Học thạc sĩ chính quy phải học, nghiên cứu toàn thời gian
Theo dự thảo, đối với chương trình thạc sĩ đào tạo theo hình thức chính quy tập trung toàn thời gian, người học phải thực hiện việc học tập, nghiên cứu theo kế hoạch học tập toàn khóa do cơ sở đào tạo ban hành.
Bên cạnh đó, học viên phải tham gia các hoạt động chuyên môn của cơ sở đào tạo và không làm việc toàn thời gian tại cơ quan, tổ chức khác trong thời gian học tập.
Đây là một trong những nội dung đáng chú ý được bổ sung trong dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung các quy định về tuyển sinh và đào tạo sau đại học.
Đại diện Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết quy định này nhằm giải quyết các trường hợp học viên được hưởng chế độ học bổng theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP về chương trình STEM.
Theo đó, nhóm học viên thạc sĩ học tập trung toàn thời gian sẽ được quản lý theo cách thức tương tự nghiên cứu sinh, với yêu cầu dành toàn thời gian cho hoạt động học tập, nghiên cứu tại cơ sở đào tạo.
Điểm mới so với quy định hiện hành
Nếu được ban hành, quy định trên sẽ bổ sung một yêu cầu cụ thể về thời gian học tập và làm việc của học viên thạc sĩ chính quy tập trung toàn thời gian.
Trong khi đó, Thông tư 53/2026/TT-BGDĐT hiện hành chủ yếu quy định về thời gian đào tạo thạc sĩ, được tính từ thời điểm quyết định nhập học có hiệu lực đến khi người học hoàn thành việc nộp luận văn hoặc hoàn thành các yêu cầu tốt nghiệp khác theo chuẩn đầu ra của chương trình đào tạo.
Dự thảo lần này làm rõ hơn yêu cầu đối với nhóm học viên theo hình thức chính quy tập trung toàn thời gian, không chỉ ở thời lượng học tập mà còn ở việc tham gia hoạt động chuyên môn tại cơ sở đào tạo và giới hạn việc làm toàn thời gian bên ngoài trong thời gian học.
Quy định này, nếu được áp dụng, sẽ đặt ra yêu cầu các cơ sở đào tạo xác định rõ kế hoạch học tập, nghiên cứu toàn khóa, đồng thời quản lý thời gian học tập của nhóm học viên thạc sĩ chính quy tập trung toàn thời gian.
Lưu ý, đây mới là nội dung trong dự thảo thông tư và có thể tiếp tục được điều chỉnh trước khi Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành chính thức.
Không nên lấy một khuôn “toàn thời gian” áp cho mọi chương trình thạc sĩ
TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho rằng không nên áp một yêu cầu “toàn thời gian” theo cùng một khuôn cho tất cả chương trình thạc sĩ, bởi mỗi loại hình đào tạo có mục tiêu và đặc thù khác nhau.
Theo ông Vinh, thạc sĩ theo định hướng nghiên cứu có những yêu cầu riêng. Người học có thể phải thường xuyên làm việc tại phòng thí nghiệm, tham gia nhóm nghiên cứu, triển khai đề tài và dành nhiều thời gian cho hoạt động học thuật. Vì vậy, yêu cầu tập trung cao độ đối với nhóm này là phù hợp.
Tuy nhiên, với nhiều chương trình thạc sĩ theo định hướng nghề nghiệp, mục tiêu lại khác. Đây về bản chất là quá trình phát triển chuyên môn, trong đó người học thường đã đi làm và kinh nghiệm thực tiễn của họ cũng là một phần giá trị của chương trình đào tạo.
“Một giáo viên, kỹ sư hay cán bộ quản lý không nhất thiết phải nghỉ việc mới có thể học tốt. Vì vậy, chương trình đào tạo khác nhau thì cách tổ chức cũng cần khác nhau. Không nên áp dụng một mô hình cho tất cả”, TS Vinh phân tích.
Theo ông, thay vì quản lý bằng việc người học có làm việc toàn thời gian ở nơi khác hay không, cơ quan quản lý nên tập trung kiểm soát chuẩn đầu ra, khối lượng học tập và chất lượng đánh giá. Đây mới là những yếu tố trực tiếp phản ánh chất lượng đào tạo.
“Quy định quá cứng có thể thu hẹp cơ hội học tập của những người đang đi làm, đồng thời ảnh hưởng đến nguồn tuyển và sự phát triển của các chương trình đào tạo sau đại học”, TS Vinh nhận định.
