Gặp lại những lớp học thời chiến qua ký ức nhân chứng

(CLO) Tọa đàm “Lớp học thời chiến - Ký ức vùng sơ tán” tái hiện một phần đời sống dạy và học trong những năm chiến tranh qua ký ức của các nhân chứng.

Ngày 8/10, tọa đàm “Lớp học thời chiến - Ký ức vùng sơ tán” diễn ra tại Bảo tàng Hà Nội, nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026).

Theo Ban tổ chức, trong những năm chiến tranh, khi nhiều trường học phải rời Hà Nội về các vùng sơ tán, việc dạy và học vẫn được duy trì trong những điều kiện đặc biệt. Lớp học có thể được tổ chức tại đình, chùa, nhà dân, nhà kho hoặc những công trình tạm. Có những giờ học phải tạm dừng khi tiếng còi báo động vang lên, thầy trò xuống hầm, hào trú ẩn rồi trở lại lớp khi tình hình an toàn.

Tại tọa đàm, các nhân chứng đã chia sẻ những câu chuyện về tổ chức lớp học, điều kiện học tập, sinh hoạt, ăn ở và những khó khăn mà thầy cô, học sinh từng trải qua trong thời gian sơ tán. Qua những ký ức cụ thể, một giai đoạn đặc biệt của giáo dục Thủ đô được nhìn lại, trong đó việc học không bị gián đoạn, dù chiến tranh đặt ra nhiều thử thách.

clo_br_dsc09886.jpg
PGS.TS Nguyễn Thị Huệ chia sẻ về quãng thời gian học tập tại Yên Dũng, Hà Bắc từ năm 1965-1968

Nhà giáo ưu tú, PGS.TS Nguyễn Thị Huệ, nguyên Trưởng khoa Di sản văn hóa, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, là một trong những nhân chứng tại chương trình. Bà từng có 3 năm học tập tại vùng sơ tán Yên Dũng, Hà Bắc (nay thuộc Bắc Ninh), từ năm 1965 đến 1968.

Nhớ lại thời gian này, bà cho biết lớp học được dựng bằng tranh, tre, nứa, lá; điều kiện học tập thiếu thốn từ điện, sách vở đến phấn viết. Có thời điểm, học sinh phải dùng cành cây để viết chữ xuống đất. Bên cạnh việc học, thầy trò còn tham gia dựng nơi ở, lớp học, đào hầm trú ẩn và lao động sản xuất.

Điều đọng lại trong ký ức của bà Huệ không chỉ là những thiếu thốn mà còn là tình cảm giữa thầy cô, học sinh và người dân nơi sơ tán. Trong hoàn cảnh khó khăn, người dân đã chia sẻ nơi ăn, chốn ở, lương thực, nguồn nước, vật dụng sinh hoạt; cùng thầy trò sửa sang lớp học, đào hầm, làm hào trú ẩn và hỗ trợ cuộc sống hằng ngày.

Từ góc độ người dạy, thầy giáo Bùi Dương Hòa kể lại những năm tháng đáng nhớ sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1972. Những lớp học trong điều kiện sơ tán, thiếu thốn về cơ sở vật chất nhưng vẫn được duy trì, là minh chứng cho nỗ lực của giáo viên và học sinh nhằm bảo đảm việc học tập giữa chiến tranh.

Câu chuyện của ông Nguyễn Ngọc Long, khi còn là học sinh Trường Tiểu học Cát Linh, phải rời Hà Nội đi sơ tán năm 1972, đem đến góc nhìn của một thế hệ học sinh trực tiếp trải qua những năm tháng học tập ở nơi sơ tán nhiều gian khó.

Không chỉ tập trung vào hoạt động của nhà trường, tọa đàm còn nhấn mạnh vai trò của nhân dân tại các vùng sơ tán. Những mái nhà, bữa cơm và sự sẻ chia của người dân đã trở thành chỗ dựa để thầy cô, học sinh thích nghi với cuộc sống mới, duy trì việc học tập trong điều kiện chiến tranh.

Thông qua những câu chuyện được kể lại từ nhiều góc nhìn, tọa đàm góp phần giúp thế hệ hôm nay hiểu hơn về một giai đoạn lịch sử, từ đó trân trọng giá trị của hòa bình và điều kiện học tập hiện tại.

Bên lề tọa đàm, Bảo tàng Hà Nội còn tổ chức triển lãm ảnh tư liệu, trình chiếu hình ảnh, phim tư liệu và giới thiệu không gian lớp học thời chiến. Công chúng tham dự được trải nghiệm làm mũ rơm, khiên rơm, tìm hiểu hầm trú ẩn chữ A và giao lưu với các nhân chứng.

Xem thêm

40 năm đổi mới chính sách văn hóa: Nhận diện điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực phát triển

40 năm đổi mới chính sách văn hóa: Nhận diện điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực phát triển

(CLO) Hội thảo khoa học “40 năm đổi mới chính sách văn hóa (1986-2026) - Những vấn đề lý luận và thực tiễn” được tổ chức để đánh giá, phân tích, trao đổi để làm rõ những thành tựu nổi bật, chỉ ra các điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực và những thách thức mới đối với sự phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.

