Theo HoREA, dự thảo Luật Nhà ở đang đề xuất bổ sung quy định xác lập và chấm dứt quyền sở hữu nhà chung cư theo thời hạn sử dụng công trình. Cụ thể, quyền sở hữu nhà chung cư sẽ chấm dứt khi công trình hết thời hạn sử dụng hoặc thuộc trường hợp phải phá dỡ theo quy định của pháp luật.
Hiệp hội cho rằng quy định này chưa bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, chưa bảo đảm tính ổn định của pháp luật về nhà ở, đồng thời chưa phù hợp với thực tiễn Việt Nam.
Theo HoREA, việc xác lập quyền sở hữu có thời hạn đối với chung cư có thể tạo tâm lý bất an cho người dân, trong khi chủ trương của Đảng và Nhà nước là mọi chính sách phải lấy người dân làm trung tâm, đáp ứng quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA cho biết: Trước đây, khi xây dựng dự thảo Luật Nhà ở 2023, Bộ Xây dựng đã đưa ra đề xuất này. Tuy nhiên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội không tán thành quy định sở hữu nhà chung cư có thời hạn, vì cho rằng can thiệp quyền sở hữu tài sản của người dân, nhưng cần có quy định cụ thể việc Nhà nước có quyền quyết định, trách nhiệm di dời, phá dỡ, cải tạo chung cư không còn an toàn để đảm bảo sức khỏe, an toàn của người dân.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội yêu cầu Cơ quan soạn thảo dự án Luật tiếp thu ý kiến tại phiên họp, ý kiến các cơ quan tổ chức, Nhân dân và lưu ý không quy định thời hạn sở hữu nhà chung cư.
Phân tích rõ hơn về vấn đề này, ông Châu cho rằng, quy định này có thể sẽ dẫn tới mất cân đối cung - cầu nhà ở, người dân tăng mua đất thay vì mua căn hộ chung cư và giá nhà đất có thể tăng cao.
"Do vậy, không nên quy định thời hạn sở hữu nhà chung cư, mà vẫn giữ như hiện hành, tức là sở hữu nhà chung cư không có niên hạn, nhưng cần phải bổ sung các quy định về trình tự, thủ tục phá dỡ, cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ hoặc hết niên hạn sử dụng”, ông Châu nói.
Trên cơ sở đó, Chủ tịch HoREA kiến nghị sửa đổi Điều 28 của dự thảo Luật Nhà ở theo hướng bỏ quy định "quyền sở hữu nhà chung cư chấm dứt khi nhà chung cư hết thời hạn sử dụng hoặc chưa hết thời hạn sử dụng nhưng thuộc trường hợp phải phá dỡ".
Thay vào đó, Hiệp hội đề xuất kế thừa quy định của Luật Nhà ở 2023. Theo đó, khi nhà chung cư hết thời hạn sử dụng hoặc không còn bảo đảm an toàn, cơ quan nhà nước sẽ tổ chức kiểm định chất lượng công trình để quyết định việc gia hạn sử dụng, cải tạo, xây dựng lại hoặc phá dỡ theo quy định.
“Việc công trình hết niên hạn không đồng nghĩa với việc chấm dứt quyền sở hữu của người dân”, HoREA nêu.
