Cục An toàn bức xạ và hạt nhân tổ chức Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII

Hội nghị vinh dự có sự tham dự của đồng chí Vũ Hải Quân - Bộ trưởng Bộ KH&CN, đồng chí Lê Xuân Định - Thứ trưởng Bộ KH&CN, đồng chí Nguyễn Văn Công - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, đồng chí Huỳnh Thành Đạt - Nguyên Bộ trưởng Bộ KH&CN, đồng chí Lê Đình Tiến - nguyên Thứ trưởng Bộ KH&CN kiêm Cục trưởng Cục ATBX&HN cùng lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương; các vị lãnh đạo đại diện các Đại sứ quán các nước tại Việt Nam; Lãnh đạo các Sở KH&CN, cơ quan Thanh tra các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; các chuyên gia, nhà khoa học, trường đại học, viện nghiên cứu; đại diện các tổ chức KH&CN trong và ngoài nước, các cơ sở tiến hành công việc bức xạ, cơ sở thực hiện hoạt động dịch vụ hỗ trợ ứng dụng năng lượng nguyên tử.

Với chủ đề “Công tác quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”, Hội nghị là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, là diễn đàn chuyên môn cấp quốc gia nhằm đánh giá toàn diện kết quả công tác quản lý nhà nước về ATBX&HN trong thời gian qua; đồng thời thống nhất định hướng, nhiệm vụ và các giải pháp trọng tâm cho giai đoạn 2026–2035.

Xây dựng cơ quan pháp quy hạt nhân vững mạnh là nền tảng cho phát triển điện hạt nhân an toàn

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh, việc Việt Nam triển khai chương trình điện hạt nhân và phát triển các ứng dụng năng lượng nguyên tử là một nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, lâu dài, liên quan trực tiếp đến an ninh năng lượng, năng lực khoa học và công nghệ, chất lượng tăng trưởng và vị thế quốc gia. Để thực hiện thành công nhiệm vụ này, chúng ta cần một tầm nhìn dài hạn, một hệ thống pháp luật đồng bộ, một cơ quan pháp quy mạnh, một đội ngũ chuyên gia có năng lực và một nền văn hóa an toàn được hình thành vững chắc trong mọi cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan.

Hội nghị pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII là diễn đàn quan trọng để các cơ quan quản lý, địa phương, chuyên gia, tổ chức quốc tế, cơ sở bức xạ và cơ sở hạt nhân cùng đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về ATBX&HN; trao đổi kinh nghiệm, nhận diện khó khăn, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm an toàn, an ninh trong các hoạt động năng lượng nguyên tử.

Để Hội nghị đạt kết quả thiết thực, Bộ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận một số nội dung trọng tâm:

Thứ nhất, đánh giá việc tổ chức thi hành pháp luật về năng lượng nguyên tử, nhất là sau khi Luật Năng lượng nguyên tử năm 2025 có hiệu lực; làm rõ kết quả, khó khăn, vướng mắc và đề xuất hoàn thiện chính sách, pháp luật. Đề nghị các chuyên gia và tổ chức quốc tế chia sẻ kinh nghiệm về xây dựng cơ quan pháp quy độc lập, phát triển năng lực thẩm định, thanh tra, giám sát và chuẩn bị hạ tầng pháp quy cho chương trình điện hạt nhân. Giao Cục ATBX&HN tổng hợp đầy đủ các ý kiến, xây dựng phương án xử lý, báo cáo Bộ trưởng và Lãnh đạo Bộ xem xét, chỉ đạo.

Thứ hai, trao đổi, đề xuất các giải pháp, nhiệm vụ nâng cao năng lực cơ quan an toàn bức xạ hạt nhân quốc gia về tổ chức, nhân lực, năng lực kỹ thuật, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế, đặc biệt là vấn đề đào tạo và phát triển nguồn nhân lực nhằm đáp ứng chuẩn mực của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và yêu cầu triển khai chương trình điện hạt nhân.

Thứ ba, chia sẻ kinh nghiệm tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý, địa phương, cơ sở bức xạ, cơ sở hạt nhân và các tổ chức quốc tế; xây dựng văn hóa an toàn, bảo đảm an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân, an ninh hạt nhân và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thanh sát hạt nhân. Đồng thời, trao đổi kinh nghiệm trong việc tuân thủ pháp luật, góp phần bảo đảm các hoạt động năng lượng nguyên tử được triển khai an toàn, an ninh, vì mục đích hòa bình và phát triển bền vững.

Phát huy vai trò của địa phương trong bảo đảm an toàn bức xạ và hạt nhân

Phát biểu tại Hội nghị, ông Nguyễn Văn Công - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh cho biết, chúng ta đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình và từng bước triển khai Chương trình điện hạt nhân theo chủ trương của Đảng và Nhà nước. Đây là yêu cầu khách quan nhằm bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy các ngành công nghệ cao và góp phần thực hiện cam kết của Việt Nam đạt mức phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. Trong bối cảnh đó, công tác pháp quy hạt nhân giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là nền tảng bảo đảm an toàn, an ninh hạt nhân, an toàn bức xạ và tạo lập hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch, tiệm cận các chuẩn mực quốc tế để phát triển bền vững.

