Đề Ngữ văn thi lại ở Tuyên Quang: 'Không khó để làm, khó để làm hay', nhỉnh hơn ở khả năng phân hóa

(CLO) Nhà giáo Nguyễn Thị Lệ Hằng, giáo viên Trường THPT Hàn Thuyên (Bắc Ninh), cho rằng đề Ngữ văn thi lại dành cho thí sinh tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang có tính thực tiễn cao, bám sát Chương trình Giáo dục phổ thông (GDPT) 2018 và có mức độ yêu cầu tương đương đề thi ngày 11/6.

Sáng 14/8, 326 thí sinh đã hoàn thành bài thi môn Ngữ văn.

Đề thi gồm hai phần Đọc hiểu (4 điểm) và Viết (6 điểm). Trong đó, phần Đọc hiểu sử dụng ngữ liệu bài viết "Những 'mặt trận vô hình' của an ninh văn hóa" trên báo Công an nhân dân. Thí sinh cần xác định luận đề của văn bản, chỉ ra những "đặc trưng của an ninh phi truyền thống", nêu quan điểm của tác giả được thể hiện trong văn bản...

Phần Nghị luận văn học yêu cầu thí sinh viết khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ về sự cần thiết phải trung thực khi tạo lập và chia sẻ thông tin dưới góc nhìn người trẻ. Đề đưa câu dẫn về việc đưa tin xấu độc, tin chưa kiểm chứng và phát tán các video giả mạo đã ảnh hưởng tiêu cực đến niềm tin xã hội.

clo_br_1786676349383-4830429792031610502-4830429792031610502-4ecbbcbc2964664d7f2549cc34fb0035.jpg
clo_br_1786676349413-4830429792031610502-4830429792031610502-dc0df54be0b6af74d96c69b17b1a79b5.jpg
Đề Văn thi lại tốt nghiệp tại trường chuyên Tuyên Quang.

Ngoài ra, các em viết 600 chữ phân tích bài thơ "Cánh đồng tuổi thơ" của tác giả Trịnh Thanh Sơn.

Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo và Công luận, cô Lệ Hằng cho biết đề thi lần này giữ đúng cấu trúc kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, gồm hai phần Đọc hiểu (4 điểm) và Viết (6 điểm), thời gian làm bài 120 phút.

Theo cô Hằng, đề bám sát định hướng của Chương trình GDPT 2018 khi chú trọng đánh giá năng lực đọc hiểu, tư duy và tạo lập văn bản, thay vì kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức.

Ở phần Đọc hiểu, đề sử dụng văn bản nghị luận “Những ‘mặt trận vô hình’ của an ninh văn hóa” của tác giả Bùi Hoài Sơn, là ngữ liệu ngoài sách giáo khoa. Đây là cách lựa chọn phù hợp với định hướng đánh giá khả năng tiếp nhận, phân tích và xử lý một văn bản mới của học sinh.

Hệ thống câu hỏi được thiết kế theo các cấp độ tư duy từ nhận biết đến vận dụng. Nếu hai câu đầu chủ yếu yêu cầu học sinh nhận diện và khai thác thông tin trực tiếp, câu 3 bắt đầu tạo độ phân hóa khi yêu cầu lý giải ý nghĩa của hai từ “hấp thụ” và “chuyển hóa” trong ngữ cảnh bàn về văn hóa.

“Để trả lời tốt câu hỏi này, học sinh không chỉ giải thích nghĩa của từ mà còn phải đặt chúng trong mạch lập luận của tác giả, qua đó hiểu được quan niệm về quá trình tiếp nhận và biến đổi các giá trị văn hóa”, cô Hằng phân tích.

Câu 4 có mức độ phân hóa cao hơn khi yêu cầu học sinh khái quát quan điểm của tác giả được thể hiện xuyên suốt văn bản. Theo giáo viên này, học sinh phải biết tổng hợp các luận điểm, xác định tư tưởng chủ đạo và diễn đạt ngắn gọn, chính xác mới có thể đạt điểm cao.

