Đầu tư nước ngoài vào Myanmar, lần đầu tiên bị suy giảm bởi đại dịch COVID-19 và sau đó là tình trạng bất ổn chính trị lan rộng sau khi quân đội tiếp quản vào tháng Hai, đã giảm xuống mức thấp nhất trong 8 năm, theo các con số chính thức.
Công việc xây dựng tại nhiều dự án tái phát triển do đầu tư nước ngoài tài trợ đã dừng lại ở Myanmar.
Và trong bối cảnh các dòng ngoại tệ của đất nước đang cạn kiệt, Quỹ Tiền tệ Quốc tế dự đoán nền kinh tế nước này sẽ tăng trưởng âm trong năm tới.
Tổng số vốn đầu tư nước ngoài được phép vào Myanmar trong năm tính đến tháng 9 đã giảm 22% xuống còn 3,8 tỷ USD, theo Tổng cục Đầu tư và Quản lý Công ty của nước này.
Con số này không bao gồm các khoản đầu tư vào các dự án đặc khu kinh tế.
Trong 12 tháng, số dự án đầu tư được phê duyệt mới giảm mạnh, xuống còn 48, bằng 1/5 so với năm trước. Trong số 48, 38 đã được phê duyệt trước khi quân đội tiếp quản.
Trong số các khoản đầu tư đã được phê duyệt, số tiền dành cho các dự án liên quan đến điện tăng gấp ba lần so với năm trước lên 3,12 tỷ USD. Điều này được thúc đẩy bởi khoản đầu tư 2,5 tỷ đô la được phê duyệt vào tháng 5 cho một nhà máy nhiệt điện khí tự nhiên hóa lỏng (LNG).
Các công ty địa phương và Trung Quốc đã tham gia vào dự án này. Họ dự định xây dựng một nhà máy điện với công suất 1,39 triệu kilowatt và một cơ sở nhập khẩu LNG dọc theo bờ biển Ấn Độ Dương của Myanmar.
Các khoản đầu tư đã được phê duyệt vào ngành sản xuất có tác động đáng kể đến việc tạo việc làm, đã giảm 75% so với một năm trước đó xuống còn 286 triệu USD.
Số tiền đầu tư được phê duyệt lớn thứ ba, 133 triệu đô la, được đưa vào vận tải và thông tin liên lạc. Tiếp theo là 81 triệu đô la cho khách sạn và du lịch và 28 triệu đô la cho bất động sản sử dụng công nghiệp.
Nhiều công ty nước ngoài hoạt động tại Myanmar đang hạn chế việc tiếp tục đầu tư thêm.
Shinsuke Goto, giám đốc điều hành của Trust Venture Partners, chuyên tư vấn cho các công ty nước ngoài hoạt động tại Myanmar cho biết: “Rất khó quyết định xem nhiều công ty sẽ rút lui hay bắt đầu đầu tư lại cho đến khi tình hình lắng xuống.”
Tình hình không chắc chắn khiến các công ty này không thể quyết định liệu tình hình chính trị và an toàn của đất nước có trở lại bình thường hay không, hay liệu môi trường kinh doanh có thể trở nên tồi tệ hơn do các biện pháp trừng phạt thắt chặt hơn và các yếu tố khác hay không.
Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới, nền kinh tế Myanmar trong năm tính đến tháng 9 đã giảm 18%. Ngân hàng Phát triển Châu Á đưa ra mức thu hẹp là 18,4%.
IMF dự kiến vấn đề sẽ trở nên tồi tệ hơn. Vào ngày 12 tháng 10, họ đã điều chỉnh giảm dự báo tốc độ tăng trưởng kinh tế năm 2022 của Myanmar xuống -0,1%.
Vào tháng 4, nó dự kiến tăng trưởng 1,4%.
IMF cũng dự đoán tác động lên nền kinh tế sẽ còn kéo dài. Quỹ hiện dự báo mức tăng trưởng hàng năm 2,4-2,5% cho 2023-2026, thấp hơn đáng kể so với dự báo 6,4-6,5% cho 2022-2025 một năm trước đây.
Một số công ty nước ngoài đã quyết định rút khỏi Myanmar hoặc giảm quy mô hoạt động tại nước này. Công ty bán buôn Metro của Đức đã thông báo rằng họ sẽ ngừng hoạt động tại địa phương vào cuối tháng 10. Công ty đã xây dựng một cơ sở hậu cần tại Đặc khu Kinh tế Thilawa, ở ngoại ô Yangon và bắt đầu cung cấp nguyên liệu thực phẩm cho các nhà hàng và khách sạn vào năm 2019.
“Chúng tôi không thể cung cấp dịch vụ ở mức chất lượng mà chúng tôi muốn duy trì trong môi trường hiện tại”, công ty cho biết trong một tuyên bố trên trang Facebook của mình vào đầu tháng 9.
Công ty viễn thông Na Uy Telenor hồi tháng 7 đã thông báo rằng họ sẽ bán mảng kinh doanh truyền thông di động của mình tại Myanmar cho một công ty đầu tư của Lebanon với giá 105 triệu USD. Nhưng vấn đề vẫn chưa được giải quyết khi các nhà chức trách Myanmar chưa chấp thuận việc mua bán này.
Hơn 400 công dân Myanmar đã thành lập một nhóm để nêu quan ngại của họ về vụ mua bán này. Trong một tuyên bố, họ nói, "Telenor có trách nhiệm xem xét tác động nhân quyền của bất kỳ sự rời bỏ nào khỏi Myanmar," bao gồm cả việc đánh giá sự phù hợp của công ty mà họ đang giảm tải hoạt động kinh doanh.
Vào tháng 9, Telenor cho biết họ đã xác định rằng sẽ không thể tiếp tục hoạt động ở Myanmar vì họ phải đối mặt với “áp lực ngày càng tăng trong việc kích hoạt thiết bị đánh chặn phải chịu lệnh trừng phạt của Na Uy và châu Âu do chính quyền Myanmar sử dụng.”
Một số đơn vị nhượng quyền cho các thương hiệu thực phẩm và đồ uống nước ngoài nhắm vào phân khúc thu nhập trung bình của Myanmar - bao gồm Auntie Anne\'s, một chuỗi cửa hàng bánh quy có trụ sở tại Hoa Kỳ và Koi The, một nhà điều hành quán trà bột sắn từ Đài Loan - đã đóng cửa hoạt động kinh doanh của họ ở Myanmar.
Theo DICA, các khoản đầu tư hoặc khoản vay trị giá 2,2 tỷ USD liên quan đến đầu tư trực tiếp nước ngoài đã chảy vào Myanmar trong năm 2020. Nhiều khả năng con số này sẽ giảm đáng kể vào năm 2021.
Trong khi đó, Myanmar được cho là bị tổn thương do nguồn thu ngoại tệ sụt giảm, nguồn tiền mà nước này sử dụng để hỗ trợ nền kinh tế. Đồng thời, du lịch có thể sẽ sụt giảm và nguồn hỗ trợ phát triển chính thức từ các nước khác sẽ tiêu tan.
Huy Hoàng (Theo Nikkei)
