Theo The New York Times, tranh cãi mới đây bùng lên sau khi Hachette hủy phát hành tiểu thuyết kinh dị "Shy Girl" của Mia Ballard tại Mỹ vì nghi ngờ tác phẩm có sự can thiệp của AI. Cuốn sách cũng bị rút khỏi thị trường Anh, nơi từng được phát hành dưới dạng sách tự xuất bản.
Vụ việc đặt ra câu hỏi về khả năng kiểm soát của các nhà xuất bản trước sự phát triển nhanh chóng của AI tạo sinh, đồng thời khiến độc giả quan tâm hơn đến nguồn gốc của những tác phẩm họ đang đọc.
Không chỉ lo sách do AI tạo ra lọt qua khâu biên tập, nhiều nhà văn còn có nguy cơ bị nhận diện sai. Antonio Bricio, một tác giả mới tại Mexico, cho biết ông chỉ sử dụng AI để dịch một số từ ngữ nhưng công cụ Originality.ai vẫn đánh giá bản thảo có 100% khả năng do AI tạo ra. Sau khi ông chỉnh sửa một vài câu, kết quả kiểm tra thay đổi đáng kể.
Nhà văn Andrea Bartz cũng từng rơi vào tình huống tương tự khi tác phẩm của cô bị đánh giá có 82% khả năng do AI viết, dù cô khẳng định mình là người sáng tác.
Thực tế, nhiều nhà xuất bản lớn hiện chưa xây dựng quy định cụ thể về mức độ sử dụng AI trong quá trình sáng tác. Các đơn vị chủ yếu dựa vào sự minh bạch của tác giả, trong khi ranh giới giữa sử dụng AI để nghiên cứu, chỉnh sửa và tạo ra nội dung hoàn chỉnh ngày càng khó phân biệt.
Nhà tư vấn xuất bản Jane Friedman nhận định đây là lời cảnh tỉnh đối với toàn ngành khi việc xác minh nguồn gốc tác phẩm trở nên phức tạp hơn.
Một số tác giả đã tìm cách chứng minh tác phẩm do con người viết thông qua biểu tượng "human authored" của Hiệp hội Tác giả Mỹ (Authors Guild). Tuy nhiên, hình thức này hiện vẫn chủ yếu dựa trên cam kết của chính nhà văn.
Ảnh: Klaus Kremmerz
Ở phía độc giả, nhu cầu được biết nguồn gốc tác phẩm cũng ngày càng rõ rệt. Rachel Louise Atkin, một người đánh giá sách trên mạng xã hội, cho rằng độc giả cần có quyền lựa chọn liệu họ có muốn đọc những tác phẩm được tạo ra với sự hỗ trợ của AI hay không.
Trong bối cảnh đó, nhiều nhà văn lo ngại họ sẽ phải liên tục chứng minh tác phẩm của mình được tạo nên bởi con người. Laura Taylor Namey, tác giả văn học dành cho thanh thiếu niên, cho rằng phản ứng của độc giả cho thấy giá trị của yếu tố con người vẫn rất lớn: họ muốn đọc một cuốn sách xuất phát từ trí óc và trái tim của nhà văn, thay vì từ một chiếc máy tính.
Sự phát triển của AI vì thế đang đặt ngành xuất bản trước yêu cầu xây dựng những nguyên tắc minh bạch hơn, vừa bảo vệ quyền sáng tạo của tác giả, vừa giúp độc giả có thêm thông tin để lựa chọn.
