Hà Nội cần gì để đạt mục tiêu kinh tế số đạt 40% GRDP vào năm 2030?
Năm 2025, Hà Nội đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp từ 25 - 30% GRDP, hướng tới năm 2030 đạt 40%. Đây là những mục tiêu không chỉ phù hợp với xu hướng toàn cầu mà còn thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Thủ đô trong việc biến kinh tế số thành trụ cột tăng trưởng mới.
Trên thực tế, hiện các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đang là lực lượng đông đảo và đóng vai trò quyết định sức cạnh tranh, đang đối mặt với nhiều thách thức mang tính cấu trúc.
Khảo sát của HANOISME năm 2024 cho thấy, 54% DNNVV chưa có bộ phận IT chuyên trách, 62% doanh nghiệp thừa nhận “không đủ ngân sách” để triển khai chuyển đổi số bài bản. Điều này tạo ra khoảng cách lớn giữa nhu cầu thị trường và năng lực của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, thiếu dữ liệu chuẩn hóa, chi phí tuân thủ cao và áp lực từ các quy định mới như hóa đơn điện tử, hồ sơ hải quan điện tử, chuẩn an ninh mạng, tiêu chuẩn ESG, CBAM hay quản trị rủi ro tiền tệ cũng đặt doanh nghiệp vào tình thế khó khăn. Ngoài ra, khả năng liên kết chuỗi giá trị còn yếu, chưa hình thành mạng lưới liên vùng, liên ngành.
Tại Diễn đàn “Phát triển kinh tế số: Cơ hội và thách thức trong kỷ nguyên mới” diễn ra vào ngày 21/11, TS Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội (HANOISME) nhấn mạnh: Để đạt được mục tiêu nêu trên, Hà Nội cần một mô hình hỗ trợ đa tầng - bao gồm chính sách, công nghệ, tài chính, đào tạo, để vượt qua thách thức, bắt kịp xu hướng toàn cầu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị số.
Thứ nhất, về thể chế, ông cho rằng, việc hoàn thiện thể chế và gỡ bỏ rào cản cho DNNVV là nhiệm vụ trung tâm. Bởi thể chế giữ vai trò khung kiến tạo phát triển, đảm bảo nguồn lực được phân bổ hiệu quả, đổi mới sáng tạo được bảo vệ và các quan hệ kinh tế vận hành thông suốt.
Trước hết, ông cho rằng, Hà Nội cần hoàn thiện hành lang pháp lý cho giao dịch số, dữ liệu số và tài sản số. Thực tế, nhiều DNNVV hiện đối mặt với nhiều vướng mắc về dữ liệu số, vì thiếu cơ chế định danh điện tử thống nhất, thiếu quy định về lưu trữ và chia sẻ dữ liệu, cũng như bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm số.
Theo ông, Hà Nội cũng cần ban hành cơ chế cho phép doanh nghiệp sử dụng dữ liệu công (open data) trong các lĩnh vực quy hoạch, giao thông, y tế, giáo dục… để phát triển sản phẩm số, tương tự mô hình dữ liệu mở của Seoul và London.
Song song, việc phát triển các tiêu chuẩn bắt buộc về an ninh mạng và an toàn dữ liệu sẽ tạo niềm tin cho khách hàng khi giao dịch số.
Thứ hai, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính và số hóa toàn bộ quy trình liên quan đến doanh nghiệp. Theo khảo sát năm 2024, doanh nghiệp mất từ 18 - 25 ngày để hoàn tất thủ tục đầu tư, đồng thời mất đến 30% thời gian để xử lý giấy tờ.
“Hà Nội nên đẩy mạnh mô hình “một cửa số”, liên thông dữ liệu giữa các sở ngành, giúp doanh nghiệp chỉ cần nhập dữ liệu một lần, tiết kiệm hàng nghìn tỷ đồng chi phí xã hội mỗi năm”, ông Mạc Quốc Anh nói.
