Những ngày qua, thông tin xã Chuyên Mỹ, Hà Nội triển khai chiến dịch rà soát, xóa miễn phí dữ liệu chữ “T” trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã nhận được sự quan tâm, đồng tình của người dân và được nhiều cơ quan báo chí phản ánh.
Câu chuyện thu hút dư luận không chỉ bởi một vướng mắc tồn tại nhiều năm đang được xử lý, mà còn bởi cách chính quyền địa phương chủ động rà soát hồ sơ, công khai danh sách, đưa cán bộ về thôn hướng dẫn và tiếp nhận giấy tờ cho người dân.
Sự quan tâm ấy là dễ hiểu. Phía sau một ký hiệu cũ trên giấy chứng nhận là quyền tài sản, nhu cầu vay vốn, chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế của nhiều gia đình. Còn phía sau chiến dịch của Chuyên Mỹ là một cách tiếp cận mới trong thực thi công vụ: những vướng mắc có tính phổ biến không còn bị chia nhỏ thành việc riêng của từng hộ dân, mà được chính quyền nhận diện, tập hợp và tổ chức giải quyết từ cơ sở.
Sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hà Nội đang chuyển trọng tâm từ sắp xếp tổ chức sang nâng cao chất lượng quản trị. Cấp xã không còn giữ vai trò chủ yếu là tiếp nhận, xác nhận rồi chuyển hồ sơ lên cấp trên, mà trực tiếp thực hiện nhiều nhiệm vụ gắn với đất đai, hộ tịch, xây dựng, an sinh xã hội và hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân.
Thành ủy Hà Nội xác định phương thức điều hành phải chuyển từ quản lý theo cấp hành chính sang quản trị địa bàn, phục vụ người dân và doanh nghiệp; từ chính quyền quản lý sang chính quyền phục vụ; từ điều hành hành chính sang điều hành bằng dữ liệu. Phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” cũng đặt trách nhiệm rõ hơn lên người đứng đầu và bộ máy ở cơ sở.
Sự thay đổi ấy không thể chỉ thể hiện trong các nghị quyết, đề án hay sơ đồ tổ chức. Nó phải được nhận biết từ cách chính quyền giải quyết từng việc cụ thể của người dân. Chiến dịch rà soát, xóa dữ liệu chữ “T” trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại xã Chuyên Mỹ là một ví dụ.
Chính quyền chủ động nhận phần việc về mình
Ngày 27/7, UBND xã Chuyên Mỹ tổ chức trao 51 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã hoàn thành việc chỉnh lý, xóa dữ liệu chữ “T”. Ông Vũ Văn Hữu, Chủ tịch UBND xã trực tiếp trao giấy chứng nhận cho các hộ dân.
Đây là kết quả đầu tiên sau gần hai tuần địa phương triển khai chiến dịch 30 ngày rà soát, xóa dữ liệu chữ “T” miễn phí. Tính đến ngày 27/7, toàn xã đã rà soát hơn 1.300 giấy chứng nhận, hướng dẫn những trường hợp còn dữ liệu chữ “T” hoàn thiện hồ sơ để tiếp tục xử lý.
Chữ “T” là ký hiệu từng được sử dụng để thể hiện đất ở trên nhiều giấy chứng nhận cấp trong thời kỳ thực hiện Luật Đất đai năm 1993, phổ biến trước ngày 1/7/2004. Khi người dân thực hiện thủ tục chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, thế chấp hoặc cấp đổi giấy chứng nhận, thông tin về diện tích đất ở phải được rà soát, xác định lại trên cơ sở hồ sơ giao đất và tài liệu địa chính.
Vướng mắc thường chỉ bộc lộ khi gia đình phát sinh giao dịch. Người dân khi ấy mới đi tìm quyết định giao đất, hỏi thủ tục và xác định cơ quan có trách nhiệm giải quyết. Cùng một vấn đề nhưng mỗi hộ phải tự tìm một con đường, trong khi phần lớn hồ sơ gốc đang được cơ quan nhà nước quản lý.
Xã Chuyên Mỹ đã chủ động rà soát hồ sơ, thông báo công khai và niêm yết danh sách các hộ dân tại nhà văn hóa thôn. Các tổ công tác được đưa về cơ sở để tuyên truyền, hướng dẫn, tiếp nhận giấy chứng nhận và giải đáp vướng mắc. Trưởng thôn làm đầu mối tập hợp hồ sơ, lập danh sách và chuyển về xã xử lý.
Trao đổi với phóng viên, ông Vũ Văn Hữu cho biết việc xác minh, xóa dữ liệu chữ “T” trên giấy chứng nhận của người dân là trách nhiệm của chính quyền xã.
