Người lính Cụ Hồ nặng tình đồng đội
Dù năm nay đã bước sang tuổi 76, sức khỏe giảm sút do bệnh tật nhưng cựu chiến binh Lê Mạnh Hải (trú phường Thành Vinh, Nghệ An), vẫn luôn nặng lòng với đồng đội. Mỗi khi nhắc đến đồng đội đã ngã xuống, hay kể về những kỷ vật chiến tranh, đôi mắt người cựu binh lại rưng rưng xúc động.
Nhớ lại những năm tháng tuổi trẻ cống hiến cho Tổ quốc, ông Hải không khỏi tự hào xen lẫn nghẹn ngào. Năm 1971, ông nhập ngũ vào Sư đoàn 320 (Đại đoàn Đồng Bằng) - một đơn vị chủ lực, tinh nhuệ của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Dấu ấn sâu đậm nhất trong cuộc đời người lính của ông là tại Mặt trận B3 (Tây Nguyên), nơi diễn ra Chiến dịch Xuân - Hè năm 1972. Ông cùng đồng đội tham gia những trận chiến giành giật từng tấc đất tại Điểm cao 1015 (Charlie, còn gọi là đồi Sạc Ly, thuộc xã Rờ Kơi, tỉnh Quảng Ngãi) và Điểm cao 1049 (căn cứ Delta, thuộc xã Sa Bình, tỉnh Quảng Ngãi). Đây là “tọa độ lửa”, nơi diễn ra những trận đánh đặc biệt ác liệt, chứng kiến sự hy sinh của rất nhiều cán bộ, chiến sĩ.
Mùa Xuân năm 1975, ông tiếp tục tham gia Chiến dịch Tây Nguyên. Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục làm nhiệm vụ bảo vệ biên giới Tây Nam, thực hiện nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia; sau đó làm nhiệm vụ trên tuyến biên giới phía Bắc. Hơn một thập kỷ chiến đấu trên nhiều chiến trường đã để lại trong ông những ký ức không thể phai mờ về một thời tuổi trẻ hiến dâng cho Tổ quốc.
Năm 1982, sau 11 năm chinh chiến, cựu chiến binh, thương binh Lê Mạnh Hải phục viên, chuyển ngành về công tác tại Sở Công nghiệp Nghệ An. Đến năm 1998, ông thành lập doanh nghiệp riêng, tạo việc làm cho nhiều con em và thân nhân các cựu chiến binh từng cùng ông “vào sinh ra tử”.
Đi qua sinh tử chiến tranh, dù cuộc sống thời bình đã ổn định, ký ức về đồng đội vẫn luôn đau đáu trong tâm trí người cựu binh. Bởi vậy, ngoài công việc kinh doanh, ông dành phần lớn thời gian và tâm huyết cho các hoạt động tri ân đồng đội, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ và tổ chức các chuyến trở về chiến trường xưa dâng hương tưởng niệm.
Năm 1996, ông Hải cùng đồng đội thành lập Ban Liên lạc truyền thống Đại đoàn Đồng Bằng - Sư đoàn 320 khu vực Nghệ An - Hà Tĩnh. Sau nhiều lần trở lại chiến trường xưa, các cựu chiến binh thống nhất vận động nguồn lực xã hội hóa để xây dựng những nhà bia tưởng niệm đồng đội đã ngã xuống.
Cuối năm 2017, ông Lê Mạnh Hải cùng nhiều cựu chiến binh trực tiếp vào chiến trường xưa xây dựng Nhà bia Di tích lịch sử Chư Bồ - Đức Cơ (huyện Đức Cơ, tỉnh Gia Lai cũ). Dù sức khỏe không còn tốt, địa hình hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt nhưng người cựu chiến binh ấy vẫn quyết tâm ở lại cùng đồng đội. Từng viên gạch, bao cát được ông và mọi người gùi lên núi. Những giọt mồ hôi thấm đẫm nghĩa tình đồng đội và lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh.
Những năm sau đó, ông Hải cùng Ban Liên lạc tiếp tục xây dựng Nhà bia Điểm cao 1015, Nhà bia Điểm cao 1049 và Nhà bia lưu niệm sự kiện Căn cứ Đồng Dù - Củ Chi (TP Hồ Chí Minh). Những công trình ấy được ông cùng đồng đội vận động nguồn lực xã hội hóa để xây dựng với tổng kinh phí lên tới nhiều tỷ đồng.
Đó không chỉ là những nơi để tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ mà còn là những chứng tích lịch sử, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, nhắc nhở các thế hệ hôm nay và mai sau về sự hy sinh to lớn của cha anh để có nền hòa bình, độc lập hôm nay.
