Phát biểu tại Phòng Bầu dục hôm 15/12, ông Trump nói ông đã có “những cuộc trao đổi rất dài và rất tốt” với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cùng lãnh đạo Pháp, Đức, Anh và NATO.
Theo ông, các nhà lãnh đạo châu Âu đều ủng hộ việc sớm kết thúc xung đột. Ông Trump cũng cho biết Mỹ đã có nhiều cuộc tiếp xúc với Tổng thống Nga Vladimir Putin và đánh giá các bên “đang ở gần nhau hơn bao giờ hết”.
Thiệt lập “lực lượng đa quốc gia tại Ukraine”
Trước đó, ông Zelenskyy mô tả các cuộc đàm phán với Mỹ và châu Âu là khó khăn nhưng mang tính xây dựng. Các cuộc thảo luận diễn ra trong hai ngày tại Berlin, với sự tham gia của phái đoàn Mỹ do đặc phái viên Steve Witkoff dẫn đầu, cùng ông Jared Kushner và các lãnh đạo châu Âu, trong bối cảnh Mỹ gia tăng sức ép kêu gọi Ukraine nhượng bộ nhằm tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình.
Trong tuyên bố chung sau đàm phán, các lãnh đạo châu Âu cho biết họ và Mỹ cam kết phối hợp cung cấp “các đảm bảo an ninh vững chắc” cho Ukraine. Đề xuất bao gồm việc thành lập một “lực lượng đa quốc gia tại Ukraine” do châu Âu dẫn đầu và được Mỹ hỗ trợ, với nhiệm vụ hoạt động trong lãnh thổ Ukraine, hỗ trợ tái thiết quân đội, bảo đảm an ninh không phận và an ninh biển. Theo các bên, lực lượng vũ trang Ukraine nên duy trì quy mô khoảng 800.000 quân trong thời bình.
Hai quan chức Mỹ nói rằng các đảm bảo an ninh được đề xuất có tính chất “tương tự Điều 5” của NATO, điều khoản về phòng thủ tập thể của liên minh này. Trước đó, Ukraine từng phát tín hiệu có thể cân nhắc từ bỏ mục tiêu gia nhập NATO để đổi lấy những đảm bảo an ninh cụ thể từ phương Tây.
Phát biểu tại Berlin, Tổng thống Zelenskyy nhấn mạnh Ukraine cần làm rõ nội dung các đảm bảo an ninh trước khi đưa ra bất kỳ quyết định nào liên quan đến kiểm soát lãnh thổ trong một thỏa thuận hòa bình tiềm năng.
Ông cho rằng các đảm bảo này phải bao gồm cơ chế giám sát hiệu quả lệnh ngừng bắn. Các quan chức Ukraine tỏ ra thận trọng, lưu ý rằng những đảm bảo an ninh từng được đưa ra sau khi nước này độc lập năm 1991 đã không ngăn được các cuộc xung đột sau đó.
Ukraine và EU quyết phản đối việc nhượng lãnh thổ
Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết Mỹ đã đưa ra những đảm bảo an ninh “đáng kể” trong các cuộc đàm phán. Phát biểu cùng ông Zelenskyy, ông Merz nói cơ hội cho một tiến trình hòa bình thực chất đã xuất hiện, song nhấn mạnh vấn đề lãnh thổ vẫn là trọng tâm và “chỉ Ukraine mới có quyền quyết định về việc nhượng bộ lãnh thổ”.
Ông Merz cũng cho rằng Liên minh châu Âu cần đạt được thỏa thuận về việc sử dụng các tài sản Nga bị đóng băng để hỗ trợ Ukraine, nhằm gửi tín hiệu rằng việc kéo dài chiến sự là không có lợi. EU trong thời gian qua đã thông qua các biện pháp trừng phạt mới nhắm vào các công ty và cá nhân bị cáo buộc hỗ trợ Nga né tránh các hạn chế xuất khẩu dầu mỏ.
Tại Moscow, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Tổng thống Putin “sẵn sàng hướng tới hòa bình và những quyết định nghiêm túc”, song phản đối những gì ông mô tả là các bước đi mang tính tạm thời hoặc không minh bạch.
Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng Nga trước đây luôn phản đối sự diện diện quân sự nước ngoài ở Ukraine, cũng như việc kiểm soát khu vực Donbas. Đây được xem như hai trong những điều kiện tiên quyết của Nga về bất cứ một thỏa thuận hòa bình nào với Ukraine.
Trong khi các nỗ lực ngoại giao tiếp diễn, giao tranh trên thực địa vẫn chưa dừng lại. Ukraine cho biết Nga đã phóng 153 máy bay không người lái trong đêm, trong đó 17 chiếc đánh trúng mục tiêu. Bộ Quốc phòng Nga thông báo đã bắn hạ 130 máy bay không người lái của Ukraine trên lãnh thổ Nga.
