Nông dân ăn Tết ở ruộng dưa, canh từng cơn gió
Khi phố xá đã bắt đầu rộn ràng sắc đỏ câu đối, mùi bánh mứt lan trong gió, thì ngoài ruộng dưa, thời gian dường như chậm lại. Với nhiều nông dân, Tết không trọn vẹn nếu rời xa ruộng đồng, những căn chòi tạm trở thành nơi sinh hoạt và nghỉ ngơi của bà con trong suốt mùa vụ.
Dưa Tết là vụ mùa quan trọng nhất trong năm - được ăn cả ngã về không - được mùa thì ấm no, mất mùa thì trắng tay. Bởi vậy, những ngày cận Tết cũng chính là lúc họ phải túc trực 24/24, canh từng cơn gió, từng đợt mưa trái mùa.
Không khí những ngày cận Tết nơi ruộng dưa mộc mạc mà ấm áp. Những người nông dân quây quần bên nhau, chia sẻ miếng bánh, chén trà, câu chuyện mùa màng. Tiếng cười vang lên giữa đồng trống, hòa cùng tiếng gió lùa qua tán lá.
Có người mang theo chiếc radio cũ, mở chương trình nhạc xuân cho đỡ nhớ nhà. Có người gọi điện về cho con, dặn dò chuyện học hành rồi lại quay ra ngắm dưa, ánh mắt đầy lo lắng nhưng cũng chan chứa hy vọng về một vụ mùa bội thu.
Trong căn lều phủ bạt đơn sơ, ông Lê Văn Tân (SN 1972, quê xã An Nhơn Tây, Gia Lai) vừa nhóm bếp than nấu ấm nước trà, vừa đưa mắt nhìn ruộng dưa trước mặt.
Chia sẻ với PV, ông Tân trải lòng: “Trước đây mỗi mùa dưa Tết, tôi thường một mình lên cao nguyên làm. Vì có một mình nên Tết chỉ gói gọn trong nồi thịt kho, cặp bánh tét do vợ gửi ra ruộng và mấy nén nhang thắp vội bên bờ xin ông bà phù hộ cho dưa trái đều, bán được giá. Hai năm gần đây, tôi quyết định đưa cả gia đình lên Gia Lai trồng dưa để vừa làm ăn, vừa có thể quây quần bên nhau.
Tết đến nhớ quê, nhớ người thân lắm. Năm nay đưa vợ và hai con trai theo cùng làm, tuy vất vả nhưng vui. Để tiết kiệm chi phí sinh hoạt, gia đình tôi mang theo cả giống rau và vài cặp gà. Rau trồng khoảng nửa tháng là có ăn, còn gà nuôi đến Tết thì làm thịt cho bữa cơm sum họp thêm đủ đầy”.
Theo nhẩm tính của ông Tân, chi phí đầu tư mỗi ha dưa hấu khoảng 180 triệu đồng. Năm nay, gia đình ông Tân thuê 13 ha đất trồng dưa, tổng vốn đầu tư hơn 2,3 tỷ đồng, trong đó riêng tiền thuê đất gần 400 triệu đồng.
Hiện giá dưa trên thị trường dao động khoảng 6.000 đồng/kg. Dù nhiều ruộng dưa mới đạt trọng lượng hơn 1kg mỗi quả nhưng đã có thương lái đến đặt cọc thu mua, khiến người trồng thêm phần phấn khởi.
“Mấy ngày này là không dám đi đâu xa. Dưa mà gặp sương muối hay mưa đột ngột là coi như công cả mấy tháng đổ sông đổ biển. Nếu thời tiết tiếp tục thuận lợi, năng suất dự kiến đạt khoảng 40 tấn/ha. Nếu giá dưa giữ ổn định, năm nay chắc chắn ấm no”, ông Tân kỳ vọng.
Hy vọng về vụ mùa bội thu
Những ngày này, tại cánh đồng dưa ở xã Ia Pa (Gia Lai) không khí Tết cũng len lỏi giữa mênh mông ruộng đồng theo một cách rất riêng. Dọc theo các luống dưa xanh rì, nhiều nhóm nông dân dựng chòi sát cạnh nhau, vừa để tiện hỗ trợ kỹ thuật, trông coi ruộng dưa, vừa làm điểm tựa tinh thần trong những ngày cao điểm của vụ mùa.
Giữa cái nắng gió đặc trưng của vùng đất Tây Nguyên, những mái chòi đơn sơ ấy trở thành “xóm nhỏ” tạm thời, nơi tiếng cười và lời động viên giúp người nông dân vơi bớt nhọc nhằn.
Tương tự, ông Từ Văn Bé (SN 1973, quê xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) đang cùng hai con trai chăm sóc 5ha dưa hấu trồng để phục vụ trước và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
Trước đây, gia đình ông Bé chỉ trông chờ vào vài sào lúa ở quê nên thu nhập bấp bênh, nhằm cải thiện cuộc sống, vợ chồng ông quyết định lên Gia Lai thuê đất trồng dưa mưu sinh. Nhiều năm nay từ các xã phía Đông như: Ia Tul, Phú Túc đến các xã vùng biên giới Ia Lâu, Ia Mơr… đều in dấu chân của gia đình ông.
“Ban đầu chỉ hai vợ chồng bươn chải theo nghề trồng dưa này thôi, sau này hai con trai trưởng thành cũng theo nghề. Năm nay do con dâu mới sinh, bà nhà phải ở nhà chăm cháu còn ba cha con tiếp tục lên cao nguyên trồng dưa. Mấy cha con cùng làm nên cũng yên tâm hơn, khi nhớ nhà quá thì thay nhau về thăm, nhưng đi vài ngày là lại nóng ruột vì vốn liếng, công sức đều nằm ngoài ruộng dưa. Chỉ hy vọng vụ dưa năm nay được mùa, được giá”, ông Bé tâm sự.
Cũng theo ông Bé, để có được những quả dưa đạt chất lượng, người nông dân phải chăm sóc tỉ mỉ, kiên trì theo dõi kỹ càng bởi chỉ cần sâu bệnh hay thời tiết bất lợi cũng có thể ảnh hưởng cả vụ mùa. Khi cây phát triển ổn định, mỗi gốc chỉ giữ lại ba dây chính, trên mỗi dây lựa chọn hai quả đẹp nhất để cây tập trung dinh dưỡng nuôi trái.
Theo thống kê, hiện các xã phía Tây tỉnh Gia Lai có khoảng 2.000 ha dưa hấu, tập trung tại các xã Ia Pa, Ia Tul, Ia Sao, Phú Túc, Uar, Ia Dreh… Phần lớn diện tích do nông dân ở khu vực đồng bằng phía Đông tỉnh lên thuê đất canh tác theo mùa vụ. Những ngày qua, thời tiết khá thuận lợi, nắng ấm, ít mưa giúp cây dưa phát triển tốt, nhiều diện tích cho trái sớm.
Chiều xuống, ánh nắng nhuộm vàng cả cánh đồng, những trái dưa nổi bật trên nền lá xanh thẫm, như báo hiệu một cái Tết đủ đầy đang đến gần. Người nông dân lại tất bật che dưa, chỉnh dây, kiểm tra từng gốc một trước khi màn đêm buông xuống. Tết với họ không phải là quần áo mới hay mâm cao cỗ đầy, mà là khoảnh khắc nhìn thấy ruộng dưa trĩu quả, lòng nhẹ đi sau bao ngày thấp thỏm.
