Theo Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), năm 2026 là năm ENSO sẽ chuyển pha mạnh từ La Nina sang trung tính và có khả năng chuyển sang El Nino từ giữa năm (xác suất cao), làm gia tăng rõ rệt tính biến động, cực đoan và khó lường của thiên tai.
Cụ thể nắng nóng có khả năng xuất hiện sớm, kéo dài và gay gắt hơn năm 2025, tập trung từ tháng 4 đến tháng 8. Nguy cơ hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn gia tăng, nhất là tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.
Năm nay, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên khu vực Biển Đông có khả năng thấp hơn so với trung bình nhiều năm. Trung bình nhiều năm trên Biển Đông có khoảng 12,7 cơn và đổ bộ đất liền nước ta khoảng 5,1 cơn, thấp hơn nhiều so với năm 2025, kỷ lục về số lượng bão và áp thấp nhiệt đới với 21 cơn.
Tuy nhiên cần đặc biệt lưu ý nguy cơ xuất hiện bão mạnh, thậm chí rất mạnh, tăng cường nhanh (tiềm ẩn nguy cơ siêu bão) với quỹ đạo và thời điểm hoạt động phức tạp, khó dự báo.
Đối với mưa lớn, ở Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ tập trung chủ yếu từ tháng 6 đến tháng 9. Còn khu vực Trung Bộ tập trung trong tháng 10 đến tháng 12. Dự báo tổng lượng mưa và số đợt mưa diện rộng năm nay xấp xỉ hoặc thấp hơn trung bình, nhưng mưa lớn cục bộ cường suất rất lớn có xu hướng gia tăng, dễ gây ngập úng đô thị, lũ quét, sạt lở đất, đặc biệt trong các thời kỳ chuyển mùa (tháng 4-5 và tháng 9-10).
Về lũ, ngập lụt, dự báo ở Bắc Bộ, đỉnh lũ hạ lưu các sông chính ở mức báo động 1 - báo động 2, sông nhỏ, thượng lưu sông chính có thể đạt báo động 2 - báo động 3, có sông trên báo động 3. Trong khi đó, Bắc Trung Bộ, đỉnh lũ sông Mã, sông Cả đạt báo động 1 - báo động 2, một số nơi vượt báo động 2.
Ngoài ra, Trung và Nam Trung Bộ (từ Quảng Trị đến Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng), đỉnh lũ phổ biến báo động 2 - báo động 3, có nơi vượt báo động 3. Sông Mekong và Đồng bằng sông Cửu Long, mực nước tại Tân Châu, Châu Đốc dao động ở báo động 1, hạ lưu lên báo động 2 - báo động 3 và trên báo động 3.
Do đó, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thông tin dự báo cần phải kịp thời, chính xác, từ sớm, từ xa và mọi quyết định phải đặt tính mạng nhân dân lên trên hết. Với tinh thần lấy dân làm gốc, di dời, sơ tán dân là biện pháp hiệu quả nhất; chuẩn bị đầy đủ lực lượng, vật tư, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ”.
Cũng theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian tới các bộ, ngành, địa phương cần cập nhật phương án ứng phó chi tiết phòng, chống thiên tai; bổ sung kịch bản thiên tai lớn, trên diện rộng; kiểm tra công tác chuẩn bị hồ chứa, đê điều, hệ thống công trình thông tin liên lạc, lưới điện, y tế, giáo dục.
Bên cạnh đó, phải nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo thông qua việc mở rộng mạng lưới trạm khí tượng thủy văn, tăng cường mạng radar thời tiết. Ngoài ra, ứng dụng trí tuệ nhân tạo; xây dựng hệ thống hỗ trợ vận hành hồ chứa số hóa; thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; tháo gỡ rào cản nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới.
Cùng với đó, các địa phương cần tổ chức trực ban nghiêm túc, theo dõi sát thời tiết, thiên tai; chủ động tham mưu sớm để ứng phó, giảm thiệt hại; vận hành an toàn hồ chứa và hạ du; ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị; tập huấn kỹ năng, trang bị phương tiện cho lực lượng xung kích cấp xã; hiện đại hóa thiết bị cứu hộ cứu nạn, đáp ứng tình huống thiên tai lớn trên biển, đất liền, nhất là vùng sâu, vùng xa, đảm bảo cứu nạn kịp thời; khắc phục hư hỏng công trình…
