Bằng thủ đoạn khai báo gian dối tên hàng hóa và sử dụng hệ thống "công ty ma" để hợp thức hóa hồ sơ, một đường dây tội phạm có tổ chức đã âm mưu xuất khẩu trái phép hàng nghìn tấn khoáng sản quý hiếm ra nước ngoài. Vụ việc vừa bị Công an TP.HCM và lực lượng Hải quan phối hợp triệt phá.
Trước đó, bắt nguồn từ những dấu hiệu bất thường tại Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 1. Qua rà soát, lực lượng phối hợp gồm Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03) Công an TP.HCM và cơ quan Hải quan đã quyết định tạm dừng lưu thông, tiến hành kiểm tra thực tế đối với 2 tờ khai xuất khẩu của Công ty TNHH TMDV XNK Đại Phát Đồng Nai.
Theo hồ sơ đăng ký, doanh nghiệp này khai báo lô hàng gồm 23 container là “xỉ đa kim thu gom trong quá trình luyện kim” – một loại phế liệu có thuế suất và điều kiện xuất khẩu thấp. Tuy nhiên, khi tiến hành mở container và lấy mẫu giám định, sự thật hoàn toàn khác biệt.
Kết quả từ cơ quan chuyên môn xác định, toàn bộ hàng hóa bên trong là đồng ở dạng hợp chất CuFeS2 (Chalcopyrite) với hàm lượng kim loại rất cao. Đây là loại khoáng sản quý, không phải phế liệu như doanh nghiệp đã khai báo nhằm trốn tránh các quy định kiểm soát chặt chẽ của nhà nước.
Kết quả điều tra bước đầu xác định đây là một đường dây tội phạm xuyên quốc gia, được tổ chức bài bản với sự phân công vai trò chặt chẽ. Đứng sau điều hành toàn bộ hoạt động này là Nguyễn Nguyên Lý, đối tượng giữ vai trò chủ mưu, cầm đầu.
Phương thức hoạt động của Lý rất kín kẽ: Đối tượng này trực tiếp nhận đơn hàng từ các đầu nậu tại Trung Quốc thông qua các ứng dụng mạng xã hội. Sau khi chốt đơn hàng, Lý điều phối một bộ máy gồm nhiều mắt xích chuyên trách bao gồm 3 nhóm chính. Nhóm nghiệp vụ phụ trách nghiên cứu chính sách pháp luật, trực tiếp thực hiện khai báo hải quan gian dối để đưa hàng đi vào "luồng xanh" hoặc giảm thiểu kiểm tra. Nhóm hậu cần đảm nhận việc thuê container, đặt tàu vận chuyển và tổ chức đóng hàng tại các kho bãi bí mật và nhóm "rửa hồ sơ" có vai trò là mắt xích quan trọng nhất, chuyên thành lập và quản lý các “công ty ma”, thực hiện mua bán hóa đơn trái phép và lập hồ sơ khống để hợp thức hóa nguồn gốc số khoáng sản trôi nổi, đồng thời điều phối dòng tiền bất chính nhằm tránh sự truy vết của ngân hàng.
Theo Hội đồng định giá tài sản trong tố tụng hình sự, lô hàng 23 container này có giá trị lên đến nhiều tỷ đồng. Công an TP.HCM nhận định, nếu không kịp thời phát hiện, hành vi này không chỉ gây thất thu lớn cho ngân sách nhà nước mà còn tiềm ẩn nguy cơ nghiêm trọng đối với công tác quản lý tài nguyên quốc gia.
Căn cứ các tài liệu chứng cứ, Cơ quan Cảnh sát điều tra đã khởi tố vụ án, bắt tạm giam Nguyễn Nguyên Lý và nhiều bị can liên quan về tội "Vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới" theo Điều 189 Bộ luật Hình sự.
Hiện vụ án đang được mở rộng điều tra, truy xét các đối tượng đặt hàng tại Trung Quốc để xử lý triệt để đường dây này.
