Giá dầu thế giới hiện vẫn dao động quanh ngưỡng 100 USD mỗi thùng, bất chấp việc Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn, qua đó làm dấy lên kỳ vọng rằng cú sốc nguồn cung dầu khí nghiêm trọng nhất từ trước đến nay có thể sớm hạ nhiệt và kéo giá năng lượng đi xuống.
Tuy nhiên, dù rủi ro leo thang xung đột đã phần nào được loại bỏ khỏi mức phụ phí chiến tranh tính trong giá dầu, ít nhất là tính đến sáng thứ Sáu, thực tế trên thực địa và tại eo biển Hormuz cho thấy tuyến vận chuyển dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng quan trọng bậc nhất thế giới này vẫn gần như bị đóng, với hoạt động qua lại chịu sự kiểm soát theo quyết định của Iran.
Đợt tăng giá rất mạnh và đột ngột của dầu và khí đốt trong sáu tuần xung đột vừa qua, đặc biệt là giá xăng tại Mỹ, đã đặt các nhà hoạch định chính sách Mỹ và Tổng thống Donald Trump vào một tình thế đầy thách thức về kinh tế và chính trị, nhất là trong bối cảnh năm bầu cử với cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ dự kiến diễn ra vào tháng Mười Một.
Chuyên gia phân tích năng lượng John Kemp nhận định trong một bài viết được đăng tải chỉ vài giờ sau khi lệnh ngừng bắn được công bố rằng khi chi phí kinh tế, chính trị và ngoại giao của cuộc xung đột ngày càng gia tăng, một thỏa thuận ngừng bắn đi kèm với việc tái mở eo biển Hormuz dường như đã trở thành lựa chọn được ưu tiên hơn so với tiếp tục leo thang căng thẳng, ít nhất là trong ngắn hạn.
Tuy nhiên, ba ngày sau khi lệnh ngừng bắn được công bố, việc mở cửa trở lại eo biển Hormuz vẫn chưa diễn ra. Bản thân thỏa thuận ngừng bắn này cũng được đánh giá là rất mong manh.
Theo ghi nhận của công ty tình báo hàng hải Windward trong một báo cáo phát hành hôm thứ Năm, lệnh ngừng bắn cho đến nay vẫn chưa giúp eo biển Hormuz được mở lại và hoạt động quá cảnh tại khu vực này tiếp tục bị kiểm soát chặt chẽ.
Các tàu thuyền di chuyển qua eo biển hiện vẫn phải tuân theo lộ trình do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran điều phối, thay vì các tuyến hàng hải thương mại tiêu chuẩn. Windward cho biết hoạt động quá cảnh qua eo biển Hormuz vẫn bị hạn chế, có sự điều phối và thực thi chọn lọc
Chưa có dấu hiệu cho thấy việc quay trở lại hoạt động hàng hải thương mại thông suốt, các tuyến vận tải thông thường phần lớn vẫn không được sử dụng và lưu lượng tàu thuyền hầu như không gia tăng sau thông báo ngừng bắn.
Do đó, bản thân lệnh ngừng bắn hiện chưa thể giúp giảm bớt cú sốc đối với thị trường dầu khí toàn cầu, dù việc công bố thỏa thuận này đã khiến giá dầu giảm khoảng 15% chỉ trong một ngày và lùi xuống dưới mốc 100 USD mỗi thùng.
Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu eo biển Hormuz không được mở lại, cú sốc đối với hệ thống năng lượng toàn cầu sẽ ngày càng nghiêm trọng hơn và tác động lan rộng tới nền kinh tế thế giới.
Theo Windward, quá trình phục hồi sẽ không phụ thuộc vào các tuyên bố chính trị, mà dựa trên những thay đổi rõ ràng và bền vững trong hành vi quá cảnh, cách thức thực thi kiểm soát cũng như điều kiện rủi ro thực tế.
Một số thông tin cho biết công ty lọc dầu quốc doanh của Đài Loan cùng tập đoàn giao dịch hàng hóa Glencore đã thuê tàu chở dầu tới Trung Đông để bốc hàng.
Tuy nhiên, phần lớn các hãng vận tải biển vẫn giữ thái độ rất thận trọng do thiếu thông tin rõ ràng về khả năng lưu thông an toàn qua khu vực này.
Tập đoàn vận tải biển Maersk cho biết mọi quyết định đi qua eo biển Hormuz sẽ được đưa ra trên cơ sở đánh giá rủi ro liên tục, theo dõi sát tình hình an ninh và tham khảo hướng dẫn từ các cơ quan chức năng cũng như các đối tác liên quan.
Theo công ty tư vấn Wood Mackenzie, ngay cả trong kịch bản eo biển Hormuz được mở lại hoàn toàn và không còn rủi ro hay hạn chế nào, nguồn cung dầu khí từ Trung Đông cũng sẽ cần vài tháng để phục hồi, kéo dài ít nhất tới cuối mùa hè, với điều kiện tuyến vận tải này thực sự hoạt động bình thường.
Ngân hàng Goldman Sachs trong tuần này cảnh báo rằng giá dầu Brent có khả năng duy trì mức trung bình trên 100 USD mỗi thùng trong năm nay nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị hạn chế đối với tàu chở dầu thêm khoảng một tháng nữa.
Rủi ro liên quan tới việc liệu lệnh ngừng bắn có được duy trì hay không, cũng như khả năng đạt được một thỏa thuận toàn diện, vẫn còn rất lớn.
Các nhà phân tích của Wood Mackenzie cho rằng nếu không thể đạt được một giải pháp chấm dứt xung đột, giá dầu Brent nhiều khả năng sẽ tăng trở lại, cho đến khi mức giá cao hơn và sự suy giảm nhu cầu tự cân bằng thị trường.
Theo Wood Mackenzie, mức giá Brent trung bình trên 90 USD mỗi thùng trong năm nay sẽ làm chậm tăng trưởng kinh tế toàn cầu và có thể đẩy Mỹ cùng Liên minh châu Âu vào suy thoái.
Trong trường hợp giá Brent duy trì ở mức 100 USD mỗi thùng trong năm 2026, tăng trưởng kinh tế toàn cầu có thể chỉ đạt 1,7%, thấp hơn đáng kể so với mức dự báo trước xung đột là 2,5%.
Nếu giá dầu vọt lên 200 USD mỗi thùng, một cuộc suy thoái toàn cầu gần như không thể tránh khỏi, với khả năng kinh tế thế giới suy giảm khoảng 0,5%.
Ông Ole Hansen, Trưởng bộ phận Chiến lược Hàng hóa tại Saxo Bank, nhận định trong một báo cáo hôm thứ Năm rằng lệnh ngừng bắn đã làm giảm nguy cơ leo thang ngay lập tức, nhưng chưa giải quyết được các gián đoạn cốt lõi về nguồn cung.
Theo ông, chừng nào hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz còn bị hạn chế, đồng thời các vấn đề về hạ tầng, lưu trữ và vận tải chưa được tháo gỡ, thị trường dầu mỏ nhiều khả năng vẫn sẽ trong trạng thái khan hiếm, đặc biệt là ở các hợp đồng giao gần.