“Giấy chứng nhận có ký hiệu chữ ‘T’ đã gây nhiều khó khăn cho người dân khi thực hiện các giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất. Nắm bắt thực tế đó, xã chủ động triển khai chiến dịch xác minh, xóa dữ liệu chữ ‘T’ cho các hộ dân, tạo điều kiện thuận lợi để người dân thực hiện các quyền hợp pháp của mình”.
Ông Vũ Văn Hữu cho biết, đối với các thửa đất có nguồn gốc do ông cha để lại, xã sẽ thực hiện xác minh sau chiến dịch lần này.
Tại thôn Cựu, 341 trường hợp thuộc diện rà soát. Ông Nguyễn Tiến Mạnh, Trưởng thôn Cựu, cho biết ngay khi xã thông báo triển khai chiến dịch, người dân trong thôn rất phấn khởi, tích cực phối hợp cung cấp hồ sơ.
Ông Mạnh cũng bày tỏ mong muốn trong thời gian tới xã Chuyên Mỹ tiếp tục quan tâm, rà soát và hỗ trợ xử lý những vướng mắc về thủ tục đất đai.
Khơi thông nguồn lực từ tư duy “chính quyền phục vụ”
Đất đai không chỉ là tài sản lớn nhất của mỗi gia đình mà còn là nguồn lực kinh tế quan trọng của địa phương. Một tấm giấy chứng nhận còn vướng mắc pháp lý đồng nghĩa với một tài sản bị "đóng băng" - cản trở việc thế chấp vay vốn làm ăn, làm chậm các giao dịch dân sự hoặc kéo dài mâu thuẫn khi phân chia thừa kế.
Việc sớm hoàn thiện hồ sơ pháp lý, đơn giản hóa thủ tục và bảo đảm quyền lợi cho người sử dụng đất chính là cách chính quyền cơ sở khơi thông nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.
Trong bối cảnh Hà Nội vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, trọng tâm quản trị đang dịch chuyển mạnh mẽ từ "sắp xếp bộ máy" sang "nâng cao chất lượng phục vụ". Với 126 xã, phường trực tiếp quản lý hơn 5.463 thôn, tổ dân phố, cấp xã không còn đóng vai trò “trạm trung chuyển” hồ sơ như trước. Họ trực tiếp đảm nhận 859 nhiệm vụ được phân cấp, điều chuyển từ cấp huyện và Thành phố, đòi hỏi một tư duy quản trị địa bàn hoàn toàn mới: Chủ động, sát dân và dựa trên dữ liệu.
Thước đo của bộ máy sau sắp xếp
Mô hình chính quyền tinh gọn chỉ thực sự phát huy giá trị khi bộ máy đủ năng lực hành động và dám chịu trách nhiệm. Một hồ sơ giải quyết nhanh chưa phải là đích đến cuối cùng; điều quan trọng hơn là vấn đề của người dân có thực sự được giải quyết tận gốc hay không.
Con số 51 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã trao trong tổng số hơn 1.300 trường hợp được rà soát tại Chuyên Mỹ mới chỉ là bước khởi đầu. Khối lượng công việc phía trước còn rất lớn, đặc biệt là các thửa đất có lịch sử sử dụng phức tạp. Tiến độ xử lý, tính minh bạch trong quá trình thụ lý vẫn cần tiếp tục được công khai để người dân trực tiếp theo dõi và giám sát.
Giá trị lớn nhất trong cách làm của chính quyền xã Chuyên Mỹ nằm ở sự chuyển biến sâu sắc trong tư duy công vụ. Thay vì chờ vướng mắc phát sinh thành đơn thư, chính quyền chủ động rà soát hồ sơ lưu trữ, đưa tổ công tác về thôn, hướng dẫn và tiếp nhận hồ sơ cho người dân. Một việc vốn khiến từng hộ phải tự tìm giấy tờ, hỏi qua nhiều đầu mối nay được tổ chức giải quyết tập trung. Tinh thần phục vụ vì thế được thể hiện bằng những việc làm cụ thể, sát với nhu cầu của người dân.
Với chính quyền cơ sở, thước đo sau cùng vẫn là người dân có bớt khó khăn, công việc có được giải quyết thuận lợi hơn hay không. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Việc gì có lợi cho dân, ta phải hết sức làm. Việc gì có hại đến dân, ta phải hết sức tránh”. Cách Chuyên Mỹ chủ động rà soát, xóa dữ liệu chữ “T” đã cụ thể hóa lời dạy ấy bằng một công việc thiết thực, gắn trực tiếp với quyền lợi của người dân.
