Hôm thứ Tư (22/2), Viện Tài chính Quốc tế tuyên bố số nợ của các nước đang phát triển đã đạt mức cao kỷ lục mới vào năm 2022, dấy lên mối lo ngại về làn sóng vỡ nợ quốc gia trong năm nay.
Tổng các khoản nợ của Chính phủ, hộ gia đình, doanh nghiệp và khu vực tài chính của 30 quốc gia lớn có thu nhập thấp và trung bình đã tăng lên 98 nghìn tỷ đô la vào cuối tháng 12, khi đồng tiền của họ sụt giảm so với đồng đô la.
Ai Cập nằm trong số các quốc gia được coi là có nguy cơ vỡ nợ cao. Ảnh: Shutterstock.
Năm 2022, gánh nặng nợ của 30 quốc gia đã tăng 96 nghìn tỷ đôla và từ 75 nghìn tỷ đôla vào năm 2019 (trước khi đại dịch Covid-19 hoành hành), IIF - cơ quan thương mại của ngành ngân hàng toàn cầu nhận định.
Chỉ riêng các khoản nợ của Chính phủ đã đạt gần 65% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào cuối năm 2022 - tăng 10 điểm phần trăm so với mức trước đại dịch và là tổng nợ cao nhất từ trước đến nay.
Đồng đô la tăng vọt so với hầu hết các loại tiền tệ của thị trường mới nổi và nền kinh tế tiên tiến trong suốt năm 2022, làm tăng chi phí nợ vì nhiều trong số đó được tính bằng đồng bạc xanh của Hoa Kỳ.
Sau khi Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Fed) tăng lãi suất để “ghìm cương” lạm phát, khiến đồng đôla mạnh mẽ, điều này có tác động dây chuyền đến chi phí vay toàn cầu.
Kể từ mùa thu năm 2022, đồng tiền của Mỹ đã có lúc suy yếu. Tuy nhiên, Ed Parker, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu chủ quyền tại Fitch, cơ quan xếp hạng tín dụng, hôm thứ Tư cảnh báo năm 2023 sẽ là “một năm đầy thách thức” vì đồng đô la vẫn mạnh theo tiêu chuẩn lịch sử.
Ông cho biết trong một sự kiện do IIF tổ chức, các khoản nợ sẽ “vẫn cao hơn nhiều so với mức trước Covid”.
Pakistan và Ai Cập, đều nằm trong danh sách 30 quốc gia được coi là có nguy cơ vỡ nợ cao. Cả hai quốc gia đã phá giá mạnh nội tệ so với đồng đô la vào tháng 1, một phần trong nỗ lực mở khóa tài trợ khẩn cấp từ IMF.
Sức mạnh của đồng đô la so với hầu hết các loại tiền tệ của thị trường mới nổi vào năm ngoái đã khiến các nhà đầu tư bán phá giá cổ phiếu và trái phiếu của thị trường mới nổi.
Xu hướng này đã đảo ngược vào tháng 10 năm ngoái sau khi đồng đô la suy yếu. Tuy nhiên, dữ liệu gần đây về nền kinh tế Mỹ cho thấy lạm phát và lãi suất có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn dự kiến đã dẫn đến một đợt sức mạnh mới của đồng đô la.
Năm 2022, cả Sri Lanka và Ghana đều buộc thông báo vỡ nợ nước ngoài, trước đó là Zambia vào năm 2020. Tỷ lệ chi phí trả nợ trên doanh thu của Chính phủ đã tăng lên “mức đặc biệt”.
Ở các nền kinh tế tiên tiến, tổng nợ đã giảm gần 6 nghìn tỷ đôla xuống chỉ còn dưới 201 nghìn tỷ đôla, khiến tổng gánh nặng nợ toàn cầu giảm nhẹ, từ 303 nghìn tỷ đô la vào cuối năm 2021 xuống dưới 300 nghìn tỷ đô la vào cuối năm ngoái.
Lê Na (Theo Ft)