Câu nghị luận xã hội “chạm” vào đời sống số

Điểm được cô Hằng đánh giá cao là tính thực tiễn của phần Viết. Câu nghị luận xã hội đặt học sinh trước thực trạng tin xấu độc, thông tin chưa kiểm chứng và video giả mạo đang tác động đến niềm tin xã hội, từ đó yêu cầu trình bày suy nghĩ về sự cần thiết của việc trung thực khi tạo lập và chia sẻ thông tin.

Theo cô, đây là vấn đề gần gũi với học sinh, bởi các em vừa là người tiếp nhận vừa có thể trở thành người tạo ra, chia sẻ thông tin trên môi trường số.

Muốn đạt điểm cao, học sinh không thể chỉ dừng ở những khẩu hiệu chung chung mà cần phân tích nguyên nhân, hậu quả của việc lan truyền thông tin sai lệch, đồng thời đưa ra cách ứng xử có trách nhiệm của người trẻ trên không gian mạng.

1786681083687-6665672685381878030-6665672685381878030-e99ea1703db9a5ed12bd27d5cbad3193.jpg
Nhà giáo Nguyễn Thị Lệ Hằng (thứ hai từ trái qua phải) giáo viên Trường THPT Hàn Thuyên (Bắc Ninh).
Ảnh: Nhân vật cung cấp

Cùng với đó, câu nghị luận văn học yêu cầu học sinh phân tích bài thơ “Cánh đồng tuổi thơ” của Trịnh Thanh Sơn. Đây được xem là phần có khả năng phân hóa rõ khi đòi hỏi thí sinh phải đọc hiểu tác phẩm, xây dựng hệ thống luận điểm, lựa chọn dẫn chứng và triển khai lập luận chặt chẽ.

“Đây là phần tạo ra sự khác biệt rõ giữa học sinh đạt yêu cầu và những em có năng lực cảm thụ, phân tích văn học tốt”, cô Hằng nhận định.

Đề thi lần 2 tương đương đề ngày 11/6

So sánh với đề Ngữ văn chính thức ngày 11/6, cô Hằng cho rằng hai đề có mức độ tương đồng khá cao về định hướng xây dựng.

Cả hai cùng giữ cấu trúc Đọc hiểu 4 điểm, Viết 6 điểm, thời gian làm bài 120 phút; sử dụng ngữ liệu ngoài sách giáo khoa và tập trung đánh giá năng lực đọc hiểu, lập luận, tạo lập văn bản thay vì yêu cầu học sinh học thuộc.

Sự khác biệt chủ yếu nằm ở ngữ liệu và vấn đề được đặt ra. Đề thi lần này khai thác chủ đề an ninh văn hóa, đồng thời đặt vấn đề về trách nhiệm và sự trung thực khi tạo lập, chia sẻ thông tin trong môi trường số. Trong khi đó, đề ngày 11/6 tập trung vào chủ đề đổi mới sáng tạo.

clo_br_6r4a7340.jpg
clo_br_6r4a7356.jpg
Buổi thi sáng kết thúc lúc 9h35 trong điều kiện thời tiết mưa, các thí sinh đều vội vã ra về, nhiều em trả lời "không biết" khi được hỏi đánh giá về đề thi.

Theo cô Hằng, đề thi lần này nhỉnh hơn một chút về độ phân hóa ở phần Đọc hiểu, đặc biệt qua câu 3 và câu 4. Tuy nhiên, xét trên chuẩn đầu ra và mục tiêu đánh giá năng lực của Chương trình GDPT 2018, mức độ yêu cầu của hai đề nhìn chung tương đương.

“Cả hai đề đều hướng tới đánh giá năng lực đọc hiểu, tư duy phản biện, khả năng lập luận và vận dụng tri thức để giải quyết những vấn đề đặt ra từ đời sống”, cô Hằng nói.

Với cách lựa chọn ngữ liệu và vấn đề nghị luận gắn với thực tiễn, đề thi lần 2 không chỉ kiểm tra kiến thức mà còn đặt học sinh trước những câu hỏi của chính đời sống mà các em đang tham gia mỗi ngày.

PGS.TS Trần Lê Hoa Tranh, giảng viên Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP HCM đánh giá đề Ngữ văn thi lại tại Tuyên Quang có định dạng và độ khó tương đương đề thi ngày 11/6.

