Đề xuất nằm trong dự thảo Thông tư hướng dẫn một số nội dung chính sách khuyến khích, thưởng, hỗ trợ đối với tập thể, cá nhân thực hiện tốt công tác dân số, đang được Bộ Y tế lấy ý kiến lần hai đến ngày 8/10.
So với dự thảo lần đầu, lần này Bộ Y tế xác định cụ thể độ tuổi của trẻ và các hình thức hỗ trợ. Theo đó, căn cứ mục tiêu dân số và tình hình thực tế, địa phương có thể lựa chọn, quyết định nội dung khuyến khích, biểu dương, hỗ trợ đối với vợ chồng, cá nhân trong độ tuổi sinh đẻ có ít nhất hai con gái dưới 16 tuổi tại thời điểm đề xuất.
Dự thảo lần đầu chỉ quy định chung về việc hỗ trợ gia đình có hai con gái, chưa xác định độ tuổi.
Những gia đình được xem xét hỗ trợ phải đáp ứng các tiêu chí như nuôi con khỏe, dạy con ngoan, con học giỏi, thành đạt. Hình thức hỗ trợ có thể là tôn vinh, biểu dương, hỗ trợ mua BHYT học sinh, sữa học đường hoặc các nội dung phù hợp khác do địa phương quyết định.
Xã có 100% thôn đưa tiêu chí bình đẳng giới vào hương ước có thể được khen thưởng
Dự thảo cũng đề xuất chính sách khen thưởng đối với các tập thể thực hiện tốt việc kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh.
Cụ thể, xã có 100% thôn đưa nội dung không trọng nam hơn nữ, không lựa chọn giới tính thai nhi và kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước có thể được đề xuất UBND cấp tỉnh khen thưởng một lần, kèm biểu dương và hỗ trợ bằng tiền.
Một số địa phương đã triển khai các mô hình tương tự. Tây Ninh đưa tiêu chí kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh vào hương ước, quy ước, khen thưởng 240 ấp năm 2023 và 208 ấp năm 2024, với tổng kinh phí hơn 1,3 tỷ đồng.
Hưng Yên từng biểu dương hơn 100 gia đình sinh con gái chăm ngoan, học giỏi. Hải Phòng tuyên dương các gia đình có con gái thành đạt và hỗ trợ 5 triệu đồng mỗi gia đình. Khánh Hòa, Sơn La cũng lồng ghép nội dung này vào các phong trào xây dựng gia đình hạnh phúc và chương trình dân số.
Theo Bộ Y tế, những mô hình trên bước đầu góp phần thay đổi nhận thức của gia đình, cộng đồng về giá trị của trẻ em gái. Tuy nhiên, để giải quyết tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh cần các giải pháp đồng bộ và duy trì trong thời gian dài.
Việt Nam vẫn dư thừa nam giới
Theo Cục Thống kê, tỷ số giới tính khi sinh tại Việt Nam ở mức 110,5 bé trai/100 bé gái năm 2009, tăng lên 111,5 năm 2019 và 111,4 năm 2024. Trong khi đó, tỷ lệ tự nhiên thường khoảng 106 bé trai/100 bé gái.
Mất cân bằng giới tính khi sinh tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Bắc, đặc biệt tại Đồng bằng sông Hồng. Một số địa phương trong khu vực ghi nhận tỷ số lên tới 118 bé trai/100 bé gái. Trong khi đó, phần lớn các tỉnh phía Nam duy trì mức gần cân bằng, khoảng 105-108 bé trai/100 bé gái.
Mất cân bằng giới tính kéo dài có thể tác động đến cơ cấu dân số và thị trường hôn nhân, khiến một bộ phận nam giới gặp khó khăn trong tìm kiếm bạn đời, đồng thời kéo theo các hệ lụy như kết hôn muộn hoặc sống độc thân.
Bộ Y tế đặt mục tiêu đưa tỷ số giới tính khi sinh xuống dưới 109 bé trai/100 bé gái vào năm 2030. Đề xuất hỗ trợ các gia đình có con gái được đặt trong nhóm giải pháp dân số, bên cạnh các chính sách duy trì mức sinh thay thế, nâng cao chất lượng dân số và thích ứng với già hóa.
