Tại dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu, Bộ Công Thương đề xuất chấm dứt việc trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu từ ngày 1/1/2027. Sau khi hoàn tất việc bù trừ số dư Quỹ bình ổn giá xăng dầu, Bộ Tài chính bàn giao tài khoản Quỹ bình ổn giá xăng dầu đã mở tại Kho bạc Nhà nước cho Bộ Công Thương.
Dự thảo quy định thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu chịu trách nhiệm toàn diện về tính chính xác của số liệu; nghiêm túc thực hiện phong tỏa tài khoản Quỹ bình ổn giá.
Nếu chậm quyết toán quá 60 ngày sẽ bị đình chỉ kinh doanh tạm thời, quá 90 ngày sẽ bị thu hồi Giấy xác nhận đủ điều kiện làm thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu.
Hành vi tẩu tán, chiếm dụng tiền từ Quỹ bình ổn giá xăng dầu sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính, buộc nộp trả số tiền tẩu tán, chiếm dụng và chuyển hồ sơ sang cơ quan có thẩm quyền để xử lý hình sự.
Liên quan đến vấn đề này, đại diện một doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu nhận định, đề xuất chấm dứt trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu có thể giúp cơ chế điều hành giá minh bạch hơn, đồng thời tạo điều kiện để giá bán phản ánh sát hơn diễn biến thị trường. Tuy nhiên, việc bỏ quỹ cũng đồng nghĩa doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể phải đối mặt trực tiếp hơn với những đợt biến động mạnh của giá xăng dầu thế giới.
Vì vậy, vị này cho rằng, điều quan trọng là cần xây dựng cơ chế điều hành phù hợp, bảo đảm giá xăng dầu vận động theo thị trường nhưng vẫn có phương án ứng phó khi xảy ra biến động bất thường.
Bên cạnh đó, việc xử lý số dư quỹ và các nghĩa vụ tài chính liên quan cần được thực hiện công khai, minh bạch, tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình chuyển tiếp.
Cùng quan điểm, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, việc chấm dứt trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu cần đi kèm quy định chuyển tiếp rõ ràng, bảo đảm công khai, minh bạch và không phát sinh khoảng trống pháp lý.
Theo VCCI, mốc chấm dứt trích lập, chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu vào ngày 1/1/2027 có thể không trùng với thời điểm Nghị định có hiệu lực. Trong khi đó, việc chốt số dư và kiểm toán quỹ lại được xác định theo thời điểm Nghị định có hiệu lực. Sự không thống nhất này có thể gây vướng mắc trong quá trình trích lập, chi sử dụng, quản lý và đối chiếu số dư trong giai đoạn chuyển tiếp.
Do đó, VCCI đề nghị gắn thời điểm chấm dứt trích lập, chi sử dụng quỹ với ngày Nghị định có hiệu lực, hoặc bổ sung quy định bảo đảm căn cứ pháp lý và cơ chế đối chiếu số dư trong giai đoạn chuyển tiếp.
Đối với khoản trích lập để hoàn trả nguồn ngân sách nhà nước đã tạm ứng, VCCI kiến nghị làm rõ chủ thể chịu nghĩa vụ, cơ sở tính, cách hạch toán và phản ánh vào giá bán; đồng thời quy định mức trích tối đa, thời hạn trích lập và nghĩa vụ công khai định kỳ số dư quỹ.
VCCI cũng đề xuất sử dụng kết quả kiểm toán độc lập để đối chiếu, xác định nghĩa vụ tài chính theo cả hai chiều, làm rõ khoản doanh nghiệp phải nộp bổ sung và khoản được hoàn trả, thay cho cách diễn đạt chưa cụ thể như “nhiều hơn”, “ít hơn” đối với số dư âm.
Bên cạnh đó, tổ chức này đề nghị cho phép kế thừa số liệu, nội dung đã được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, kết luận và xác nhận đầy đủ; chỉ kiểm toán bổ sung phần chưa được xác nhận, trừ trường hợp có dấu hiệu sai lệch hoặc yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, cần quy định rõ thời hạn chuyển nộp số dư dương, hoàn trả số dư âm và quy trình đối chiếu, quyết toán thống nhất.
Đáng chú ý, VCCI kiến nghị thay các chế tài đình chỉ kinh doanh, thu hồi Giấy xác nhận bằng quy định dẫn chiếu pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và các biện pháp tài chính phù hợp, như tính lãi chậm nộp hoặc cưỡng chế thu hồi theo đúng căn cứ, thẩm quyền và thủ tục pháp luật.
Cùng với đó, dự thảo cần xác định rõ mốc tính thời hạn, trách nhiệm của từng chủ thể và loại trừ các trường hợp chậm trễ do nguyên nhân khách quan không thuộc trách nhiệm của thương nhân.
