Trong bối cảnh bão hòa thông tin và tâm lý mệt mỏi ngày càng rõ rệt, quan niệm “tin giật gân thì lên trang nhất” đang dần mất chỗ đứng. Một hội thảo trực tuyến tuần này do Sáng kiến Đổi mới Phòng tin tức INMA tổ chức đã chỉ ra sự dịch chuyển lớn trong cách các tòa soạn nhìn nhận độc giả và xây dựng nội dung.
Theo bà Sonali Verma, người đứng đầu sáng kiến, hành vi tiếp nhận tin tức của công chúng đã thay đổi đáng kể trong vài năm gần đây. Bà cho biết quan niệm “tin xấu bán được nhiều hơn” vốn tồn tại lâu nay trong báo chí không còn phản ánh thực tế.
“Độc giả đang bị choáng ngợp bởi lượng tin tiêu cực”, bà nói, đồng thời dẫn dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters tại Oxford cho thấy xu hướng né tránh tin tức ngày càng tăng. Gần 1/3 người tham gia khảo sát cho biết họ cảm thấy “mệt mỏi” vì quá nhiều tin tức, 40% nói tin tức ảnh hưởng tiêu cực đến tâm trạng. Tỷ lệ người chủ động tránh đọc tin đã tăng từ 29% năm 2017 lên 42% hiện nay.
Verma nhấn mạnh đây là vấn đề mà ngành báo chí buộc phải đối diện khi các tòa soạn trên thế giới đang thử nhiều cách tiếp cận mới, từ cân bằng nội dung tiêu cực - tích cực đến mở rộng sang các mảng phục vụ đời sống thường ngày.
Tại Canada, tờ The Globe and Mail là một trong những ví dụ tiêu biểu khi điều chỉnh chiến lược nội dung để giữ chân độc giả. Biên tập viên điều hành Angela Pacienza cho biết điểm mấu chốt nằm ở việc thay đổi cách vận hành “cánh cửa chính” của tòa soạn, tức trang chủ.
Theo bà, trang chủ trước đây vô tình trở thành nơi dồn nén tin xấu, khiến độc giả thêm căng thẳng và giảm động lực quay lại. Dù có nội dung tích cực, chúng lại không được đặt ở vị trí đủ nổi bật.
Quá trình rà soát nội dung khiến đội ngũ bất ngờ khi nhận ra tỷ lệ lớn bài viết xoay quanh chiến tranh, chính trị và thể chế, trong khi thiếu các nội dung giúp độc giả giải quyết vấn đề đời sống hằng ngày như gia đình, sức khỏe, nuôi dạy con cái hay những câu hỏi thực tế.
Dữ liệu nội bộ cho thấy lượng truy cập giảm có liên quan đến tần suất đưa tin về cuộc chiến của Israel ở Gaza. Từ đó, khoảng gần hai năm trước, tòa soạn thành lập nhóm nội dung mới mang tên “How We Live”, tập trung vào đời sống thường nhật.
Nhóm này được đầu tư nguồn lực riêng, tuyển thêm nhân sự và thay đổi cả cách trình bày nội dung. Các câu chuyện về con người được đẩy lên vị trí nổi bật hơn trên trang chủ, vốn trước đây thường ưu tiên tin nóng và sự kiện chính trị.
Tòa soạn cũng phát triển mạnh các mảng tương tác như trò chơi, câu đố và chuyên mục hỏi đáp hàng tuần, từ lời khuyên chọn phim đến cách xử lý tình huống trong trường học hay gia đình. Những nội dung thuộc nhóm lối sống, giáo dục và sức khỏe được đẩy mạnh rõ rệt.
Một thay đổi đáng chú ý là việc xây dựng “mảng hạnh phúc” trong nội dung. Phóng viên Erin Anderson, trước đây chuyên viết về sức khỏe tâm thần, được chuyển hướng sang khai thác các chủ đề liên quan đến hạnh phúc, từ trải nghiệm xem thể thao, hòa nhạc đến tác động của môi trường sống.
Cách tiếp cận này nhanh chóng cho thấy hiệu quả. Một số nội dung ghi nhận tỷ lệ mở bài khoảng 5-6%, cao hơn mức 3-4% của nhiều tin tức truyền thống khác. Thời gian tương tác tăng lên và lượng phản hồi tích cực từ độc giả cũng nhiều hơn, đặc biệt trong mô hình báo chí thu phí.
Song song đó, tòa soạn mở rộng đội ngũ chuyên gia về sức khỏe, ẩm thực, văn hóa và lối sống lành mạnh, đồng thời phát triển các chuyên mục tư vấn với sự tham gia của biên tập viên toàn thời gian. Nội dung bao gồm từ hỏi đáp y khoa, tư vấn giấc ngủ đến các vấn đề tâm lý trẻ em.
Angela Pacienza cho rằng báo chí hiện đại không thể tiếp tục chỉ tập trung vào mặt tối của sự kiện. Theo bà, độc giả đang cần một sự cân bằng rõ rệt hơn giữa thông tin thời sự và những nội dung giúp họ sống tốt hơn trong đời sống hằng ngày.
Bà nhấn mạnh rằng thành công của mô hình này đến từ việc đầu tư thật sự về nhân lực và chiến lược, không phải chỉ thay đổi bề mặt nội dung. Quan trọng hơn, mục tiêu cuối cùng của báo chí không chỉ là phản ánh thế giới, mà còn giúp con người điều hướng tốt hơn trong chính thế giới đó.
