Tháng 8 vừa qua, tập đoàn năng lượng NewMed của Israel công bố thỏa thuận cung cấp khí đốt trị giá 35 tỷ USD cho Ai Cập, kéo dài đến năm 2040.
Đây là hợp đồng xuất khẩu lớn nhất trong lịch sử Israel và gần như gấp ba lần lượng khí đốt mà Ai Cập đang nhập khẩu hiện nay. Dù Cairo gọi đây là sự điều chỉnh từ thỏa thuận năm 2019, quy mô và thời hạn của hợp đồng cho thấy Ai Cập đang ngày càng phụ thuộc vào nguồn năng lượng từ quốc gia láng giềng.
Đối với Tổng thống Abdel Fattah el-Sisi, thỏa thuận này là giải pháp bắt buộc để duy trì ổn định xã hội trong bối cảnh sản lượng khí đốt nội địa suy giảm, dân số vượt mốc 110 triệu người và tình trạng mất điện diễn ra thường xuyên.
Trong mùa hè vừa qua, Ai Cập đã phải cắt điện luân phiên giữa lúc nắng nóng gay gắt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất và đời sống người dân. Chính phủ buộc phải lựa chọn giữa việc duy trì điện sinh hoạt hoặc đảm bảo nguồn cung cho các ngành công nghiệp trọng yếu như phân bón và hóa chất.
Trong khi đó, Israel không chỉ thu về nguồn lợi tài chính khổng lồ mà còn củng cố vị thế chiến lược tại khu vực Đông Địa Trung Hải. Việc kiểm soát nguồn cung khí đốt cho quốc gia Ả Rập đông dân nhất khu vực cũng mang lại cho Tel Aviv một lợi thế chính trị đáng kể.
Sự phụ thuộc này khiến vai trò trung gian của Ai Cập trong vấn đề Palestine trở nên khó khăn hơn. Khi Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu bác bỏ kế hoạch quốc tế về tương lai Gaza, Ai Cập gần như không có đòn bẩy để gây áp lực.
Trong một diễn biến đáng chú ý, lãnh đạo cấp cao của Hamas, ông Khalil al-Hayya, đã trực tiếp kêu gọi người dân Ai Cập hành động để “không để Gaza chết đói”. Lời kêu gọi này được xem là một thông điệp ngầm chỉ trích chính quyền Cairo.
Phản ứng của Ai Cập rất quyết liệt. Cơ quan Thông tin Nhà nước lên tiếng chỉ trích Hamas, trong khi các kênh truyền hình và báo chí thân chính phủ đồng loạt lên án phát ngôn của al-Hayya.
Đặc biệt, khi Đại Imam của Al-Azhar ra tuyên bố lên án tình trạng “đói kém mang tính diệt chủng” ở Gaza, chính phủ được cho là đã yêu cầu rút lại tuyên bố này.
Trong bối cảnh các cuộc biểu tình phản đối diễn ra trước đại sứ quán Ai Cập tại nhiều nước, Cairo đang đứng trước bài toán khó: vừa phải duy trì nguồn năng lượng ổn định từ Israel, vừa đối mặt với áp lực ngày càng lớn từ cộng đồng quốc tế về vai trò của mình trong cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Gaza.