Hộp xá lị Phật (Tháp Nhạn) Bảo vật nghìn năm của xứ Nghệ và ý nghĩa của việc trưng bày

Hộp xá lị Phật (Tháp Nhạn) Bảo vật nghìn năm của xứ Nghệ và ý nghĩa của việc trưng bày

Phát lộ từ nền móng một ngọn tháp cổ bên dòng sông Lam, chiếc hộp vàng nhỏ bé đựng xá lị Phật không chỉ là bảo vật quốc gia, mà còn là chứng tích hiếm hoi về sự hiện diện sớm của Phật giáo trên đất Hoan Châu xưa. Việc tỉnh Nghệ An đưa hiện vật này ra trưng bày là một sự kiện văn hóa - tâm linh có ý nghĩa sâu sắc đối với Tăng Ni, Phật tử và toàn thể nhân dân trong tỉnh.

Văn hoá và đại đoàn kết - Hai mạch nguồn sức mạnh của dân tộc Việt Nam

Văn hoá và đại đoàn kết - Hai mạch nguồn sức mạnh của dân tộc Việt Nam

(CLO) Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam đã chứng minh một chân lý: Văn hóa làm nên bản sắc, cốt cách và sức sống trường tồn của dân tộc; đại đoàn kết tạo nên sức mạnh để dân tộc vượt qua thử thách, bảo vệ độc lập, chủ quyền và kiến tạo tương lai. Văn hóa nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết, còn đoàn kết tạo nên môi trường để các giá trị văn hóa được gìn giữ, bồi đắp và phát triển. Hai nguồn sức mạnh ấy không tồn tại tách rời mà gắn bó, tác động qua lại, cùng làm nên sức mạnh nội sinh của dân tộc Việt Nam. Trong kỷ nguyên phát triển mới, nhận thức sâu sắc và phát huy hiệu quả mối quan hệ giữa văn hóa và đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ là yêu cầu có ý nghĩa lý luận, mà còn là vấn đề chiến lược đối với sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Phú Quốc đón 16 đoàn nghệ thuật dự Liên hoan Múa rối quốc tế

Phú Quốc đón 16 đoàn nghệ thuật dự Liên hoan Múa rối quốc tế

(CLO) Liên hoan Múa rối quốc tế 2026 sẽ khai mạc tối 26/11 tại Nhà hát À Ơi, Phú Quốc, tỉnh An Giang. Bên cạnh các buổi diễn của nghệ sĩ đến từ 13 quốc gia, khán giả có thể thử làm rối bóng cùng nghệ sĩ Malaysia, tìm hiểu cách điều khiển rối dây Myanmar và trải nghiệm điệu múa kéo của Peru.

Lương Nguyệt Anh hát cùng học trò trong MV mừng ngày 20/11

Lương Nguyệt Anh hát cùng học trò trong MV mừng ngày 20/11

(CLO) Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, ca sĩ Lương Nguyệt Anh ra mắt MV “Bài ca người giáo viên nhân dân”. Trong màu áo lính, cô cùng học trò thể hiện sáng tác của nhạc sĩ Hoàng Vân, đưa vào MV những giờ dạy thanh nhạc ở ngôi trường quân đội nơi mình công tác.

Khám phá hệ sinh thái ven sông Hồng qua 4 không gian trưng bày

Khám phá hệ sinh thái ven sông Hồng qua 4 không gian trưng bày

(CLO) Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng” gồm 4 không gian, giới thiệu quá trình hình thành tuyến đường, đời sống cộng đồng ven sông, hệ thực vật bản địa, tri thức dân gian, các loài chim di cư và ý tưởng thiết kế Vườn Di sản gắn với giao thoa văn hóa, giáo dục thiên nhiên.

Hội đồng cấp Nhà nước xét chọn 871 hồ sơ đề nghị phong tặng Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú

Hội đồng cấp Nhà nước xét chọn 871 hồ sơ đề nghị phong tặng Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú

(CLO) Việc phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Nhân dân”, “Nghệ nhân Ưu tú” không chỉ ghi nhận những cống hiến của các cá nhân trong gìn giữ, phát huy di sản văn hóa phi vật thể mà còn tạo động lực để nghệ nhân tiếp tục gắn bó với nghề, thực hành và trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ mai sau.

Thí sinh Miss Charm 2026 bắt đầu các hoạt động tại Việt Nam

Thí sinh Miss Charm 2026 bắt đầu các hoạt động tại Việt Nam

(CLO) Miss Charm 2026 khai mạc mùa thi thứ tư với chủ đề “Vẻ đẹp của bản sắc văn hóa”. Trong ba tuần tại Việt Nam, 53 thí sinh sẽ giới thiệu văn hóa quê hương qua các hoạt động giao lưu, trình diễn và tìm hiểu văn hóa bản địa tại Đà Lạt.

Cỡ chữ bài viết: