Điểm chung là tất cả nạn nhân đều không tiêm vắc xin phòng dại hoặc huyết thanh kháng dại, nhiều người chủ quan cho rằng “chó nhà cắn thì không sao”.
Bộ Y tế cũng cảnh báo thêm: mới đây, Cục Phát triển Chăn nuôi Thái Lan đã tuyên bố một số khu vực thuộc Bangkok và tỉnh Samut Prakan là “vùng dịch tạm thời bệnh dại”.
Chính quyền sở tại lập tức cấm di chuyển chó, mèo và các loài động vật có vú trong 30 ngày, yêu cầu báo cáo bắt buộc về động vật ốm và siết chặt các biện pháp thú y.
Để kiểm soát căn bệnh nguy hiểm này, Chính phủ đã ban hành Chương trình Quốc gia phòng, chống bệnh dại giai đoạn 2022 – 2030, đặt mục tiêu không còn người chết vì bệnh dại vào năm 2030.
Bộ Y tế đang phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Bộ Tài nguyên & Môi trường triển khai đồng bộ các giải pháp, trong đó có tiêm phòng cho đàn chó mèo, nâng cao nhận thức cộng đồng và tăng cường dự phòng sau phơi nhiễm.
Bộ Y tế khuyến cáo người dân cần chủ động phòng tránh bệnh dại bằng cách quản lý chặt chẽ vật nuôi, tiêm phòng đầy đủ cho chó, mèo và tuyệt đối không để vật nuôi cắn người. Trong trường hợp bị chó hoặc mèo cắn, cần ngay lập tức rửa sạch vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước chảy, sau đó nhanh chóng đến cơ sở y tế để được tư vấn và tiêm vắc xin phòng dại kịp thời.
Bộ Y tế nhấn mạnh, người dân tuyệt đối không sử dụng thuốc nam, các bài thuốc dân gian hay tin vào những biện pháp mê tín dị đoan thay thế cho điều trị y tế. Việc chủ động cập nhật thông tin, nâng cao cảnh giác là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
