Thời gian qua, nhiều phụ huynh chọn cho con học các trường có “thương hiệu”, dẫn đến tình trạng học trái tuyến và quá tải lớp học. Đồng thời, do gia tăng dân số cơ học, số học sinh ở khu đô thị, vùng đông dân cư, khu công nghiệp tăng mạnh, mỗi năm tăng 11-13 nghìn em. Vì vậy, các trường tiểu học, trung học ở một số phường, xã như Bắc Giang, Nếnh, Tiền Phong, Quế Võ, Đại Đồng, Việt Yên, Phương Liễu phải đối mặt với sĩ số học sinh đông đúc.
Năm học 2025-2026, Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh yêu cầu thực hiện nghiêm các quy định tuyển sinh đầu cấp, đặc biệt chú trọng việc điều tra chính xác số trẻ theo độ tuổi để tránh tình trạng học trái tuyến và giảm áp lực quá tải trường lớp.
Trường Trung học cơ sở Ngô Sĩ Liên (phường Bắc Giang) những năm qua luôn có sĩ số học sinh đông, với hơn 1,7 nghìn học sinh ở 39 lớp. Do gia tăng dân số cơ học, số học sinh tăng mạnh, dẫn đến thiếu giáo viên ở một số bộ môn. Cô Nguyễn Thị Hương Thu, Phó Hiệu trưởng cho biết, trường tuyển sinh theo tuyến địa bàn từ tổ dân phố 1 đến tổ dân phố 9 của phường Ngô Quyền (cũ), ưu tiên học sinh cư trú thực tế tại đây và con em cán bộ, công chức, viên chức chuyển công tác về sau khi sáp nhập tỉnh.
Để giải quyết tình trạng học sinh học trái tuyến, các trường đã phân công giáo viên làm công tác phổ cập để xác minh cư trú của từng học sinh trên địa bàn tuyển sinh. Những học sinh đăng ký thường trú, tạm trú nhưng không thực sự sinh sống tại địa bàn sẽ không được tiếp nhận. Để đảm bảo minh bạch, nhà trường công bố đường dây nóng để tiếp nhận thông tin phản ánh từ người dân về tình trạng học trái tuyến.
Ở các khu vực đông dân cư, các trường tiểu học phối hợp với thôn, tổ dân phố rà soát và xác nhận số trẻ 6 tuổi cư trú thực tế. Qua quá trình làm công tác tuyển sinh tại các trường như Dĩnh Kế, Ngô Sĩ Liên, Đông Thành (phường Bắc Giang), giáo viên đã phát hiện nhiều gia đình chuẩn bị đủ hồ sơ, thủ tục nhập khẩu, đăng ký tạm trú ở nhà người thân nhưng không thực sự sống tại địa bàn. Chị Nguyễn Thị Loan, tổ dân phố Phú Mỹ 3 (phường Bắc Giang), có con chuẩn bị vào lớp 1, cho biết: "Việc tuyển sinh đúng quy chế, đúng số lượng học sinh cư trú thực tế sẽ giúp giảm quá tải sĩ số lớp, tránh tình trạng 3 học sinh ngồi trên một bàn, rất chật chội."
Để giải quyết tình trạng học trái tuyến, nhiều giải pháp đã được triển khai thực hiện hiệu quả. Trong đó nổi bật là ngành Giáo dục Bắc Ninh phối hợp với UBND các phường, xã tham mưu với UBND tỉnh chỉ đạo, xây dựng thêm một số trường tiểu học ở vùng lõi của đô thị, phát triển hệ thống trường ngoài công lập, luân chuyển giáo viên giỏi về tất cả các trường, nâng chất lượng giáo dục đồng đều ở các cơ sở giáo dục trong khu vực. Thời gian qua, các phường Kinh Bắc, Vũ Ninh, Võ Cường có thêm nhiều trường học chất lượng giáo dục tốt như: Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Trần Quốc Toản, Trường Tiểu học Suối Hoa, Trường Phổ thông liên cấp FPT Bắc Ninh, Trường Phổ thông quốc tế Kinh Bắc. Cô giáo Lưu Thị Kim Anh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Tiền An cho biết: “Hiện nay, Trường Tiểu học Tiền An vẫn là một trong những trường có chất lượng giảng dạy tốt nhưng không còn quá tải học sinh do tình trạng trái tuyến gây ra. Công tác tuyển sinh đầu cấp rất thuận lợi, đáp ứng nhu cầu học tập của con em trên địa bàn. Năm học 2025-2026, nhà trường có hơn 1,4 nghìn học sinh ở 36 lớp, trong đó 279 học sinh lớp 1”.
Nhiều trường ở vùng lõi đô thị, như các phường Bắc Giang, Tân Tiến, Nếnh, đã được đầu tư xây dựng cơ sở vật chất và mở rộng hệ thống giáo dục ngoài công lập. Các trường như Tiểu học Tân Tiến, Trung học cơ sở Tân Tiến (phường Tân Tiến), Tiểu học Ngô Sĩ Liên, Tiểu học Dĩnh Kế (phường Bắc Giang), Tiểu học Tân Mỹ (phường Đa Mai) đã được nâng cấp, xây mới các phòng học và công trình phụ trợ hiện đại, đáp ứng yêu cầu giảng dạy trong giai đoạn mới.
Năm học 2025-2026, các trường tiểu học và trung học cơ sở tiếp tục tuyển sinh theo phương thức xét tuyển theo địa bàn dân cư, do UBND xã, phường quy định. UBND các phường, xã phân tuyến tuyển sinh một cách khoa học, phù hợp với nguyện vọng của người dân, bảo đảm đủ chỗ cho học sinh và không để xảy ra quá tải. Sở Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo các trường tuyển sinh đúng địa bàn và đối tượng, chống tình trạng "trái tuyến".
