GS.TS Lê Quân, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT cho biết, Bộ đang hoàn thiện bộ tiêu chuẩn trường trung học nghề. Đây là mô hình được kỳ vọng sẽ tạo ra lực lượng lao động kỹ thuật trẻ, sớm tiếp cận nghề ngay từ bậc trung học.
Một trong những thay đổi quan trọng là các trường trung học nghề có thể được giao biên chế giáo viên dạy văn hóa ổn định, thay vì phụ thuộc giáo viên thỉnh giảng hoặc liên kết với các trường phổ thông như trước. Giải pháp này giúp nhà trường chủ động hơn về chất lượng giảng dạy, tiến độ và cách tổ chức chương trình.
Theo Thứ trưởng, cách làm này cũng có thể được mở rộng cho các trường cao đẳng. Dù việc phối hợp với trường phổ thông vẫn là lựa chọn phù hợp ở một số địa phương, song về lâu dài, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp cần xây dựng bộ máy giáo viên văn hóa của riêng mình.
Thứ trưởng cũng cho rằng, nhiều trường cao đẳng hiện đã có đội ngũ giáo viên dạy văn hóa THPT đạt trình độ và kinh nghiệm không thua kém trường phổ thông. Công tác tuyển dụng cũng tương đối thuận lợi, nên việc tổ chức dạy văn hóa trong nội bộ cơ sở nghề nghiệp là khả thi, không phải thách thức lớn.
Thứ trưởng Lê Quân nhấn mạnh, các trường trung cấp không bắt buộc phải chuyển đổi thành trường trung học nghề. Thay vào đó, các trường có thể mở chương trình trung học nghề ngay trong cơ sở hiện tại.
Tương tự, các trường cao đẳng có thể triển khai chương trình này để hình thành lộ trình liền mạch từ trung học nghề lên cao đẳng, giúp học sinh không bị đứt quãng khi học lên bậc cao hơn.
Tuy nhiên, Bộ GD&ĐT lưu ý các cơ sở giáo dục cần tính toán kỹ lộ trình chuyển đổi và triển khai, nhất là trong bối cảnh nhiều đơn vị đang lập đề án thành trường trung học nghề.
"Nội dung văn hóa phổ thông của chương trình trung học nghề sẽ tương đương THPT, nhưng điểm khác biệt lớn là tỉ lệ thời lượng thực hành và thực tập tại doanh nghiệp rất cao", Thứ trưởng nhấn mạnh.
Học sinh có cơ hội “chạm nghề” sớm, tích lũy tín chỉ để rút ngắn thời gian lên cao đẳng và thích ứng nhanh với môi trường sản xuất. Đây cũng là yếu tố giúp chương trình trung học nghề trở nên hấp dẫn với nhiều học sinh có định hướng nghề nghiệp rõ ràng.
Bộ GD&ĐT cũng định hướng phát triển hệ thống nội trú tại các trường trung học nghề, tạo điều kiện học tập ổn định cho học sinh vùng xa, kèm theo các chính sách hỗ trợ phù hợp.
Về phương thức tổ chức giảng dạy, Bộ GD&ĐT sẽ không áp dụng một khuôn mẫu cứng. Các trường có thể mở lớp tại nhiều điểm trường, kết hợp dạy trực tuyến, hoặc hợp tác với các đơn vị giáo dục để tổ chức mô hình học văn hóa online – thực hành tại xưởng trường nghề.
Cách làm này giúp chương trình thích ứng với đặc thù từng địa phương, đồng thời tối ưu hóa trang thiết bị và cơ sở vật chất sẵn có.
Liên quan mạng lưới giáo dục thường xuyên, Bộ GD&ĐT và Bộ Nội vụ đã thống nhất quan điểm: Không nhất thiết địa phương nào cũng phải có trung tâm Giáo dục thường xuyên - Giáo dục nghề nghiệp.
Ở những nơi tập trung nhiều trường cao đẳng, trung cấp, các cơ sở này có thể đảm nhiệm luôn chức năng dạy văn hóa và đào tạo nghề, tránh phân tán nguồn lực. Trong khi đó, tại miền núi, vùng sâu, vùng xa nơi học sinh khó tiếp cận trường nghề trung tâm giáo dục thường xuyên vẫn là mô hình phù hợp.
Bên cạnh chương trình trung học nghề, Bộ GD&ĐT tiếp tục duy trì hệ thống đào tạo ngắn hạn 3–6 tháng, các khóa sơ cấp và bồi dưỡng kỹ năng nhanh, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động và khả năng triển khai của từng địa phương.