Đối với Quảng Ninh - địa phương có đường biên giới trên bộ và trên biển với Trung Quốc; có hệ thống cửa khẩu quốc tế, cảng biển, khu kinh tế, khu công nghiệp, cơ sở y tế và hoạt động thương mại, du lịch quốc tế phát triển - công tác bảo đảm ATBX&HN có ý nghĩa thiết thực đối với sức khỏe Nhân dân, môi trường đầu tư, quốc phòng, an ninh và phát triển bền vững. Đồng thời, với vị trí địa lý gần các cơ sở điện hạt nhân của một số quốc gia trong khu vực, tỉnh đặc biệt quan tâm đến việc tăng cường quan trắc phóng xạ môi trường, chia sẻ dữ liệu, cảnh báo sớm và nâng cao năng lực ứng phó đối với các tình huống sự cố xuyên biên giới.

Tỉnh Quảng Ninh cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ KH&CN, Cục ATBX&HN cùng các bộ, ngành liên quan; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước; nâng cao năng lực quan trắc, thanh tra, kiểm tra, đào tạo, diễn tập và chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết nhằm bảo đảm an toàn bức xạ, an ninh hạt nhân, góp phần phát triển kinh tế - xã hội nhanh, xanh và bền vững.

IAEA khẳng định cam kết đồng hành cùng Việt Nam phát triển hạ tầng pháp quy hạt nhân

Phát biểu chào mừng qua video gửi tới các đại biểu, bà Karine Herviou - Phó Tổng Giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) cho biết, IAEA luôn đánh giá cao mối quan hệ hợp tác lâu dài với Việt Nam và với VARANS.

Việc Việt Nam tham gia Dự án Phát triển Cơ sở hạ tầng Pháp quy của IAEA dành cho khu vực châu Á – Thái Bình Dương cũng phản ánh mối quan hệ hợp tác bền chặt và lâu dài đã được xây dựng giữa Việt Nam và IAEA trong suốt nhiều năm qua.

Những nỗ lực này cũng thể hiện cam kết của Việt Nam trong việc đóng góp vào tăng cường năng lực và chia sẻ tri thức trong khu vực, không chỉ phục vụ sự phát triển của quốc gia mà còn góp phần tăng cường ATBX&HN, an ninh hạt nhân trong khu vực ASEAN.

Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai kế hoạch phát triển điện hạt nhân và mở rộng các ứng dụng hòa bình của khoa học và công nghệ hạt nhân, tầm quan trọng của một khuôn khổ pháp lý mạnh mẽ, độc lập và có năng lực càng trở nên lớn hơn bao giờ hết. Các cơ quan có thẩm quyền phải có đầy đủ chuyên môn, nguồn lực và thẩm quyền cần thiết để thực thi các yêu cầu về an toàn và an ninh một cách nghiêm ngặt và hiệu quả.

Bà Karine Herviou cũng nhấn mạnh rằng IAEA giữ vai trò trung tâm trong việc hỗ trợ các quốc gia thành viên thực hiện những nỗ lực này. IAEA hoan nghênh việc Hội nghị lần này tập trung mạnh vào các nội dung về an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân đối với các dự án điện hạt nhân và lò phản ứng nghiên cứu trong tương lai, cũng như phát triển đội ngũ chuyên gia hạt nhân thế hệ tiếp theo.

Những kết quả nổi bật trong công tác quản lý nhà nước về ATBX&HN phục vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2035

Báo cáo về công tác quản lý nhà nước về ATBX&HN phục vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2035, ông Nguyễn Hoàng Linh - Cục trưởng Cục ATBX&HN nhấn mạnh những kết quả nổi bật trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật; đổi mới công tác thẩm định, cấp phép theo hướng quản lý dựa trên rủi ro gắn với chuyển đổi số; tăng cường thanh tra, kiểm tra; mở rộng hợp tác quốc tế và thực hiện hiệu quả các điều ước quốc tế; nâng cao năng lực hỗ trợ kỹ thuật và ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân; đồng thời đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực, công tác truyền thông và phát triển các nền tảng số phục vụ quản lý nhà nước.

Bên cạnh việc đánh giá kết quả đạt được, ông Nguyễn Hoàng Linh cũng đề xuất định hướng xây dựng cơ quan quản lý ATBX&HN quốc gia hiện đại, hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật; nâng cao năng lực thẩm định, thanh tra, giám sát; phát triển mạng lưới các tổ chức hỗ trợ kỹ thuật; tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương và mở rộng hợp tác quốc tế. Đồng thời, ông nhấn mạnh yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy chuyển đổi số và hiện đại hóa công tác quản lý nhằm đáp ứng yêu cầu triển khai an toàn, an ninh Chương trình điện hạt nhân, góp phần phát triển và ứng dụng năng lượng nguyên tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050.

Trong khuôn khổ Phiên toàn thể, đã diễn ra Tọa đàm về công tác quản lý nhà nước về ATBX&HN với sự tham dự của các diễn giả: Tiến sĩ Nguyễn Hoàng Linh, Cục trưởng Cục ATBX&HN; Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Lê Văn Quảng, Giám đốc Bệnh viện K Trung ương; PGS. TS Nguyễn Văn Thái, Phó Trưởng khoa Vật lý Kỹ thuật, Đại học Bách Khoa Hà Nội; Ông Nguyễn Tài Anh, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Phiên tọa đàm tập trung trao đổi về bốn nội dung chính: ứng dụng bức xạ trong y tế; nghiên cứu, phát triển và đào tạo nguồn nhân lực; phát triển điện hạt nhân; và công tác quản lý nhà nước về năng lượng nguyên tử.

Sau Phiên toàn thể, các Phiên chuyên đề của Hội nghị tập trung về: ATBX&HN đối với Dự án điện hạt nhân, lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu; An toàn bức xạ trong lĩnh vực y tế và công nghiệp.