Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 19/12 sau nhiều giờ đàm phán căng thẳng tại Brussels, Chủ tịch Hội nghị thượng đỉnh EU Antonio Costa cho biết EU đã thông qua quyết định cung cấp 90 tỷ euro cho Ukraine dưới hình thức các khoản vay được bảo đảm bằng ngân sách của khối.
Các nhà lãnh đạo EU quyết định sẽ vay tiền trên thị trường vốn để tài trợ cho quốc phòng của Ukraine thay vì sử dụng các tài sản bị đóng băng của Nga. Theo ông Antonio Costa, các khoản vay này sẽ được triển khai khẩn trương nhằm duy trì năng lực tài chính và quân sự của Kiev.
Song song với đó, các nhà lãnh đạo EU giao cho Ủy ban châu Âu tiếp tục nghiên cứu khả năng thiết kế một khoản vay bồi thường dựa trên các tài sản của Nga đang bị đóng băng. Phương án này hiện chưa khả thi, chủ yếu do sự phản đối của Bỉ, quốc gia đang nắm giữ phần lớn số tài sản nói trên.
Ban đầu, kế hoạch vay nợ của EU được đánh giá là khó thực hiện vì cần sự nhất trí tuyệt đối của các quốc gia thành viên, trong bối cảnh Thủ tướng Hungary Viktor Orban phản đối. Sau đàm phán, Hungary, Slovakia và Cộng hòa Séc đồng ý không cản trở kế hoạch, với điều kiện biện pháp này không ảnh hưởng đến ngân sách quốc gia của họ.
Các nhà lãnh đạo EU khẳng định khoảng 210 tỷ euro tài sản của Nga đang bị phong tỏa tại EU sẽ tiếp tục được giữ nguyên cho đến khi Nga chi trả bồi thường chiến sự cho Ukraine. Trong trường hợp đó, Ukraine có thể sử dụng nguồn tiền này để hoàn trả các khoản vay.
Việc đảm bảo nguồn tài chính cho Ukraine được xem là cấp thiết, khi EU lo ngại Ukraine có thể cạn tiền vào quý II năm sau nếu không nhận được hỗ trợ, làm gia tăng nguy cơ Nga giành ưu thế trong xung đột và kéo theo rủi ro an ninh đối với châu Âu.
Trong bối cảnh ngân sách EU chịu áp lực do mức nợ cao, Ủy ban châu Âu từng đề xuất hai lựa chọn: cho Ukraine vay dựa trên tài sản Nga hoặc cùng vay vốn dựa trên ngân sách EU. Việc chọn phương án thứ hai được giới ngoại giao EU đánh giá là một thắng lợi về mặt ngoại giao đối với Thủ tướng Hungary Viktor Orban.
Một số lãnh đạo tham dự hội nghị thượng đỉnh nhấn mạnh việc duy trì dòng tài chính và năng lực chiến đấu cho Ukraine trong hai năm tới là điều không thể thất bại. “Chúng ta không được phép thất bại”, Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại EU Kaja Kallas nói.
