Công nghệ và chuyển đổi số: Bệ đỡ giúp người dân Thành phố Huế giảm nghèo bền vững

Với quan điểm xuyên suốt lấy người dân làm trung tâm, Huế đã và đang xây dựng mô hình phát triển khoa học - công nghệ và chuyển đổi số hài hòa giữa di sản và hiện đại, giữa quản trị thông minh và nâng cao chất lượng sống bền vững, trong đó mục tiêu cải thiện đời sống, giảm nghèo và bảo đảm an sinh xã hội được đặt ở vị trí trọng tâm.

Lấy người dân làm trung tâm của chuyển đổi số

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư lan tỏa mạnh mẽ, Thành phố Huế được đánh giá là một trong những địa phương tiên phong cả nước trong ứng dụng khoa học - công nghệ và chuyển đổi số. Dù không phải là địa phương có nguồn lực ngân sách dồi dào, nhưng bằng tầm nhìn chiến lược, lựa chọn mô hình phù hợp và sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị, Huế đã từng bước kiến tạo mô hình chuyển đổi số cấp tỉnh mang tính điển hình.

Những năm qua, Thành phố Huế đã đạt nhiều dấu ấn nổi bật: danh hiệu “Thành phố thông minh sáng tạo nhất châu Á” năm 2019; 5 năm liên tiếp giành Giải thưởng Sao Khuê cho nền tảng số Hue-S; liên tục nằm trong nhóm đầu cả nước về cải cách hành chính, năng lực cạnh tranh và chuyển đổi số. Đặc biệt, năm 2024, Huế xếp thứ 2 toàn quốc về Chỉ số chuyển đổi số (DTI), khẳng định vị thế dẫn đầu sau khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả là những thành tựu đó không dừng lại ở các chỉ số hay danh hiệu, mà đã được “chuyển hóa” thành lợi ích cụ thể cho người dân, nhất là người nghèo, người thu nhập thấp và các nhóm yếu thế: thủ tục hành chính được rút ngắn, chi phí đi lại giảm; kênh phản ánh, giám sát thuận tiện hơn; môi trường sống an toàn, minh bạch và thân thiện hơn.

Một trong những minh chứng rõ nét nhất cho lợi ích của chuyển đổi số đối với người dân Huế chính là sự ra đời và vận hành hiệu quả của nền tảng Hue-S cùng Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh (IOC), được ví như “trái tim” của đô thị thông minh Huế.

Đến nay, Hue-S đã cung cấp hơn 20 tiện ích đô thị thông minh với trên 1,3 triệu tài khoản người dùng, trong đó phần lớn là người dân, hộ gia đình, bao gồm cả người lao động tự do, hộ nghèo, cận nghèo. Thông qua Hue-S, mỗi năm có hàng chục nghìn phản ánh hiện trường được gửi và xử lý, nhiều phản ánh liên quan trực tiếp đến hạ tầng khu dân cư, vệ sinh môi trường, an ninh trật tự ở các khu vực đông dân cư.

Đối với người dân, việc tiếp cận dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4 giúp giảm đáng kể chi phí đi lại và thời gian chờ đợi. Thực tế cho thấy, hiện nay hơn 90% thủ tục hành chính đủ điều kiện tại Huế đã được cung cấp trực tuyến, tạo thuận lợi cho người dân ở vùng ven, vùng khó khăn tiếp cận các chính sách hỗ trợ xã hội, y tế, giáo dục.

Trung tâm IOC với hệ thống camera, dữ liệu môi trường và cảnh báo sớm thiên tai đã góp phần giảm thiểu thiệt hại cho các hộ nghèo, nhóm dễ bị tổn thương nhất trước bão lũ, ngập úng, ô nhiễm môi trường, những yếu tố tác động trực tiếp đến sinh kế và đời sống.

Trung tâm IOC đóng vai trò “bộ não” tổng hợp và phân tích dữ liệu từ nhiều nguồn: camera giám sát, cảm biến môi trường, báo chí, hệ thống hành chính công…Nhờ đó, chính quyền có thể kịp thời phát hiện, xử lý các vấn đề phát sinh, từ ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường đến phòng chống thiên tai. Với người dân, điều này đồng nghĩa với một đô thị an toàn hơn, phản ứng nhanh hơn và minh bạch hơn.

Chuyển đổi số vì thế không còn là khái niệm xa vời, mà hiện diện trong từng sinh hoạt thường nhật, từng con đường, góc phố của Huế. Đặc biệt, chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc hiện đại hóa bộ máy quản lý nhà nước, mà quan trọng hơn là tạo ra những tiện ích thiết thực, giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí, nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ công và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Nhằm bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau, Huế đã triển khai hàng trăm tổ công nghệ số cộng đồng đến tận thôn, tổ dân phố. Các tổ này tập trung hỗ trợ người nghèo, người cao tuổi, lao động tự do, hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, đăng ký dịch vụ công, tra cứu thông tin y tế, giáo dục,...

Chuyển đổi số lan tỏa đến kinh tế người dân và mục tiêu giảm nghèo

Việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã tạo thêm động lực mạnh mẽ cho Huế trong giai đoạn mới. Thành ủy Huế đã cụ thể hóa bằng Chương trình hành động số 115-Ctr/TU, xác định rõ mục tiêu, lộ trình và giải pháp, hướng đến tăng trưởng kinh tế - xã hội dựa trên tri thức và công nghệ.

Theo đó, đến năm 2025, Huế phấn đấu đạt 100% tiêu chí về chính quyền số; hơn 90% dịch vụ công đạt mức độ 4; kinh tế số chiếm 15 - 20% GRDP; tất cả các cơ quan triển khai hạ tầng điện toán đám mây; số doanh nghiệp công nghệ số vượt mốc 300. Đáng chú ý, chương trình hành động đã đặt ra yêu cầu xuyên suốt: phát triển khoa học - công nghệ và chuyển đổi số phải gắn chặt với mục tiêu phát triển bao trùm, xóa đói giảm nghèo và nâng cao thu nhập cho người dân.

Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội sinh kế mới cho người dân Huế. Nhiều sản phẩm nông nghiệp, thủ công mỹ nghệ, đặc sản địa phương từng bước được đưa lên các nền tảng số, sàn thương mại điện tử, giúp người dân, đặc biệt là các hộ sản xuất nhỏ, mở rộng thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và tăng thu nhập.

Trong lĩnh vực văn hóa và du lịch, chuyển đổi số trở thành “chìa khóa” để phát huy giá trị di sản, phát triển các sản phẩm du lịch thông minh, trải nghiệm số, qua đó tạo thêm việc làm và sinh kế cho cộng đồng địa phương, góp phần giảm nghèo bền vững.

Hành trình thúc đẩy khoa học - công nghệ và chuyển đổi số tại Thành phố Huế cho thấy một cách làm phù hợp: không chạy theo công nghệ bằng mọi giá, mà lựa chọn những giải pháp thiết thực, gắn với nhu cầu thực tiễn của người dân và bản sắc đô thị di sản.

Trong tương lai, khi chuyển đổi số tiếp tục đi vào chiều sâu, những lợi ích mang lại cho người dân Huế sẽ ngày càng rõ nét hơn, không chỉ ở sự tiện lợi, minh bạch, mà còn ở một chất lượng sống tốt hơn, bền vững hơn, đúng với khát vọng xây dựng Huế trở thành đô thị di sản thông minh, xanh, an toàn và đáng sống.