Phóng viên Báo Nhà báo và Công luận đã có cuộc trao đổi với TS.BS Lê Trí Chinh, Trưởng khoa Ngoại Phụ khoa, người trực tiếp thực hiện kỹ thuật để làm rõ ý nghĩa của bước tiến này và những nỗ lực phía sau một thành công mang tính dấu mốc.
+ Thưa bác sĩ, lần đầu tiên tại Việt Nam, các bác sĩ Bệnh viện K đã triển khai thành công kỹ thuật sinh thiết hạch cửa sau phúc mạc bằng ICG kết hợp phẫu thuật nội soi qua đường âm đạo (vNOTES) trên bệnh nhân ung thư nội mạc tử cung giai đoạn sớm. Thành công này có ý nghĩa như thế nào đối với chuyên ngành ung thư phụ khoa nước nhà?
- Đây thực sự là một bước tiến vượt bậc trong điều trị ung thư nội mạc tử cung nói riêng và ung thư phụ khoa nói chung. Trong nhiều thập kỷ, phẫu thuật mở kinh điển với đường rạch dài trên thành bụng là tiêu chuẩn vàng, nhưng đi kèm với đó là tình trạng đau kéo dài, nguy cơ nhiễm trùng, thoát vị thành bụng và đặc biệt là di chứng phù bạch huyết chi dưới sau nạo vét hạch hệ thống.
Chính kỹ thuật mới này, chúng tôi đã giải quyết được bài toán tưởng chừng nan giải: Làm sao vừa đảm bảo tính triệt căn trong ung thư học, vừa tôn trọng tối đa cấu trúc giải phẫu và chất lượng cuộc sống người bệnh. Việc xác định chính xác hạch cửa bằng ICG qua đường âm đạo (vNOTES) cho phép "đánh dấu" và loại bỏ đúng những hạch đầu tiên có nguy cơ di căn, thay vì vét toàn bộ vùng hạch chậu như trước đây.
Điều này phù hợp với xu hướng "cá thể hóa điều trị" trong điều trị hiện nay trên thế giới. Và khi kỹ thuật này được thực hiện hoàn toàn qua đường âm đạo không một vết rạch nào trên da bụng thì giá trị nhân văn còn được nhân lên gấp bội. Chúng tôi tự hào vì đã đưa Việt Nam trở thành quốc gia tiên phong trong khu vực ứng dụng đồng thời hai kỹ thuật đỉnh cao này.
+ Để đạt được cột mốc chinh phục kĩ thuật tiên tiến như ngày hôm nay, chắc hẳn ông và ê-kíp đã phải trải qua một hành trình dài với những bước đi rất bài bản và thận trọng. Bác sĩ có thể chia sẻ về hành trình đó, bắt đầu từ những ngày đầu tiên đặt nền móng cho kỹ thuật vNOTES tại Bệnh viện K?
- Ngay khi kĩ thuật này bắt đầu triển khai trên thế giới, chúng tôi đã ấp ủ mang áp dụng trên bệnh nhân Việt Nam bởi đó là một trong những phương pháp điều trị tiên tiến nhất, ít xâm lấn nhất. Tuy nhiên, trong nghề y, một nguyên tắc then chốt là không thể vội vàng, đốt cháy giai đoạn.
Với thế mạnh là trung tâm phẫu thuật phụ khoa hàng đầu cả nước, kế thừa kinh nghiệm từ các bậc thầy đi trước, chúng tôi bắt đầu từ những bước cơ bản nhất, từ phẫu thuật mở kinh điển nền tảng vững chắc để hiểu tường tận giải phẫu, đến phẫu thuật nội soi ổ bụng thông thường để làm chủ các thao tác phức tạp trong không gian chật hẹp.
Khi đã thành thạo cả hai, chúng tôi mới bắt đầu thực hiện kĩ thuật vNOTES trên những ca bệnh lành tính như: U xơ tử cung, u buồng trứng lành tính..., rồi dần dần mở rộng sang các bệnh lý tiền ung thư, ung thư rất sớm để đảm bảo nguyên tắc “an toàn cho người bệnh là trên hết”.
