Xung đột tại Trung Đông, kinh tế thế giới “ngấm đòn”
Trong những ngày gần đây, căng thẳng địa chính trị tại khu vực Trung Đông leo thang đã làm gia tăng lo ngại tại nhiều quốc gia, đặc biệt về nguy cơ lạm phát quay trở lại. Dù Việt Nam nằm cách xa khu vực xung đột, song những tác động lan tỏa tới nền kinh tế trong nước được đánh giá là không hề nhỏ.
Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, TS Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế cho biết, căng thẳng giữa Israel, Mỹ và Iran thực chất đã kéo dài trong nhiều năm, tuy nhiên, giai đoạn hiện nay là căng thẳng nhất khi đã xảy ra xung đột vũ trang.
Theo ông Phong, nguyên nhân của cuộc xung đột đã được giới phân tích đề cập nhiều, nhưng điều đáng chú ý hơn là những hệ lụy kinh tế mà thế giới đang bắt đầu chứng kiến rõ rệt. Trước hết, xung đột làm gia tăng căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, khu vực có nhiều tiềm năng kinh tế và là thị trường tiêu thụ quan trọng.
“Khi bất ổn gia tăng, tăng trưởng kinh tế khu vực này có nguy cơ suy giảm, kéo theo ảnh hưởng đến hoạt động thương mại quốc tế, trong đó có Việt Nam”, TS Nguyễn Minh Phong nói.
Tiếp đến, Việt Nam có thể chịu tác động từ giá dầu thế giới. Trung Đông là khu vực cung ứng dầu mỏ lớn, nên khi xung đột xảy ra, hoạt động khai thác, vận chuyển và logistics có thể bị gián đoạn, đẩy giá dầu tăng cao.
“Điều này làm gia tăng chi phí đầu vào, tạo áp lực lạm phát không chỉ đối với Việt Nam mà còn với nhiều nền kinh tế khác”, ông Phong nói.
Ngoài ra, trong bối cảnh thị trường biến động, Việt Nam có thể phải đẩy mạnh tìm kiếm các thị trường thay thế nhằm duy trì đà tăng trưởng và hoàn thành các mục tiêu kinh tế đã đề ra.
TS Nguyễn Minh Phong cho biết thêm, một điểm đáng lưu ý là Việt Nam vừa ký kết Hiệp định Thương mại tự do với UAE, mở ra nhiều kỳ vọng thúc đẩy hợp tác thương mại và đầu tư trong thời gian tới.
Tuy nhiên, nếu khu vực Trung Đông chịu tác động mạnh từ căng thẳng địa chính trị, đặc biệt trong mối quan hệ liên quan tới Iran, thì quá trình triển khai cũng như tận dụng hiệu quả Hiệp định này có thể gặp không ít khó khăn.
Áp lực đè nặng lên kiểm soát lạm phát
Một trong những rủi ro đáng lo ngại nhất khi căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục leo thang là áp lực lạm phát. TS Nguyễn Minh Phong phân tích, xung đột địa chính trị thường kéo theo sự gia tăng của giá dầu thế giới, từ chi phí vận chuyển đến giá bán nhiên liệu.
Khi giá xăng dầu tăng, chi phí đầu vào của hàng loạt ngành kinh tế như sản xuất, vận tải và dịch vụ cũng leo thang, qua đó tạo sức ép lạm phát đối với nhiều nền kinh tế, trong đó có Việt Nam.
Trong bối cảnh doanh nghiệp vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn và mặt bằng lãi suất có xu hướng nhích lên, nếu lạm phát gia tăng, cơ quan điều hành có thể phải cân nhắc các biện pháp chính sách tiền tệ phù hợp, thậm chí điều chỉnh lãi suất.
“Điều này sẽ tác động trực tiếp đến chi phí vốn, khả năng tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp, đồng thời làm gia tăng áp lực chi phí trong hoạt động sản xuất - kinh doanh”, ông Phong nói.
Không chỉ riêng mặt hàng xăng dầu, nền kinh tế Việt Nam hiện còn phải đối mặt với áp lực gia tăng từ nhiều loại chi phí đầu vào khác.
Trong báo cáo mới đây, Bộ Tài chính nhận định xung đột quân sự và cạnh tranh thương mại toàn cầu gia tăng có thể khiến giá năng lượng biến động theo xu hướng tăng nếu nguồn cung bị gián đoạn. Diễn biến này không chỉ tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất mà còn lan tỏa sang nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ trong nước.
Đáng chú ý, giá một số vật liệu xây dựng phụ thuộc vào khai thác tự nhiên như cát và đá xây dựng được dự báo có thể tiếp tục tăng do nhu cầu xây dựng phục hồi trong khi nguồn cung ngày càng hạn chế. Bên cạnh đó, giá thịt lợn nhiều khả năng duy trì ở mức cao khi nhu cầu tiêu dùng, liên hoan và ăn uống của người dân tăng mạnh trong mùa lễ hội đầu năm 2026.
Ngoài các yếu tố thị trường, việc điều chỉnh giá một số dịch vụ do Nhà nước quản lý theo hướng tính đúng, tính đủ chi phí cũng được dự báo sẽ tạo thêm áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI).
Trong đó, giá dịch vụ khám chữa bệnh dự kiến tăng khoảng 4% do bổ sung chi phí quản lý; mức trần học phí đối với giáo dục đại học công lập và giáo dục nghề nghiệp trong năm học 2026–2027 cũng tiếp tục được điều chỉnh theo lộ trình.
Ông Lê Tuấn Cận, Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết, trên cơ sở mục tiêu lạm phát năm 2026 khoảng 4,5%, Bộ Tài chính xây dựng 3 kịch bản lạm phát năm 2026 tăng trong khoảng 3,6%, 4,1% và 4,6%.
Trong khi đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam dự báo lạm phát bình quân năm 2026 tăng trong khoảng 4 ± 0,5%. Năm 2026, các tổ chức quốc tế dự báo lạm phát bình quân của Việt Nam tăng khoảng 3,2 - 4%.
Thứ trưởng Lê Tấn Cận đề nghị trong năm 2026 các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục chủ động thực hiện các biện pháp về quản lý, điều hành giá, bình ổn giá cả thị trường các hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng thiết yếu thuộc thẩm quyền quản lý theo đúng ý kiến chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ - Trưởng Ban chỉ đạo điều hành giá để kiểm soát lạm phát theo mục tiêu Quốc hội, Chính phủ đề ra.
Cụ thể, chú trọng theo dõi sát diễn biến kinh tế và lạm phát thế giới; đồng thời giám sát chặt chẽ biến động giá cả thị trường trong nước nhất là những hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng thiết yếu…