1786681899507-6665672685381878030-6665672685381878030-4c538079bc2366f65bd4568f3ffd56f1.jpg
PGS.TS Trần Lê Hoa Tranh, giảng viên Khoa Văn học và Ngôn ngữ học. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Theo PGS Tranh, các ngữ liệu trong đề có nguồn dẫn uy tín, chất lượng; bài thơ được lựa chọn giàu hình ảnh, cảm xúc, tạo nhiều hướng phân tích để thí sinh thể hiện năng lực cảm thụ. Nội dung bài thơ cũng có sự kết nối với vấn đề văn hóa, gìn giữ các giá trị truyền thống được đặt ra ở phần Đọc hiểu.

Hệ thống câu hỏi bám yêu cầu của Chương trình GDPT 2018, từ xác định luận đề, giải thích nghĩa của từ đến khái quát quan điểm người viết. Độ phân hóa của đề khá tốt, tập trung ở câu nghị luận văn học 4 điểm, tạo cơ hội để thí sinh bộc lộ khả năng cảm thụ và tư duy sáng tạo.

“Với một đề thi tốt như thế này, tôi mong hướng dẫn chấm vừa bảo đảm yêu cầu cần thiết, vừa dành ‘đất’ cho những thí sinh có suy nghĩ, cảm thụ sáng tạo, độc đáo”, PGS Tranh nói.

Xem thêm

Giữ vững biên cương từ lòng dân trong kỷ nguyên số

Giữ vững biên cương từ lòng dân trong kỷ nguyên số

(CLO) Trên tuyến biên giới dài hơn 80km giáp Campuchia, những già làng, người có uy tín và thanh niên địa phương đang trở thành những “cột mốc sống”, sát cánh cùng Bộ đội Biên phòng Gia Lai giữ gìn từng tấc đất biên cương. Trong kỷ nguyên số, khi công nghệ trở thành nhịp cầu kết nối quân - dân, sức mạnh lòng dân tiếp tục được bồi đắp, góp phần giữ vững bình yên nơi phên dậu Tổ quốc.

Dấu hiệu viêm phổi dễ bị bỏ qua ở người cao tuổi

Dấu hiệu viêm phổi dễ bị bỏ qua ở người cao tuổi

(CLO) Một cụ ông 81 tuổi nhập viện vì sốt cao, đau khớp dữ dội; cụ bà 72 tuổi lại không sốt, chỉ đau mỏi toàn thân, tức ngực và khó thở. Cả hai được xác định mắc viêm phổi, cho thấy bệnh ở người cao tuổi có thể biểu hiện không điển hình, dễ bị bỏ sót.

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng: Thầy cô cần được thấu hiểu, sẻ chia hơn bao giờ hết

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng: Thầy cô cần được thấu hiểu, sẻ chia hơn bao giờ hết

(CLO) Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng cho rằng, trong kỷ nguyên số, khi học sinh có thể tiếp cận tri thức nhanh và rộng hơn, vai trò của người thầy không những không giảm đi mà càng trở nên quan trọng trong việc định hướng tư duy, bồi đắp nhân cách và giúp người học lựa chọn những giá trị đúng đắn.

Bị nghi ngại đàn ông chăm trẻ gái, thầy giáo có màn 'lội ngược dòng'

Bị nghi ngại đàn ông chăm trẻ gái, thầy giáo có màn 'lội ngược dòng'

(CLO) Thầy Nguyễn Thanh Bách, giáo viên Trường Mầm non Na Sầm (xã Na Sầm, tỉnh Lạng Sơn) đã có 8 năm gắn bó với nghề giáo. Là nam giới theo đuổi công việc vốn được mặc định phù hợp với phụ nữ, thầy từng đối diện không ít ánh nhìn hoài nghi, thậm chí có phụ huynh đề nghị chuyển lớp cho con vì lo ngại những vấn đề nhạy cảm trong quá trình chăm sóc trẻ.

Quản trị thông minh và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số vì sự phát triển bền vững

Quản trị thông minh và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số vì sự phát triển bền vững

(CLO) Chuyển đổi số hay chuyển đổi xanh sẽ chỉ là những khẩu hiệu rỗng nếu quản trị không đổi mới thực chất và con người không đứng ở vị trí trung tâm. Đó là lời cảnh tỉnh thẳng thắn nổi lên từ Hội thảo khoa học quốc tế ICFBA-2026 do Trường Đại học Công đoàn tổ chức ngày 19/11/2026 tại Hà Nội.

