Nhằm tôn vinh những ấn phẩm mang đậm hàm lượng tri thức, có khả năng ứng dụng thực tiễn và sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng, Bộ Khoa học và Công nghệ vừa qua đã long trọng tổ chức lễ trao Giải thưởng Sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2026 vào sáng ngày 4/10 trong khuôn khổ của Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia.
Sự kiện đồng thời là dịp để tri ân, ghi nhận những đóng góp thầm lặng của các tác giả, nhà xuất bản và các đơn vị liên kết trên hành trình đưa ánh sáng tri thức đến với bạn đọc. Nhà xuất bản Khoa học - Công nghệ - Truyền thông được giao trọng trách là cơ quan thường trực của giải thưởng ý nghĩa này.
Dù đây mới là năm đầu tiên được tổ chức, giải thưởng đã nhanh chóng tạo tiếng vang lớn khi thu hút tới 329 tác phẩm đăng ký tham gia từ khắp các viện nghiên cứu, trường đại học, công ty phát hành sách, nhà xuất bản và các tổ chức liên quan.
Để lọt vào danh sách vinh danh, các tác phẩm phải vượt qua hai vòng Sơ khảo và Chung khảo với những tiêu chí đánh giá vô cùng khắt khe từ Hội đồng chuyên môn, bao gồm: giá trị khoa học, tính đột phá - mới mẻ, khả năng ứng dụng vào thực tiễn và chất lượng xuất bản.
Sự khắt khe trong khâu tuyển chọn được thể hiện rõ qua việc Hội đồng chỉ quyết định vinh danh 10 tác phẩm xuất sắc nhất (gồm 9 sách in và 1 sách điện tử), chắt lọc từ cơ cấu 22 giải thưởng dự kiến ban đầu.
Tâm điểm của buổi lễ chính là khoảnh khắc trao giải Nhất cho bộ "Sách Đỏ Việt Nam" – công trình khoa học đồ sộ và mang tầm quốc gia, bao gồm hai tập: Động vật và Thực vật và Nấm. Đại diện bước lên bục vinh quang nhận giải là GS.TS Nguyễn Quảng Trường (Chủ biên tập 1), GS.TS Trần Thế Bách (đại diện đồng Chủ biên tập 2) cùng đại diện Nhà xuất bản Khoa học tự nhiên và Công nghệ.
Một điểm nhấn xúc động và đầy bất ngờ tại sự kiện là mức thưởng dành cho công trình xuất sắc này. Từ giá trị giải Nhất 30 triệu đồng theo quy định ban đầu, đích thân Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã quyết định trao tặng thêm 70 triệu đồng, nâng tổng giá trị phần thưởng lên 100 triệu đồng. Hành động này không chỉ là sự động viên vật chất thiết thực mà còn thể hiện sự trân trọng đặc biệt của tư lệnh ngành đối với những công trình nghiên cứu cốt lõi của quốc gia.
Bên cạnh giải Nhất, Hội đồng cũng đã trao ba giải Nhì cho những tác phẩm mang đậm hơi thở của thời đại kỷ nguyên số. Trong đó, cuốn sách điện tử duy nhất đạt giải là "AI và con người" của GS.TSKH Hồ Tú Bảo. Hai giải Nhì còn lại thuộc về tác phẩm "Bình dân học vụ số - Kỹ năng số cơ bản" của TS Trần Văn Khải và "Phát triển lực lượng sản xuất mới để đột phá trong kỷ nguyên số" của PGS.TS Vũ Thanh Sơn.
Ba giải Ba được trao cho các tựa sách có tính ứng dụng chuyên sâu trong nhiều lĩnh vực: "Cấp cứu ngoại viện" (do PGS.TS Hoàng Bùi Hải chủ biên), "Lịch sử chữ quốc ngữ (1615-1919)" (TS Phạm Thị Kiều Ly) và "An toàn điện hạt nhân" (Nhà xuất bản Khoa học - Công nghệ - Truyền thông).
Ngoài ra, ba tác phẩm được trao giải Khuyến khích gồm: "Cẩm nang sử dụng kháng sinh trong bệnh viện", "Tầm nhìn cải cách cho Quy hoạch phát triển đô thị tại Việt Nam" và "Kinh tế học vì lợi ích chung - Làm thế nào để các quyết định kinh tế phụng sự số đông".
Chia sẻ tại sự kiện, đại diện Ban tổ chức nhấn mạnh, việc vinh danh các tác phẩm xuất sắc không đơn thuần chỉ là sự ghi nhận tâm huyết, mồ hôi công sức của đội ngũ tác giả và những người làm công tác xuất bản. Xa hơn thế, giải thưởng mang theo một sứ mệnh lớn lao: lan tỏa tri thức, đưa những thành tựu rực rỡ của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số bước ra khỏi trang sách để đi vào thực tiễn, phục vụ và nâng tầm đời sống xã hội.