Mỗi ca phẫu thuật thành công là một bước tiến mới, giúp hoàn thiện kĩ thuật. Và sau 250 ca vNOTES đã thực hiện, chúng tôi đã tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm, làm giàu thêm dữ liệu để khẳng định tính an toàn, hiệu quả của phương pháp. Chính nền tảng vững chắc đó là nền tảng vững chắc cho thành công bước đầu của kĩ thuật phức tạp này.
+ 250 ca phẫu thuật vNOTES là một con số ấn tượng, khẳng định vị thế tiên phong và bề dày kinh nghiệm của Bệnh viện K trong lĩnh vực này. Với kinh nghiệm đó, bác sĩ có thể phân tích sâu hơn về những ưu điểm vượt trội của vNOTES so với phẫu thuật nội soi truyền thống, đặc biệt trong điều trị ung thư phụ khoa?
- Khi so sánh với nội soi ổ bụng kinh điển, vNOTES có một lợi thế vô cùng lớn: Không có vết mổ nào trên thành bụng. Điều này tưởng chừng đơn giản nhưng lại mang đến những giá trị to lớn. Trước hết là về mặt thẩm mỹ, điều mà phụ nữ rất quan tâm. Không có sẹo, không có di chứng thành bụng, người bệnh có thể tự tin mặc những bộ trang phục yêu thích mà không phải che giấu bất cứ điều gì.
Nhưng quan trọng hơn, đó là sự hồi phục nhanh, giảm đau đớn sau mổ một cách đáng kể. Bệnh nhân không phải chịu đựng những cơn đau do vết rạch cơ bụng, không phải lo lắng về nguy cơ thoát vị hay nhiễm trùng vết mổ.
Họ có thể vận động sớm, ăn uống sớm, hồi phục nhanh và ra viện trung bình chỉ sau 2-5 ngày. Với người bệnh ung thư, thời gian nằm viện ngắn đồng nghĩa với giảm nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện, giảm chi phí và quan trọng nhất là sớm trở về với gia đình, với cuộc sống thường nhật.
Và từ kinh nghiệm 250 ca, chúng tôi nhận thấy tâm lý người bệnh cũng tích cực hơn rất nhiều khi không phải đối diện với một vết mổ dài sau khi tỉnh dậy. Đó là những giá trị nhân văn không thể đo đếm bằng bất kỳ con số nào.
+ Qua tìm hiểu, chúng tôi được biết, hiện nay trên thế giới kỹ thuật sinh thiết hạch cửa sử dụng ICG được đánh giá là bước tiến vượt bậc trong đánh giá giai đoạn ung thư nội mạc tử cung, hơn nữa lại được kết hợp “hai trong một” cùng với phẫu thuật nội soi qua đường âm đạo (vNOTES). Bác sĩ có thể giải thích rõ hơn về cơ chế hoạt động của ICG và lý do vì sao kỹ thuật này lại được coi là "chìa khóa vàng" để tránh nạo vét hạch hệ thống không cần thiết?
- ICG (Indocyanine Green) là một loại thuốc nhuộm huỳnh quang đặc biệt. Khi được tiêm vào cổ tử cung, nó sẽ di chuyển theo hệ bạch huyết đúng như con đường mà các tế bào ung thư sẽ di căn. Dưới ánh sáng cận hồng ngoại của hệ thống nội soi, ICG phát sáng màu xanh lục, giúp chúng tôi nhìn thấy rõ ràng đường đi của bạch huyết và xác định chính xác những hạch đầu tiên đón nhận dòng bạch huyết từ khối u - đó chính là hạch cửa.
Nguyên lý rất đơn giản: Nếu hạch cửa âm tính với tế bào ung thư, gần như chắc chắn các hạch xa hơn cũng chưa di căn. Nhờ đó, chúng tôi chỉ cần sinh thiết một vài hạch cửa thay vì nạo vét toàn bộ vùng chậu.
