Theo người dân, Đảo khỉ là một cù lao rộng khoảng 35 ha, với hình mũi lao phóng thẳng ra biển, nằm trên đầm Nha Phu, Khánh Hòa. Nhận thấy hòn đảo có khí hậu thuận lợi, cây cối bốn mùa xanh tươi… từ những năm 1980 những con khỉ tự nhiên đầu tiên được đưa từ đất liền ra đảo sinh sống.
Ban đầu là những đàn khỉ nhỏ sinh sống theo bầy, lâu dần chúng sinh sản và phát triển lên hơn 1.000 con như hiện nay. Người dân phân biệt khỉ ở đây thành 3 loại theo đặc điểm bên ngoài, gồm: Khỉ mặt đỏ, đuôi ngắn, đít đỏ; khỉ đầu chóp, đuôi dài và khỉ mặt sư tử.
Đàn khỉ sinh sống ở hòn đảo này sinh sản không ngừng. Những con khỉ mẹ thì mang thai 6 tháng 10 ngày thì sinh nở và một con khỉ cái trong đời mang thai ngoài 5 lần. Khỉ mẹ có chu kỳ là cứ 2 năm sinh sản một lần. Khi khỉ cái không muốn sinh thêm con thì chúng luôn mang con dưới bụng thường xuyên để tránh mặt khỉ chúa.
Cũng như con người, khỉ mẹ vẫn có thể sinh đôi và việc sinh đôi con non là điều khá hiếm gặp. Cứ vài năm thì người dân vẫn bắt gặp khỉ mẹ sinh đôi, khỉ con sinh đôi cũng rất giống nhau về ngoại hình.
Khỉ mẹ rất thương yêu con, mang con ở dưới bụng đủ 18 tháng mới thả ra. Trước khi có thể tự kiếm sống, khỉ mẹ sẽ dạy cho khỉ con cách leo trèo, bắt mồi, cũng như các kỷ năng tự vệ cần thiết. Khỉ cái đến một độ tuổi nhất định, khoảng 7 đến 10 tuổi thì bắt đầu mang thai.
Đàn khỉ trên Đảo khỉ Khánh Hòa có tuổi thọ khá dài, trung bình tuổi thọ của khỉ trên đảo này ngoài 30 năm tuổi.
Theo người dân trên đảo, đám khỉ sống với nhau từng bầy đàn, tính cộng đồng, tập thể rất cao. Chuyện kể rằng, có lần một người dân bắt nhốt một con khỉ con thì lập tức bầy đàn của chúng bủa vây nhà dân và “quậy” tưng bừng cho đến khi đồng loại được thả ra. Khi một con trong đàn đánh nhau thua, chúng phát tín hiệu để bầy đàn tới giải cứu.
Ngoài hoạt động theo bầy đàn, khỉ cũng có những gia đình riêng. Buổi trưa hoặc buổi chiều, thường xuất hiện những “gia đình khỉ” cùng nhau nô đùa, vui chơi, quấn quýt lấy nhau dưới đám cỏ. Những khi ấy, khỉ đực hoặc khỉ cái thường “bắt chấy”, xoa bóp cho nhau rất tình cảm!
Nhiều du khách cho biết, khi đến tham quan Đảo khỉ thì có cảm giác quên hết mệt mỏi vì chứng kiến sự tinh nghịch của bầy khỉ. “Lần đầu tiên tôi thấy tận mắt khỉ nhiều như thế, chúng lại rất bạo dạn chuyền cành, tiếp cận du khách để làm trò, hoặc có lúc chúng thoải mái cho chúng tôi chụp hình làm kỷ niệm. Có những con khỉ làm trò khiến chúng tôi cười đau cả bụng, quên hết sự mệt mỏi”, chị Lê Thu Hà (40 tuổi, du khách Đà Nẵng) chia sẻ.
Ông Võ Đức Tuấn, đại diện Đảo khỉ Khánh Hòa ngày 10/1 cho biết, mỗi năm hòn đảo này đón khoảng 100.000 lượt người ghé thăm, tìm hiểu về loài khỉ. Hàng năm, vào dịp Tết và mùa hè, đảo khỉ thường tổ chức lễ hội “hoa quả sơn” với hàng tấn trái cây thưởng cho đàn khỉ.
Một trong những hoạt động gây ấn tượng ở đảo khỉ là chương trình xiếc khỉ. Khỉ tham gia biểu diễn các trò xiếc có độ khó rất cao, ít động vật nào có thể làm được như: đu quay, đi xe đạp, giã gạo, biểu diễn trên xà kép, vượt chướng ngại vật trên dây, khỉ thi bơi lội… Những ai đến đây, ngoài việc tận mắt quan sát đàn khỉ, còn được tham quan khu rừng dừa xanh mát, tận hưởng không khí trong lành, bãi biển tuyệt đẹp ở hòn đảo này.
