Bộ Tài chính cho biết, mục tiêu của chính sách này là ứng phó kịp thời với biến động giá xăng dầu trong bối cảnh xung đột quân sự tại Trung Đông diễn biến phức tạp.
Việc miễn các khoản phí, lệ phí được kỳ vọng giúp giảm chi phí đầu vào, hỗ trợ doanh nghiệp duy trì hoạt động, qua đó góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an sinh xã hội.
Quan điểm xây dựng Thông tư là bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật về phí, lệ phí, ngân sách nhà nước và các quy định liên quan, đồng thời hài hòa giữa mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp với yêu cầu ổn định ngân sách.
Trên thực tế, thời gian qua Bộ Tài chính đã triển khai nhiều giải pháp giảm phí trong lĩnh vực giao thông vận tải. Trong lĩnh vực đường sắt, đã giảm 75% mức thu phí sử dụng kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia do Nhà nước đầu tư nhằm khắc phục hậu quả thiên tai, phục hồi sản xuất tại các địa phương khu vực miền Trung.
Theo đó, giảm từ 8% doanh thu dịch vụ đường sắt xuống 2% doanh thu dịch vụ đường sắt, từ ngày 27/3/2026 đến hết 31/12/2027.
Trong lĩnh vực hàng không và đường thủy nội địa, nhiều loại phí, lệ phí cũng đã được giảm 50% theo các quy định hiện hành.
Tiếp nối các chính sách này, dự thảo Thông tư lần này đề xuất miễn hoàn toàn một số khoản phí, lệ phí trong lĩnh vực hàng không và hàng hải. Thời gian áp dụng chính sách dự kiến từ ngày 1/4/2026 đến hết ngày 31/12/2026.
Việc ban hành Thông tư quy định miễn một số khoản phí, lệ phí trong lĩnh vực hàng không và hàng hải là một phản ứng chính sách kịp thời và cần thiết trước những hệ lụy từ cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông.
Trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới biến động phức tạp và duy trì ở mức cao, chi phí nhiên liệu vốn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu giá thành vận tải đã tạo áp lực cực lớn lên biên lợi nhuận của các doanh nghiệp kinh doanh vận hành tàu biển và hàng không.
Chính sách miễn phí, lệ phí cần triển khai gấp giúp các doanh nghiệp tiết giảm chi phí vận hành trực tiếp, từ đó ngăn chặn đà tăng giá cước vận tải và duy trì tính liên tục của chuỗi cung ứng hàng hóa trong nước và quốc tế.
Bên cạnh mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp, chính sách này còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc bảo đảm an ninh kinh tế và kiềm chế lạm phát.
Hàng không và hàng hải là hai mạch máu giao thương quốc tế quan trọng nhất; bất kỳ sự đứt gãy hoặc tăng giá đột biến nào trong lĩnh vực này cũng sẽ dẫn đến hiệu ứng làm tăng giá hàng hóa nhập khẩu và nguyên liệu đầu vào cho sản xuất trong nước.
Bằng cách miễn các khoản phí, lệ phí chuyên ngành, Nhà nước đã chủ động can thiệp tạo nguồn cung cho nền kinh tế, giúp bình ổn giá cả thị trường và giảm bớt gánh nặng chi phí cho người dân.
Tác động này không chỉ giúp ổn định kinh tế vĩ mô mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của các cảng biển và cửa ngõ hàng không Việt Nam trong mạng lưới logistic toàn cầu, thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với doanh nghiệp và người dân.
Theo dự kiến, việc miễn các khoản phí, lệ phí này sẽ làm giảm thu ngân sách nhà nước khoảng 3.553 tỷ đồng trong 9 tháng cuối năm 2026. Trong đó, lĩnh vực hàng không giảm khoảng 218 tỷ đồng và lĩnh vực hàng hải giảm khoảng 3.335 tỷ đồng.
Dù vậy, với tác động lan tỏa tới sản xuất, thương mại và ổn định kinh tế vĩ mô, chính sách được đánh giá là cần thiết, thể hiện sự chủ động, linh hoạt của cơ quan quản lý trong điều hành chính sách tài khóa nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân vượt qua giai đoạn khó khăn.