Điều này giúp tránh được biến chứng trong mổ, giảm tỉ lệ phù bạch huyết - một di chứng khiến chân người bệnh bị sưng to, đi lại khó khăn. Kỹ thuật này đã được chứng minh trên thế giới có độ chính xác cao, tỷ lệ phát hiện hạch cửa lên tới 95-98%.
Và khi kết hợp với vNOTES, chúng tôi đưa công nghệ này vào sâu bên trong cơ thể mà không cần bất kỳ vết rạch nào - đó là sự giao thoa hoàn hảo giữa hiệu quả và nhân văn, phù hợp với xu hướng “điều trị đích - cá thể hóa” trong phẫu thuật.
+ Để thực hiện thành công kỹ thuật phức hợp đòi hỏi trình độ rất cao này, chắc chắn không thể thiếu sự phối hợp nhuần nhuyễn của cả một ê-kíp đa chuyên khoa. Bác sĩ có thể chia sẻ về quá trình chuẩn bị và sự phối hợp giữa các chuyên khoa trong ca phẫu thuật lịch sử này?
- Phẫu thuật ung thư không bao giờ là câu chuyện của riêng phẫu thuật viên. Thành công của ca mổ là kết tinh của sự phối hợp nhịp nhàng giữa nhiều chuyên khoa. Trước hết là hội chẩn đa chuyên khoa với sự tham gia của các bác sĩ nội khoa, chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh để khẳng định chẩn đoán và lựa chọn phương pháp tối ưu nhất.
Về phía phẫu thuật, chúng tôi đã nghiên cứu rất kỹ từng bước, từ tư thế bệnh nhân, vị trí đặt dụng cụ cho đến cách xử trí các tình huống bất thường có thể xảy ra. Ê-kíp gây mê đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo huyết động ổn định cho bệnh nhân lớn tuổi. Các điều dưỡng dụng cụ được tập huấn kỹ lưỡng để phối hợp thuần thục trong không gian phẫu thuật chật hẹp.
Đặc biệt, tôi muốn nhấn mạnh vai trò của các bậc thầy đi trước – những người đã đặt nền móng cho phẫu thuật ung thư phụ khoa tại Bệnh viện K. Chính kinh nghiệm từ hàng ngàn ca phẫu thuật mở, nội soi kinh điển của họ đã hun đúc nên bản lĩnh và kỹ năng cho thế hệ chúng tôi hôm nay. Thành công này là thành công chung của cả một tập thể, một dòng chảy liên tục của tri thức và tâm huyết.
+ Từ thành công này, Bệnh viện K tiếp tục khẳng định vị thế đầu ngành trong điều trị ung bướu. Theo bác sĩ, đâu là những yếu tố cốt lõi giúp bệnh viện duy trì và phát huy vai trò tiên phong trong bối cảnh y học thế giới thay đổi từng ngày?
- Tôi cho rằng có ba yếu tố cốt lõi. Thứ nhất là tư duy đổi mới không ngừng. Ở Bệnh viện K, chúng tôi luôn ý thức rằng y học là lĩnh vực biến đổi nhanh nhất, và nếu dừng lại là tụt hậu. Chúng tôi thường xuyên cập nhật y văn, tham gia các hội nghị, hội thảo, mời chuyên gia nước ngoài về chia sẻ và quan trọng nhất là dám nghĩ, dám làm, dám áp dụng những kỹ thuật mới vào thực tiễn.
Thứ hai là văn hóa học thuật và đào tạo liên tục. Chúng tôi xây dựng các chương trình đào tạo bài bản từ trong bệnh viện, tổ chức các khóa học, hội thảo chuyên sâu, khuyến khích các bác sĩ trẻ tham gia nghiên cứu khoa học. Với vNOTES, chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc tự mình làm chủ kỹ thuật mà còn sẵn sàng chuyển giao cho các đơn vị khác, bởi chúng tôi hiểu rằng một kỹ thuật chỉ thực sự có giá trị khi được nhân rộng và phục vụ được nhiều bệnh nhân.
