Theo thống kê của trang worldometers.info, tính đến hết ngày 17/9, các nước ASEAN ghi nhận thêm 68.661 ca mắc COVID-19, đưa tổng số ca bệnh tăng vượt ngưỡng 11,3 triệu ca.
Toàn khối cũng ghi nhận 924 ca tử vong, như vậy, tới nay virus SARS-CoV-2 đã cướp đi sinh mạng của tổng cộng 249.639 người dân ở khu vực. Bên cạnh đó, khu vực ASEAN cũng chứng kiến trên 10 triệu bệnh nhân được điều trị thành công.
Các bệnh viện ở Indonesia lâm vào tình trạng thiếu nguồn cung oxy, thiếu máy thở, hồi tháng 7/2021. Ảnh: REUTERS
Trong 24 giờ qua, có 7/10 nước thành viên trong ASEAN ghi nhận các ca COVID-19 mới (Myanmar không công bố số liệu); 6 quốc gia thành viên ghi nhận các ca tử vong mới vì COVID-19 là Indonesia, Thái Lan, Campuchia, Philippines, Brunei và Việt Nam.
Indonesia đã bước qua đỉnh dịch COVID-19 được thiết lập hồi tháng 7. Ở thời điểm đó, cứ 3 ca xét nghiệm sẽ cho 1 ca dương tính, tương ứng tỷ lệ 33%. Tỷ lệ này hiện giảm xuống mức bình quân 3,64% và là mức thấp nhất từng được ghi nhận ở Indonesia kể từ khi dịch bùng phát, nằm dưới ngưỡng tiêu chuẩn 5% mà Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa ra để xác định một quốc gia kiểm soát thành công dịch hay không.
Indonesia ghi nhận số ca COVID-19 kỷ lục trong ngày 15/7, với 56.757 ca mắc mới, nhưng đến ngày 17/9, con số này chỉ còn 3.835 ca. Số ca tử vong cũng giảm mạnh, từ hơn 2.000 ca/ngày trong tháng 7, xuống còn 219 ca trong ngày 17/9.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng, tình hình dịch bệnh tại Indonesia vẫn còn những điểm đáng lo ngại. Đầu tiên là mức độ đáng tin cậy của thông tin về xét nghiệm và truy vết. Theo giáo sư Gusti Ngurah Mahardika, chuyên gia virus học hàng đầu tại Đại học Udayana ở Bali, với mỗi ca mắc COVID-19, Indonesia thường chỉ truy vết dưới 5 tiếp xúc gần (F1). Trong khi theo khuyến nghị của WHO, con số này phải tối thiểu là 15, nhưng không nên vượt quá 30.
Ông Mahardika cũng lên tiếng chỉ trích việc chính phủ thiên về sử dụng xét nghiệm nhanh kháng nguyên “dưới chuẩn” thay cho xét nghiệm PCR. Nếu tất cả được thực hiện xét nghiệm PCR, con số có thể đã cao hơn.
Kawal COVID-19 - một sáng kiến cung cấp dữ liệu độc lập ở Jakarta, cũng đồng ý nhận định của giáo sư Mahardika. Dữ liệu của Kawal COVID-19 cho thấy trong tổng số 98.900 người xét nghiệm bằng test nhanh kháng nguyên hôm 13/9, chỉ có 1% cho kết quả dương tính với SARS-CoV-2. Nhưng 21.700 mẫu xét nghiệm PCR được thực hiện cùng ngày lại cho ra tỉ lệ dương tính lên tới 7,6%.
Theo Septian Hartono, chuyên viên của Kawal COVID-19, xét nghiệm kiểu test nhanh không chính xác bằng PCR, vì độ sai số lớn. Nhưng xu hướng dịch bệnh giảm theo số liệu công bố chính thức vẫn chính xác. Hartono tin rằng tình hình ở Indonesia tương tự như Ấn Độ - tức dịch lây nhiễm tăng vọt sau đó giảm cũng nhanh, vì biến thể Delta không còn động lực phát tán.
