Cả nước hiện có 618.284 phòng học các cấp mầm non, phổ thông công lập. Điều đáng mừng là tỷ lệ kiên cố hóa đã đạt con số ấn tượng 89,6%, với 554.142 phòng học vững chãi. Đặc biệt, ở cấp tiểu học, tỷ lệ phòng học kiên cố đã tăng vọt từ 78,2% (năm 2015) lên 87,1% (năm 2025) sau một thập kỷ nỗ lực.
Số liệu tổng hợp từ các địa phương cho thấy, chúng ta đã xây dựng mới 75.380 phòng học để kiên cố hóa trường lớp, cùng với 66.799 phòng học nhằm đảm bảo đủ lớp học và sĩ số theo quy định.
Để triển khai hiệu quả Chương trình giáo dục phổ thông 2018, đã xây thêm 25.854 phòng học bộ môn, 12.463 thư viện và 10.794 phòng công vụ cho giáo viên.
Bên cạnh đó, các địa phương cũng trang bị 253.795 bộ thiết bị dạy học tối thiểu. Đối với khối trường nội trú, bán trú, đầu tư thêm 39.078 phòng ở, hơn 2.000 nhà bếp, nhà ăn, kho bếp, gần 2.100 công trình nước sạch, hàng nghìn phòng quản lý học sinh, sinh hoạt chung, nhà văn hóa và hạ tầng kỹ thuật đi kèm.
Tuy nhiên, phía sau những thành tựu đó, ngành giáo dục vẫn phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt: tình trạng thiếu phòng học cục bộ vẫn tồn tại gay gắt. Áp lực này tập trung chủ yếu tại vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, và các khu vực đặc biệt khó khăn.
Vụ trưởng Trần Thanh Đạm chỉ rõ, ở cấp mầm non còn thiếu khoảng 27.953 phòng học để đạt tỷ lệ 1 lớp/phòng và đáp ứng nhu cầu học 2 buổi/ngày. Cấp tiểu học hiện thiếu khoảng 7.491 phòng học để đảm bảo dạy học 2 buổi/ngày, chưa kể đến việc đảm bảo sĩ số học sinh/lớp theo quy định.
Đặc biệt, tại những khu vực kinh tế đặc biệt khó khăn, vẫn còn tới 6.477 phòng học nhờ, mượn, chủ yếu ở cấp mầm non và tiểu học. Điều này đặt ra thách thức lớn trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục và sự công bằng cho tất cả học sinh, đặc biệt là khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức vận hành từ ngày 1/7/2025.
Ngoài ra, cả nước còn hơn 273.000 học sinh có nhu cầu nhưng chưa được học tại các trường nội trú, bán trú.
Sau sắp xếp địa giới hành chính, cả nước có 22 tỉnh, thành phố có biên giới đất liền, với tổng số 248 xã biên giới đất liền. Theo thống kê của các địa phương, tại 248 xã này có 956 trường phổ thông với quy mô 625.255 học sinh.
Tổng số học sinh có nhu cầu nội trú, bán trú theo thống kê sơ bộ là 332.019 học sinh, nhưng mới có gần 59.000 học sinh đang học tại 22 trường phổ thông dân tộc nội trú và 160 trường phổ thông dân tộc bán trú.
Tổng số học sinh có nhu cầu nội trú, bán trú theo thống kê sơ bộ là 332.019 học sinh, nhưng mới có gần 59.000 học sinh đang học tại 22 trường phổ thông dân tộc nội trú và 160 trường phổ thông dân tộc bán trú.
Hiện các học sinh nội trú, bán trú được học tập, sinh hoạt ăn ở tại trường và hưởng các chính sách của Nhà nước (trung bình mỗi năm khoảng 23 triệu đồng/học sinh nội trú, 16 triệu đồng/học sinh bán trú).
Như vậy, còn khoảng hơn 273.000 học sinh (43,7% tổng số học sinh) có nhu cầu nhưng chưa được học tại các trường nội trú, bán trú, hiện đang học tại các trường phổ thông.
Hiện các học sinh nội trú, bán trú được học tập, sinh hoạt ăn ở tại trường và hưởng các chính sách của Nhà nước (trung bình mỗi năm khoảng 23 triệu đồng/học sinh nội trú, 16 triệu đồng/học sinh bán trú).
Như vậy, còn khoảng hơn 273.000 học sinh (43,7% tổng số học sinh) có nhu cầu nhưng chưa được học tại các trường nội trú, bán trú, hiện đang học tại các trường phổ thông.
Chia sẻ về những khó khăn tại địa phương, Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Đắk Lắk Lê Thị Thanh Xuân, đại diện cho một địa phương còn nhiều khó khăn bày tỏ mong muốn Bộ GD&ĐT tiếp tục chỉ đạo hướng dẫn rà soát, đánh giá nguồn lực và đặc biệt là tổ chức tập huấn cho đội ngũ công chức cấp xã trong việc quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc chuẩn bị kỹ lưỡng về nhân lực cho mô hình quản lý mới.
Trong khi đó, TP Hồ Chí Minh là địa phương có quy mô học sinh “khổng lồ” với hơn 2,6 triệu đặt mục tiêu tham vọng là đạt 300 phòng học/10.000 dân số độ tuổi, nhằm giảm sĩ số lớp học và nâng cao chất lượng.
Hiện nay, Bộ GD&ĐT đang xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia về hiện đại hóa, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026 - 2035, dự kiến sẽ trình xin ý kiến Quốc hội trong tháng 10/2025 và Đề án “Xây dựng các trường nội trú, bán trú cho học sinh phổ thông ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035”.
Đây là cơ sở và nguồn lực quan trọng để hỗ trợ các địa phương tăng cường cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, hiện đại hóa hệ thống giáo dục, đào tạo.