Thứ ba là sự đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất và trang thiết bị. Ban lãnh đạo bệnh viện, đặc biệt là GS.TS Lê Văn Quảng và PGS.TS Phạm Văn Bình, luôn ủng hộ và tạo mọi điều kiện tốt nhất để chúng tôi tiếp cận với kỹ thuật mới và công nghệ hiện đại, từ hệ thống nội soi cao cấp đến các trang thiết bị hỗ trợ như ICG. Sự kết hợp giữa con người và công nghệ đã tạo nên sức mạnh tổng hợp giúp chúng tôi vươn tầm thế giới.
+ Với vai trò là Trưởng khoa và là người trực tiếp thực hiện nhiều kỹ thuật tiên tiến, bác sĩ có thể chia sẻ về định hướng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trẻ tại khoa Ngoại Phụ khoa? Làm thế nào để có thể xây dựng một thế hệ kế cận đủ tài, đủ tâm để tiếp nối những thành công này?
- Phát triển nguồn nhân lực trẻ luôn là ưu tiên hàng đầu của chúng tôi. Tôi quan niệm rằng, người thầy giỏi không chỉ là người mổ giỏi, mà còn là người đào tạo ra những học trò - đồng nghiệp xuất sắc. Chúng tôi xây dựng lộ trình đào tạo bài bản, từ những kỹ năng cơ bản nhất đến chuyên sâu.
Các bác sĩ trẻ được tiếp cận với phẫu thuật từ rất sớm, dưới sự giám sát, hướng dẫn, chỉ bảo tận tình. Họ được học - làm việc - thực hành, phụ phẫu thuật hàng ngày tại khoa, tham gia các khóa đào tạo trong nước và quốc tế. Ngoài ra, các em luôn được các thầy, các thế hệ đàn anh truyền trao ngọn lửa đam mê nghề nghiệp, điều đó là nguồn động lực để kiên trì theo đuổi những kỹ thuật khó, mới có thể vượt qua những áp lực của nghề.
+ Nhìn về tương lai 5-10 năm tới, bác sĩ kỳ vọng điều trị ung thư phụ khoa tại Việt Nam sẽ thay đổi như thế nào? Và Bệnh viện K sẽ đóng vai trò gì trong sự chuyển mình đó?
- Tôi luôn kỳ vọng vào một sự chuyển biến lớn trong điều trị ung thư phụ khoa tại Việt Nam. Thứ nhất, phẫu thuật xâm lấn tối thiểu sẽ trở thành tiêu chuẩn vàng cho ung thư giai đoạn sớm. vNOTES và phẫu thuật Robot sẽ được triển khai rộng rãi, không chỉ ở các bệnh viện trung ương mà còn ở tuyến tỉnh và các địa phương để người bệnh ở bất cứ đâu cũng có thể tiếp cận với kỹ thuật hiện đại.
Thứ hai, điều trị sẽ được cá thể hóa đến từng bệnh nhân dựa trên đặc điểm phân tử, di truyền của khối u. Chúng ta sẽ không còn điều trị "một công thức cho tất cả" mà sẽ có những phác đồ riêng cho từng người, tối ưu hóa hiệu quả và giảm thiểu tác dụng phụ.
Thứ ba, hệ thống sàng lọc và phát hiện sớm sẽ được hoàn thiện, giúp chẩn đoán ung thư ở giai đoạn rất sớm, khi khả năng chữa khỏi gần như tuyệt đối. Khi đó, chúng ta không chỉ cứu sống người bệnh mà còn giúp họ sống khỏe, sống vui, sống trọn vẹn sau điều trị.
Và Bệnh viện K, với vai trò là bệnh viện đầu ngành, sẽ tiếp tục là đầu tàu trong công cuộc chuyển đổi này. Chúng tôi sẽ không ngừng nghiên cứu, đào tạo, chuyển giao và ứng dụng những kỹ thuật tiên tiến nhất, đưa nền y học nước nhà sánh vai với các cường quốc trên thế giới. Đó không chỉ là trách nhiệm mà còn là niềm tự hào, là sứ mệnh thiêng liêng của những người làm nghề y.
+ Trân trọng cảm ơn TS.BS Lê Trí Chinh!