Hệ số lây nhiễm cơ bản của virus Delta là từ 6-8 (tức 1 ca nhiễm có thể kéo theo 6-8 trường hợp lây nhiễm mới), nhưng lệnh khẩn cấp của chính phủ Indonesia đã giúp thu hẹp hệ số này. Một yếu tố khác chính là tỷ lệ người nhiễm bệnh đã quá cao, và khi đã nhiễm thì bệnh nhân COVID-19 đã có kháng thể, nên tỷ lệ tái nhiễm là thấp. Hệ số lây nhiễm của virus Delta ở Indonesia hiện rút xuống từ 3-4, tương tự với biến thể Alpha, theo ông Hartono.
Tiến sĩ Dicky Budiman, chuyên gia dịch tế từng dự báo chính xác diễn biến trong làn sóng lây nhiễm thứ hai cho rằng chính phủ Indonesia đã “thành công nhất định” trong kiểm soát đại dịch. Nhưng mức độ kiểm soát này mới chỉ rõ ở đảo Java. Xu hướng đáng ngại hiện nay chính là việc dịch bệnh đã dịch chuyển từ các đô thị tới vùng nông thôn, từ Java cho tới các đảo xa trung tâm. Dữ liệu về dịch bệnh “chuyển biến tốt” tại những địa phương này có thể chưa đủ độ tin cậy, bởi đây là những vùng yếu kém về phòng chống dịch trong một năm rưỡi vừa qua.
Ông Budiam cũng đồng thuận với quan điểm của giáo sư Mahardika khi cho rằng tỷ lệ dương tính giảm một phần là do giảm mẫu xét nghiệm PCR. Xét nghiệm PCR đã giảm từ 60.000 mẫu/ngày xuống chỉ còn 20.000 mẫu/ngày trong tuần đầu tháng 9. Đây là một tín hiệu đáng lo ngại với một quốc gia đông dân như Indonesia.
Indonesia được mệnh danh là “quốc gia vạn đảo”, đi cùng đó là tổ chức xã hội kết cấu rời rạc về địa lý, thiếu gắn kết và thường xuyên chịu ảnh hưởng của lũ lụt. Vì vậy, việc tiêm chủng vaccine cho hơn 270 triệu dân ở Indonesia chưa bao giờ là một công việc đơn giản. Hiện mới chỉ có khoảng 20% trong tổng số 181,5 triệu dân từ 18 tuổi trở lên tiêm đủ hai liều vaccine và khoảng 35% tiêm ít nhất một mũi.
Người dân tự tìm mua ô xy để chăm sóc người thân mắc COVID-19 tại Jakarta, Indonesia ngày 15/7/2021. Ảnh: REUTERS
Dựa trên mô hình dự đoán cho rằng COVID-19 sẽ lập đỉnh sau mỗi 6 tháng, giáo sư Mahardika cho rằng làn sóng dịch bệnh kế tiếp có thể sẽ xuất hiện vào tháng 1/2022. Theo ông Mahardika, vấn đề không phải là lây nhiễm tái bùng nổ hay không, mà là vaccine có hiệu quả trong việc kiểm soát ca bệnh nặng và tử vong hay không.
Ông Hartono nhìn nhận có thể ngăn chặn làn sóng thứ 3 ở Indonesia nếu như chính phủ triển khai nghiên cứu về số người dương tính (seroprevalance) với COVID-19 trên phạm vi toàn quốc. “Kiểm nghiệm dương tính sẽ đưa ra câu trả lời về tổng số người đã nhiễm bệnh và số người đã được tiêm vaccine, qua đó cho thấy khoảng lặp. Dựa trên ước đoán có 40-50% dân số đã nhiễm bệnh, tôi cho rằng tỉ lệ dương tính ở Indonesia vào khoảng 60%”, ông Hartono nói.
Thế Vũ