“Địa chỉ ký ức” – nơi lưu giữ câu chuyện chiến tranh
Từ khi trở về cuộc sống đời thường, bên cạnh các hoạt động tri ân đồng đội, ông Hải còn dành nhiều thời gian sưu tầm các kỷ vật chiến tranh. “Tôi muốn ôn lại quá khứ hào hùng của dân tộc, đồng thời giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ”, người cựu chiến binh chia sẻ về niềm đam mê của mình.
Phòng làm việc của ông dần trở thành nơi lưu giữ hàng trăm hiện vật chiến trường. Những chiếc bi đông, mảnh đạn pháo, máy vô tuyến điện, mũ sắt, bản đồ tác chiến… được ông gìn giữ cẩn thận như những báu vật. Ông luôn quan niệm, có những đồng đội đã cùng mình ra trận nhưng không bao giờ trở về, song họ vẫn hiện diện trong từng hiện vật mà ông đang nâng niu gìn giữ.
Điểm đặc biệt trong căn phòng lưu giữ kỷ vật là các hiện vật được ông chủ ý sắp xếp thành hai không gian đối diện nhau. Một bên là những kỷ vật của người lính Sư đoàn 320 - đơn vị ông từng trực tiếp chiến đấu. Phía đối diện là những hiện vật thu được từ phía bên kia chiến tuyến trong các trận đánh. Cách sắp đặt ấy không nhằm phân biệt thắng - thua, mà để tái hiện chân thực một giai đoạn lịch sử, nhắc nhở mọi người về giá trị thiêng liêng của hòa bình.
Trong số hàng trăm hiện vật, chiếc bi đông nhôm méo mó bởi bom đạn luôn được ông nâng niu nhất. Kỷ vật ấy được tìm thấy tại Điểm cao 1015 trong một lần ông trở lại chiến trường xưa. Ông xúc động chia sẻ: “Tôi không biết người lính ấy là ai, quê ở đâu, nhưng mỗi lần nhìn chiếc bi đông này, tôi lại nghĩ đến những đồng đội đã nằm lại nơi chiến trường ác liệt.”
Suốt nhiều năm bỏ công sức và tiền bạc đi sưu tầm kỷ vật chiến tranh, ông Hải vẫn nhớ như in cảm xúc khi được trao tặng chiếc máy vô tuyến điện. “Chủ nhân chiếc máy kể rằng trước đây đã có người trả giá bằng 2 tấn lúa nhưng họ không bán. Khi biết tôi sưu tầm để lưu giữ lịch sử và tri ân đồng đội, họ quyết định trao tặng. Sự tin tưởng ấy khiến tôi vô cùng xúc động”.
Trong mạch cảm xúc ấy, người cựu chiến binh lại run run nâng chiếc bát nhỏ đựng nắm đất mang về từ chiến trường xưa. Ông nghẹn ngào: “Với nhiều người đó chỉ là một bát đất, nhưng với tôi, đó là nơi máu xương đồng đội đã hòa vào lòng đất. Bởi vậy, đây là một trong những kỷ vật thiêng liêng nhất mà tôi gìn giữ”.
Không chỉ nâng niu từng hiện vật chiến tranh, cựu chiến binh Lê Mạnh Hải còn biến căn phòng làm việc của mình thành “địa chỉ ký ức”, nơi lưu giữ những câu chuyện về chiến tranh, về đồng đội và về khát vọng hòa bình. Nhiều năm qua, căn phòng ấy cũng là nơi diễn ra các cuộc gặp gỡ, sinh hoạt truyền thống của Ban Liên lạc Đại đoàn Đồng Bằng - Sư đoàn 320 khu vực Nghệ An - Hà Tĩnh, đón tiếp nhiều cán bộ, chiến sĩ, cựu chiến binh và thế hệ trẻ đến tìm hiểu về lịch sử.
Đi qua sinh tử của chiến tranh, ký ức về đồng đội chưa bao giờ nguôi ngoai trong lòng người cựu chiến binh. Mỗi khi vết thương cũ tái đau hay cuộc sống bộn bề, ông lại lặng lẽ bước vào căn phòng lưu giữ kỷ vật. Ở đó có chiếc bi đông méo mó, những mảnh đạn, chiếc máy vô tuyến điện, nắm đất mang về từ chiến trường xưa… Mỗi hiện vật như một người đồng đội trở về, nhắc ông nhớ về một thời tuổi trẻ đã hiến dâng cho Tổ quốc và càng thêm trân quý giá trị của hòa bình hôm nay.
