Không phải mọi cơn “lỡ nhịp” đều nguy hiểm, nhưng một số rối loạn nhịp có thể làm tăng nguy cơ suy tim, đột quỵ, thậm chí đột tử nếu không được phát hiện và điều trị phù hợp.
Hưởng ứng Ngày Tim mạch Thế giới 29/9 với thông điệp “Đừng bỏ lỡ một nhịp tim”, các chuyên gia tim mạch khuyến cáo người dân không nên chủ quan trước những thay đổi bất thường của nhịp tim.
Điều trị rối loạn nhịp hiện nay không chỉ dừng ở việc dùng thuốc để kiểm soát cơn mà cần xác định chính xác loại rối loạn nhịp, tìm và điều trị bệnh tim nền, đồng thời kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch - thận - chuyển hóa.
Rối loạn nhịp không chỉ bắt nguồn từ “kênh ion”
Khi xuất hiện tình trạng tim đập nhanh, bỏ nhịp hoặc cảm giác tim đập bất thường, nhiều người thường mong muốn nhanh chóng tìm một loại thuốc để đưa nhịp tim trở lại bình thường.
Tuy nhiên, bất thường về hoạt động điện học của tim thường không tồn tại đơn độc mà có mối liên quan chặt chẽ với bệnh tim cấu trúc và các yếu tố nguy cơ toàn thân.
Bệnh mạch vành, tăng huyết áp, suy tim, bệnh cơ tim, xơ hóa cơ tim, béo phì, đái tháo đường, bệnh thận mạn hay hội chứng ngưng thở khi ngủ đều có thể tạo điều kiện khiến rối loạn nhịp xuất hiện và kéo dài.
Theo TS.BS Phạm Trần Linh, Trưởng khoa Rối loạn nhịp và Điện sinh lý, Viện Tim mạch Việt Nam (Bệnh viện Bạch Mai, Chủ tịch Phân hội Nhịp tim Việt Nam), điều trị rối loạn nhịp cần được đặt trong tổng thể bệnh cảnh của từng người.
“Không có một loại thuốc hay một phương pháp duy nhất phù hợp với tất cả. Việc lựa chọn điều trị cần dựa trên loại rối loạn nhịp, bệnh tim nền, nguy cơ tim mạch và đặc điểm của từng bệnh nhân”, TS Linh cho biết.
Điều trị từ “gốc”, kiểm soát bệnh nền
Một thay đổi quan trọng trong điều trị rối loạn nhịp hiện đại là chuyển từ tư duy chỉ kiểm soát từng cơn sang chiến lược điều trị toàn diện.
Đặc biệt với bệnh nhân rung nhĩ, kiểm soát tốt huyết áp, cân nặng, đường huyết, suy tim; hạn chế rượu bia; duy trì vận động phù hợp và điều trị hội chứng ngưng thở khi ngủ có thể góp phần giảm gánh nặng bệnh cũng như nguy cơ tái phát.
Các thuốc chống loạn nhịp như nhóm IC, amiodarone, dronedarone hay sotalol vẫn có vai trò trong những trường hợp phù hợp. Tuy nhiên, việc lựa chọn thuốc cần được cá thể hóa dựa trên bệnh tim cấu trúc, chức năng tim, bệnh mạch vành, khoảng QT, chức năng gan - thận và nguy cơ tương tác thuốc.
Trong đó, amiodarone có hiệu quả trong nhiều trường hợp nhưng có thể gây tác dụng không mong muốn trên tuyến giáp, gan, phổi và các cơ quan khác nếu sử dụng kéo dài.
Bên cạnh đó, những rối loạn điện giải như hạ kali, hạ magnesi máu cũng có thể làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp.
Vì vậy, người bệnh không nên tự mua thuốc chống loạn nhịp, sử dụng lại đơn thuốc cũ hoặc tự ý thay đổi liều thuốc.
Khi nào cần triệt đốt?
Sự phát triển của điện sinh lý học tim đã mở rộng các lựa chọn điều trị rối loạn nhịp. Triệt đốt qua đường ống thông (catheter ablation) sử dụng catheter chuyên dụng để xác định vị trí hoặc đường dẫn truyền bất thường, sau đó tác động lên vùng mô đích bằng nguồn năng lượng phù hợp.
Tùy loại rối loạn nhịp, bác sĩ có thể sử dụng sóng tần số radio (RF), áp lạnh hoặc điện trường xung (Pulsed Field Ablation - PFA).
Với nhiều loại nhịp nhanh trên thất, triệt đốt có thể được cân nhắc sớm ở những bệnh nhân phù hợp. Trong điều trị rung nhĩ, phương pháp này ngày càng giữ vai trò quan trọng trong chiến lược kiểm soát nhịp.
Ở bệnh nhân nhịp nhanh thất, đặc biệt những người có bệnh tim cấu trúc hoặc đang mang máy phá rung tự động (ICD), triệt đốt có thể giúp giảm tái phát nhịp nhanh thất và giảm số lần ICD phải can thiệp.
Đừng bỏ qua những tín hiệu bất thường
TS Linh cũng lưu ý người dân cần chú ý các biểu hiện như hồi hộp, đánh trống ngực, tim đập bất thường, chóng mặt hoặc ngất không rõ nguyên nhân.
Điện tâm đồ 12 chuyển đạo là phương tiện nền tảng để đánh giá rối loạn nhịp. Tuy nhiên, do nhiều rối loạn chỉ xuất hiện từng cơn, người bệnh có thể cần theo dõi Holter điện tâm đồ hoặc sử dụng các thiết bị ghi nhịp kéo dài.
Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm siêu âm tim, xét nghiệm điện giải, chức năng thận, tuyến giáp và các chỉ số chuyển hóa để tìm nguyên nhân hoặc bệnh lý nền.
Đặc biệt, người bệnh không nên tự ý sử dụng lại đơn thuốc chống loạn nhịp. Một thuốc phù hợp với người này có thể không phù hợp, thậm chí gây nguy hiểm cho người khác.
Chủ động nhận biết triệu chứng, thăm khám khi có dấu hiệu bất thường, xác định đúng loại rối loạn nhịp, kiểm soát bệnh nền và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp là những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ biến chứng và bảo vệ sức khỏe tim mạch.