Một kiểu cô đơn có thể dẫn người già đến đột quỵ

Một kiểu cô đơn có thể dẫn người già đến đột quỵ

(CLO) Ngại làm phiền con cái, nhiều người cao tuổi âm thầm chịu đựng bệnh tật, tự ý bỏ thuốc hoặc giấu tình trạng sức khỏe. Một cụ bà 80 tuổi có tiền sử tăng huyết áp, rung nhĩ đã nhập viện trong tình trạng yếu liệt nửa người, nhồi máu não sau khi ngừng thuốc điều trị.

Khi người dân vùng cao làm chủ công nghệ, thu nhập từ nông nghiệp từng bước được nâng lên

Khi người dân vùng cao làm chủ công nghệ, thu nhập từ nông nghiệp từng bước được nâng lên

(CLO) Từ những khu nhà màng trồng cà chua, hoa chất lượng cao ở Lào Cai đến vườn chanh leo của đồng bào Dao tại Lai Châu, việc ứng dụng khoa học, công nghệ đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Không chỉ giúp nâng cao năng suất, tiết kiệm chi phí, những mô hình này còn cho thấy khi người dân được tiếp cận kỹ thuật mới và có sự liên kết trong tiêu thụ sản phẩm, lợi thế đất đai, khí hậu địa phương có thể chuyển hóa thành nguồn thu nhập ổn định hơn.

Thầy giỏi, trò tài nhưng trường tư vẫn cần cơ chế mở đường

Thầy giỏi, trò tài nhưng trường tư vẫn cần cơ chế mở đường

(CLO) Đổi mới giáo dục, hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang đặt ra những yêu cầu mới đối với các nhà trường. Từ thực tiễn xây dựng mô hình song ngữ, song bằng, Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội) Nguyễn Thị Minh Thúy chỉ ra những nút thắt về đội ngũ giáo viên, năng lực số và cơ chế phát triển giáo dục ngoài công lập cần sớm được tháo gỡ.

El Nino gây nguy cơ thiếu nước diện rộng trong mùa khô 2026-2027

El Nino gây nguy cơ thiếu nước diện rộng trong mùa khô 2026-2027

(CLO) Mùa khô 2026-2027 được dự báo đối mặt nguy cơ khô hạn, thiếu nước do ảnh hưởng của El Nino. Lượng mưa trên cả nước có thể thiếu hụt 20-40%, dòng chảy trên nhiều lưu vực sông thấp hơn trung bình nhiều năm, một số nơi thiếu hụt tới 70%.

Quảng Trị: Khơi thông nguồn lực, tạo sức bật cho xây dựng nông thôn mới

Quảng Trị: Khơi thông nguồn lực, tạo sức bật cho xây dựng nông thôn mới

Để hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới năm 2026, 14 xã đăng ký phấn đấu đạt chuẩn tại Quảng Trị đang đứng trước yêu cầu vừa hoàn thiện các tiêu chí, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn, đẩy nhanh tiến độ công trình và tạo động lực phát triển sản xuất. Trong đó, khơi thông nguồn lực, đầu tư đúng trọng tâm và cải thiện thu nhập cho người dân được xem là những yếu tố quyết định tính bền vững của chương trình.

Dự báo thời tiết ngày 19/11: Đón không khí lạnh, Hà Nội giảm nhiệt sâu

Dự báo thời tiết ngày 19/11: Đón không khí lạnh, Hà Nội giảm nhiệt sâu

(CLO) Ngày 19/11, chịu ảnh hưởng trực tiếp của đợt không khí lạnh tăng cường, thời tiết khu vực Hà Nội chuyển rét với nhiệt độ thấp nhất giảm sâu xuống ngưỡng 15–18 độ C. Trong ngày, thời tiết Thủ đô và toàn vùng Bắc Bộ nhiều mây, có mưa rào rải rác, vùng núi cao Bắc Bộ có nơi rét đậm dưới 10 độ C.

Cỡ chữ bài viết: