Chuyển động từ những "nhóm Zalo khu dân cư" ở Minh Đài
Chiều muộn tại xã miền núi Minh Đài, khi sương núi bắt đầu buông xuống những triền đồi chè và rừng keo, chiếc điện thoại thông minh của nhiều người dân tại xã Minh Đài báo có tin nhắn mới. Trên nhóm Zalo của khu dân cư, công chức Tư pháp - Hộ tịch xã vừa gửi lên một tấm ảnh Infographic được thiết kế bắt mắt, tóm tắt ngắn gọn các quy định mới về đất đai cùng cảnh báo các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến đang nhắm vào bà con vùng cao.
Chỉ với vài thao tác chạm màn hình qua sóng 4G, những người dân tại xã Minh Đài không chỉ nắm bắt ngay nội dung cốt lõi mà còn lưu hình ảnh về máy để tối nay đem ra phân tích, chia sẻ với các hộ dân lân cận bên ấm trà.
Tại xã Minh Đài, câu chuyện đưa pháp luật về bản từng là bài toán nhiều trăn trở của cấp ủy, chính quyền địa phương. Do địa hình đồi núi chia cắt, đồng bào dân tộc thiểu số chủ yếu là người Mường và người Dao thường xuyên đi làm nương rẫy hoặc đi làm ăn xa tại các khu công nghiệp, khiến việc triệu tập đông đủ bà con tham gia các buổi tuyên truyền tập trung gặp không ít rào cản.
Thế nhưng, kể từ khi đội ngũ cán bộ cơ sở chủ động tận dụng hạ tầng viễn thông 4G và mạng xã hội Zalo, khoảng cách địa lý đã dần được xóa nhòa. Thay vì đọc những văn bản pháp quy dài hàng chục trang, cán bộ Tư pháp - Hộ tịch xã phối hợp cùng lực lượng Công an xã, Đoàn Thanh niên và các tổ công nghệ số cộng đồng đã chắt lọc các điều luật khô khan thành những bản Infographic rực rỡ sắc màu, ngôn từ cô đọng, gắn liền với các vấn đề sát sườn như thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng ký hộ tịch trực tuyến, bình đẳng giới, hay hệ lụy của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.
Chị Hà Thị Mai (người dân tộc Mường tại xã Minh Đài) chia sẻ: “Trước đây mỗi lần nghe đọc văn bản luật dài hàng chục trang hay cầm tờ rơi toàn chữ là chữ, bà con chúng tôi nghe tai nọ lại trôi sang tai kia, về đến nhà là quên hết. Từ ngày cán bộ xã gửi các bản Infographic lên nhóm Zalo của khu và trang mạng xã hội của xã, có hình vẽ minh họa sinh động, màu sắc bắt mắt, chữ viết lại ngắn gọn chỉ vài gạch đầu dòng nên ai nhìn vào cũng hiểu ngay. Như tuần trước nhờ xem tờ ảnh hướng dẫn trên Zalo, tôi tự chuẩn bị đủ giấy tờ làm thủ tục hộ tịch cho con ngay từ nhà, lên xã làm một lúc là xong, không phải đi lại nhiều lần như trước”.
Hiện nay, các khu dân cư ở Minh Đài đều duy trì nhóm Zalo kết nối trực tiếp từ lãnh đạo xã, trưởng khu, hòa giải viên đến đại diện từng hộ gia đình. Bất kể bà con đang nghỉ trưa trên đồi chè hay sau giờ cơm tối, chỉ cần mở điện thoại là thông tin pháp luật đã hiện diện ngay trước mắt.
Không chỉ tiếp nhận thông tin một chiều, khi có vướng mắc về thủ tục hành chính hay mâu thuẫn ranh giới đất đai, người dân đều có thể nhắn tin hoặc gọi trực tiếp để cán bộ xã tư vấn, tháo gỡ ngay từ cơ sở, hạn chế tối đa các tranh chấp phát sinh kéo dài.
Yêu cầu cấp thiết trong không gian phát triển mới
Câu chuyện đổi mới từ thực tiễn ở xã Minh Đài chính là lát cắt sinh động phản ánh bức tranh chuyển mình trong công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trên toàn địa bàn tỉnh Phú Thọ.
Ngay sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh theo Nghị quyết số 202 của Quốc hội, quy mô địa bàn và dân số vùng dân tộc thiểu số của tỉnh có sự thay đổi lớn, đặt ra yêu cầu đổi mới công tác phổ biến pháp luật cấp thiết hơn bao giờ hết.
Toàn tỉnh Phú Thọ hiện có 72 xã, phường thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, trong đó có tới 52 xã khu vực III, 11 xã khu vực II và 9 xã khu vực I. Trên mảnh đất Tổ có 51 dân tộc anh em cùng chung sống, với số lượng đồng bào dân tộc thiểu số lên tới 1.129.651 người.
Sự đa dạng về thành phần dân cư, phong tục tập quán cùng những rào cản nhất định về kinh tế, ngôn ngữ và điều kiện tiếp cận thông tin đòi hỏi phương pháp truyền tải pháp luật phải thực sự linh hoạt, gần gũi thì mới có thể đi vào cuộc sống.
Trước yêu cầu thực tiễn đó, ngay từ đầu năm 2026, Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh đã chỉ đạo Sở Tư pháp tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành các kế hoạch triển khai nhiệm vụ đồng bộ, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị, địa phương và hướng mạnh các hoạt động về cơ sở.
Để vận hành thông suốt mạng lưới này, đội ngũ làm công tác phổ biến pháp luật của tỉnh Phú Thọ không ngừng được củng cố với 26 cán bộ pháp chế và 69 báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh; 526 công chức tư pháp - hộ tịch và 3.050 tuyên truyền viên pháp luật cấp xã, cùng mạng lưới 5.064 tổ hòa giải với 31.476 hòa giải viên ở cơ sở. Đây chính là lực lượng nòng cốt, những người trực tiếp giữ vai trò "cầu nối" đưa chủ trương, chính sách và pháp luật đến gần hơn với đồng bào vùng sâu, vùng xa.
Khi công nghệ số song hành cùng bản sắc văn hóa bản địa
Điểm nhấn nổi bật trong nửa đầu năm 2026 cảu tỉnh Phú Thọ là sự kết hợp nhịp nhàng giữa công nghệ số hiện đại và bản sắc văn hóa bản địa. Bên cạnh việc duy trì hệ thống truyền thanh cơ sở tại 148/148 xã, phường cùng các buổi hội nghị, tập huấn, tọa đàm trực tiếp, tỉnh đã đẩy mạnh phủ sóng thông tin pháp luật qua các trang Fanpage, tin nhắn SMS, nhóm Zalo cộng đồng và cổng thông tin điện tử.
Nhờ sự cộng hưởng của nhiều giải pháp, chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh Phú Thọ đã tổ chức và lồng ghép 2.169 cuộc tuyên truyền, phổ biến pháp luật, thu hút hơn 1.889.265 lượt người tham gia tại các địa bàn vùng dân tộc thiểu số và miền núi.
Chuyển mạnh từ "lượng" sang "chất"
Thời gian tới, tỉnh Phú Thọ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số nhằm bảo đảm khả năng tiếp cận thông tin bình đẳng cho người dân thông qua việc phát huy tối đa hiệu quả cổng thông tin điện tử, mạng xã hội chính thống, các nhóm Zalo cộng đồng, hệ thống truyền thanh cơ sở và phát triển mạnh các định dạng video ngắn, đồ họa thông tin Infographic dễ hiểu; song vẫn duy trì tuyên truyền trực tiếp tại những nơi còn khó khăn về hạ tầng số.
Công tác bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng truyền thông, hòa giải và ứng dụng công nghệ số cho đội ngũ già làng, trưởng bản, trưởng khu, người có uy tín, chức sắc tôn giáo và cán bộ đoàn thể sẽ được chú trọng hơn, đi kèm các cơ chế động viên kịp thời để họ phát huy tối đa vai trò cầu nối giữa chính quyền với nhân dân.
Đặc biệt, sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan tư pháp, cơ quan công tác dân tộc, chính quyền cơ sở và các tổ chức chính trị - xã hội nhằm lồng ghép công tác phổ biến pháp luật với các chương trình mục tiêu quốc gia và nhiệm vụ chuyển đổi số sẽ giúp đồng bào tiếp cận chính sách nhanh hơn, từ đó chủ động tham gia phát triển kinh tế địa phương và nâng cao đời sống.
Trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, việc chuyển từ phổ biến kiến thức đơn thuần sang hỗ trợ người dân hiểu, vận dụng và chủ động chấp hành pháp luật mang ý nghĩa quyết định.
Khi nội dung tuyên truyền sát thực tiễn, hình thức truyền tải phù hợp, đội ngũ cán bộ gần dân và công nghệ số được ứng dụng hiệu quả như cách những bản Infographic qua sóng 4G đang đến với từng khu dân cư ở Minh Đài, pháp luật sẽ thực sự thấm sâu vào đời sống.
Qua đó, không chỉ nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân, mà còn giữ gìn bản sắc văn hóa, củng cố vững chắc khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tạo động lực để vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Phú Thọ phát triển nhanh, bền vững.
