Trung Quốc đã chính thức dỡ bỏ thuế nhập khẩu đối với hàng hóa đến từ 53 quốc gia châu Phi, qua đó mở rộng đáng kể chính sách ưu đãi thương mại dành cho lục địa này. Quyết định có hiệu lực từ ngày thứ Sáu và áp dụng cho các quốc gia duy trì quan hệ ngoại giao với Bắc Kinh.
Với bước đi này, gần như toàn bộ châu Phi hiện được tiếp cận thị trường Trung Quốc theo cơ chế miễn thuế, ngoại trừ Eswatini.
Trước đó, vào tháng 12/2024, Trung Quốc đã xóa bỏ thuế quan đối với toàn bộ hàng hóa từ 33 quốc gia kém phát triển nhất tại châu Phi. Đến nay, thêm 20 quốc gia tiếp tục được đưa vào danh sách hưởng ưu đãi, với mức thuế suất ưu đãi được duy trì đến ngày 30/4/2028.
Theo truyền thông Trung Quốc, điều này đồng nghĩa tất cả các quốc gia châu Phi có quan hệ ngoại giao với Bắc Kinh đều được hưởng lợi từ chính sách mới, trừ Eswatini, quốc gia vẫn duy trì quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Loan, vùng lãnh thổ mà Trung Quốc coi là một phần chủ quyền của mình.
Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết việc xóa thuế nhập khẩu sẽ giúp hàng hóa châu Phi tăng sức cạnh tranh tại thị trường Trung Quốc, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng nội địa đang phục hồi.
Nhiều mặt hàng nông sản được dự báo hưởng lợi rõ rệt, trong đó có ca cao từ Bờ Biển Ngà và Ghana, trái cây có múi cùng rượu vang từ Nam Phi, cũng như cà phê và bơ đến từ Kenya.
Ngoài tác động thương mại trực tiếp, phía Trung Quốc nhận định chính sách này còn có thể thúc đẩy dòng vốn đầu tư vào các ngành chế biến tại châu Phi, qua đó gia tăng giá trị gia tăng thay vì chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô.
Phát biểu về quyết định trên, ông Lâm Kiến, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, nhấn mạnh đây là biểu hiện cho mong muốn chủ động mở rộng mức độ mở cửa của nền kinh tế Trung Quốc và thể hiện trách nhiệm quốc tế ngày càng lớn.
Theo ông, chính sách hướng tới việc chia sẻ cơ hội phát triển với châu Phi, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng chung trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn.
Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của châu Phi. Năm 2025, Trung Quốc nhập khẩu hơn 90 tỷ bảng Anh hàng hóa từ châu lục này, tăng 5,4% so với năm trước.
Tổng kim ngạch thương mại song phương trong cùng năm đạt khoảng 255 tỷ bảng Anh. Các số liệu này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của châu Phi trong chuỗi cung ứng và chiến lược thương mại dài hạn của Trung Quốc, đặc biệt đối với các lĩnh vực nông nghiệp, khoáng sản và nguyên liệu đầu vào cho công nghiệp.
Từ phía châu Phi, ông Mahmoud Ali Youssouf, Chủ tịch Ủy ban Liên minh châu Phi, đánh giá động thái của Trung Quốc là rất kịp thời trong bối cảnh nhiều nền kinh tế đang chịu sức ép từ suy giảm tăng trưởng và xu hướng bảo hộ gia tăng trên toàn cầu.
Ông cho rằng quyết định này mang ý nghĩa đoàn kết và hợp tác, đồng thời gửi lời cảm ơn tới Trung Quốc thay mặt các quốc gia thành viên.
Theo các cơ quan truyền thông Trung Quốc, chính sách thuế mới là một phần trong chiến lược kinh tế dài hạn được nêu trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, giai đoạn 2026 đến 2030.
Kế hoạch này đặt mục tiêu mở rộng hơn nữa mức độ mở cửa thị trường, tăng cường hợp tác thương mại và đầu tư, trong đó châu Phi được xác định là một đối tác chiến lược quan trọng.
Giới nghiên cứu quốc tế nhìn nhận chính sách trên có thể mang lại nhiều lợi ích cho khu vực nông thôn châu Phi. Bà Lauren Johnston, nghiên cứu viên tại Viện AustChina, cho rằng việc mở rộng tiếp cận miễn thuế có thể thúc đẩy xuất khẩu nông sản, góp phần nâng cao thu nhập nông thôn, cải thiện năng suất và hỗ trợ giảm nghèo cũng như tình trạng thiếu lương thực.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cũng lưu ý rằng thuế quan không phải là rào cản lớn nhất đối với hàng hóa châu Phi.
Ông Jervin Naidoo, chuyên gia phân tích chính trị tại Oxford Economics Africa, nhận định nhiều nền kinh tế trong khu vực vẫn đối mặt với những thách thức mang tính cấu trúc như năng lực công nghiệp hạn chế, hệ thống logistics còn yếu và sự phụ thuộc lớn vào xuất khẩu hàng hóa thô.
Theo ông, các vấn đề này đòi hỏi cải cách sâu rộng và đầu tư dài hạn, thay vì chỉ dựa vào việc cắt giảm thuế nhập khẩu.
