Lớp 10 có thể không còn môn thi thứ ba
Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến các cơ sở giáo dục về dự thảo Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp, trong đó có quy định về tuyển sinh vào lớp 10 THPT. Dự thảo được lấy ý kiến đến hết ngày 30/9.
Theo dự thảo, tuyển sinh lớp 10 được thực hiện theo một trong ba hình thức: Xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp thi tuyển với xét tuyển.
Với phương thức xét tuyển, căn cứ tuyển sinh là kết quả rèn luyện và kết quả học tập các năm học ở cấp THCS hoặc chương trình tương đương.
Đáng chú ý, Bộ dự kiến chỉ tổ chức thi tuyển hoặc kết hợp thi tuyển với xét tuyển khi số lượng học sinh đăng ký vượt khả năng tiếp nhận và sau khi địa phương đã rà soát, áp dụng các phương án điều phối, phân bổ theo kế hoạch nhưng vẫn không bảo đảm đủ chỗ học.
Theo dự thảo, thời gian làm bài môn Ngữ văn là 120 phút; môn Toán là 90 hoặc 120 phút. Học sinh đăng ký vào lớp 10 chuyên sẽ thi thêm môn chuyên theo quy định.
Như vậy, nếu được giữ nguyên khi ban hành, môn thi thứ ba sẽ không còn trong kỳ thi tuyển sinh lớp 10 theo phương thức thi tuyển.
Đây là thay đổi đáng chú ý so với quy định hiện hành. Hiện nay, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 gồm Toán, Ngữ văn và môn thi thứ ba do Sở Giáo dục và Đào tạo lựa chọn, công bố trước ngày 31/3 hằng năm. Một môn không được chọn làm môn thi thứ ba quá ba năm liên tiếp.
Trước đó, trong tháng 8, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã lấy ý kiến Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Hải Phòng và TP Hồ Chí Minh về phương án thi lớp 10 chỉ gồm Toán và Ngữ văn.
Bỏ môn thi thứ ba, áp lực có thực sự giảm?
Việc giảm số môn thi được đặt trong bối cảnh tuyển sinh lớp 10 tại nhiều đô thị lớn đang tạo áp lực đáng kể cho học sinh và phụ huynh.
Bà Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia TP HCM cho rằng, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 hằng năm rất áp lực, cạnh tranh gay gắt, một phần do một số đô thị lớn còn thiếu chỗ học tại các trường THPT công lập.
Theo bà Mai, cùng với việc bảo đảm đủ chỗ học, ngành giáo dục cần thu hẹp khoảng cách chất lượng giữa các trường.
Bà dẫn thực tế tại TP HCM, hằng năm các trường thường được nhìn nhận theo những nhóm chất lượng khác nhau. Khi có sự phân loại giữa các trường, cạnh tranh trong tuyển sinh cũng gia tăng.
Từ đó, bà Mai đề xuất nghiên cứu theo hướng chỉ tổ chức thi tuyển đối với trường chuyên và những chương trình thực sự cần tuyển chọn năng khiếu, tài năng.
Với các trường THPT công lập thông thường, theo bà, cần tính toán các giải pháp khác để giảm áp lực thi cử, trong đó có việc quy hoạch, phân bổ hợp lý đội ngũ giáo viên và đầu tư cơ sở vật chất nhằm thu hẹp chênh lệch giữa các trường.
Việc xây mới trường THPT công lập có thể là giải pháp dài hạn nhưng cần thời gian. Trong ngắn hạn, Nhà nước có thể ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất cho những trường đang có chất lượng thấp hơn, qua đó giảm sự phân hóa và sức ép dồn vào một số trường được phụ huynh lựa chọn nhiều.
Không phải cứ bỏ môn thi là hết áp lực
Một vấn đề khác được đặt ra là khi môn thi thứ ba biến mất, học sinh có thể có xu hướng tập trung nhiều hơn vào Toán và Ngữ văn, trong khi việc học các môn khác, đặc biệt ngoại ngữ, có nguy cơ bị xem nhẹ.
Đây cũng là một trong những băn khoăn được giáo viên, chuyên gia đặt ra trước phương án bỏ môn thi thứ ba.
Bởi vậy, bài toán tuyển sinh lớp 10 không chỉ nằm ở việc thi mấy môn, mà còn liên quan đến cách phân bổ chỗ học, chất lượng giữa các trường và định hướng phân luồng sau THCS.
Theo bà, Nhà nước có thể đặt hàng, mua dịch vụ giáo dục hoặc hỗ trợ học phí cho học sinh học trường tư, thay vì chỉ đặt mục tiêu tất cả học sinh phải có một vị trí trong trường THPT công lập.
“Chính sách nên hướng tới rộng hơn là mọi học sinh có nhu cầu và phù hợp đều có cơ hội tiếp tục học tập trung học phổ thông với chi phí hợp lý”, bà Mai nêu.
Cách tiếp cận này, theo bà, phù hợp với định hướng huy động nguồn lực xã hội và xác định giáo dục ngoài công lập là một thành phần quan trọng của hệ thống giáo dục.
Tăng chỗ học để giảm áp lực thi lớp 10
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cũng đề cập việc thời gian qua nhiều địa phương đã tăng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10, qua đó góp phần giảm áp lực thi cử.
Theo Bộ trưởng, tỷ lệ học sinh lớp 9 vào lớp 10 năm nay tăng lên 80,2%, trong đó nhiều địa phương đạt tỷ lệ cao. Tại các thành phố lớn như Hà Nội, việc mở rộng chỉ tiêu cũng góp phần giảm áp lực tuyển sinh.
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, để thực hiện tốt phân luồng, không thể chỉ dựa vào việc tăng chỉ tiêu lớp 10. Một hướng quan trọng là phát triển mô hình giáo dục trung học nghề.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hoàn thiện các căn cứ, hành lang pháp lý để hướng dẫn địa phương triển khai mô hình này.