Thứ ba, Hà Nội cần thiết lập môi trường thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các lĩnh vực mới như AI, Fintech, Blockchain, IoT, y tế số, giáo dục số. Đây là cách mà Singapore từng tạo “bàn đạp” để Fintech bùng nổ, giúp một doanh nghiệp nhỏ có thể tiếp cận hàng triệu người dùng chỉ sau 6 tháng thử nghiệm.
“Sandbox cho phép thử nghiệm sản phẩm trong biên độ linh hoạt, giảm rủi ro pháp lý, đồng thời vẫn được giám sát bởi cơ quan quản lý”, ông nêu.
Thứ tư, Hà Nội cần tăng cường hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp trong chuyển đổi số. Thành phố có thể xây dựng Quỹ Hỗ trợ chuyển đổi số, cho vay ưu đãi lãi suất 0 – 3% đối với các dự án ERP, CRM, dữ liệu lớn, an ninh mạng.
Thứ năm, hoàn thiện các chính sách ưu đãi về thuế, phí cho doanh nghiệp đầu tư đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp triển khai nền tảng số, đào tạo nhân lực số nên được khấu trừ thuế thu nhập doanh nghiệp; doanh nghiệp thương mại điện tử xanh – bền vững cũng cần được ưu đãi tương tự như doanh nghiệp công nghệ cao.
Có thể nói, thể chế chính là “điều kiện đủ” để Hà Nội bứt phá; khi rào cản được gỡ bỏ, DNNVV sẽ trở thành lực lượng tiên phong đóng góp vào tăng trưởng kinh tế số và nâng tầm năng lực cạnh tranh của Thủ đô.
Tuy nhiên, để trở thành trung tâm kinh tế số của khu vực, Hà Nội cần xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh, trong đó doanh nghiệp – Nhà nước – viện trường – các quỹ đầu tư – hạ tầng số tạo thành vòng tuần hoàn liên tục.
“Hà Nội cần mở rộng các trung tâm Innovation Hub, Fintech Hub, AI Hub liên kết với Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách khoa, FTU cùng các doanh nghiệp lớn, hình thành hành lang đổi mới sáng tạo Hà Nội”, ông nói.
Hà Nội cần tạo “siêu động lực”
Trong kỷ nguyên số, cuộc cạnh tranh toàn cầu mới diễn ra trên ba mặt trận: Dữ liệu, đổi mới sáng tạo và tốc độ. Vì vậy, TS Mạc Quốc Anh cho rằng, Hà Nội cần bước đi nhanh hơn, quyết liệt hơn để giữ vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước và khu vực.
Cụ thể, Hà Nội cần dẫn đầu về chính quyền số, 100% dịch vụ công được số hóa, giấy tờ được thay bằng dữ liệu và hồ sơ xử lý tự động. Singapore hiện xử lý 98% thủ tục không cần chuyên viên can thiệp, Hà Nội có thể phấn đấu đạt 90% vào năm 2030.
“Đồng thời, Hà Nội cần tạo “siêu động lực” cho doanh nghiệp công nghệ số, thu hút nhân tài AI, ưu đãi thuế cho startup, hình thành “hành lang AI Hà Nội” cho phép thử nghiệm không giới hạn”, ông Mạc Quốc Anh nhấn mạnh,.
Ngoài ra, ông cho rằng Hà Nội cũng cần xây dựng thương hiệu là trung tâm đổi mới sáng tạo ASEAN, thu hút vốn đầu tư mạo hiểm thông qua các sự kiện quốc tế như: Techfest quốc tế, Fintech Expo ASEAN hay AI Summit.
Song song đó, nâng cao năng lực người dân với đào tạo kỹ năng số cho 10 - 15 triệu người là nhiệm vụ sống còn, vì kinh tế số là sự chuyển dịch của toàn xã hội, không chỉ riêng doanh nghiệp.
Cuối cùng, Hà Nội cần một tư duy phát triển mới: Dựa trên dữ liệu, đổi mới sáng tạo và bền vững. Đây là con đường mà các đô thị hàng đầu thế giới đang đi và cũng là con đường duy nhất để Thủ đô vươn tầm khu vực và toàn cầu.
