Gặp lại những lớp học thời chiến qua ký ức nhân chứng

(CLO) Tọa đàm “Lớp học thời chiến - Ký ức vùng sơ tán” tái hiện một phần đời sống dạy và học trong những năm chiến tranh qua ký ức của các nhân chứng.

Ngày 8/10, tọa đàm “Lớp học thời chiến - Ký ức vùng sơ tán” diễn ra tại Bảo tàng Hà Nội, nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2026).

Theo Ban tổ chức, trong những năm chiến tranh, khi nhiều trường học phải rời Hà Nội về các vùng sơ tán, việc dạy và học vẫn được duy trì trong những điều kiện đặc biệt. Lớp học có thể được tổ chức tại đình, chùa, nhà dân, nhà kho hoặc những công trình tạm. Có những giờ học phải tạm dừng khi tiếng còi báo động vang lên, thầy trò xuống hầm, hào trú ẩn rồi trở lại lớp khi tình hình an toàn.

Tại tọa đàm, các nhân chứng đã chia sẻ những câu chuyện về tổ chức lớp học, điều kiện học tập, sinh hoạt, ăn ở và những khó khăn mà thầy cô, học sinh từng trải qua trong thời gian sơ tán. Qua những ký ức cụ thể, một giai đoạn đặc biệt của giáo dục Thủ đô được nhìn lại, trong đó việc học không bị gián đoạn, dù chiến tranh đặt ra nhiều thử thách.

clo_br_dsc09886.jpg
PGS.TS Nguyễn Thị Huệ chia sẻ về quãng thời gian học tập tại Yên Dũng, Hà Bắc từ năm 1965-1968

Nhà giáo ưu tú, PGS.TS Nguyễn Thị Huệ, nguyên Trưởng khoa Di sản văn hóa, Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, là một trong những nhân chứng tại chương trình. Bà từng có 3 năm học tập tại vùng sơ tán Yên Dũng, Hà Bắc (nay thuộc Bắc Ninh), từ năm 1965 đến 1968.

Nhớ lại thời gian này, bà cho biết lớp học được dựng bằng tranh, tre, nứa, lá; điều kiện học tập thiếu thốn từ điện, sách vở đến phấn viết. Có thời điểm, học sinh phải dùng cành cây để viết chữ xuống đất. Bên cạnh việc học, thầy trò còn tham gia dựng nơi ở, lớp học, đào hầm trú ẩn và lao động sản xuất.

Điều đọng lại trong ký ức của bà Huệ không chỉ là những thiếu thốn mà còn là tình cảm giữa thầy cô, học sinh và người dân nơi sơ tán. Trong hoàn cảnh khó khăn, người dân đã chia sẻ nơi ăn, chốn ở, lương thực, nguồn nước, vật dụng sinh hoạt; cùng thầy trò sửa sang lớp học, đào hầm, làm hào trú ẩn và hỗ trợ cuộc sống hằng ngày.

Từ góc độ người dạy, thầy giáo Bùi Dương Hòa kể lại những năm tháng đáng nhớ sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1972. Những lớp học trong điều kiện sơ tán, thiếu thốn về cơ sở vật chất nhưng vẫn được duy trì, là minh chứng cho nỗ lực của giáo viên và học sinh nhằm bảo đảm việc học tập giữa chiến tranh.

Câu chuyện của ông Nguyễn Ngọc Long, khi còn là học sinh Trường Tiểu học Cát Linh, phải rời Hà Nội đi sơ tán năm 1972, đem đến góc nhìn của một thế hệ học sinh trực tiếp trải qua những năm tháng học tập ở nơi sơ tán nhiều gian khó.

Không chỉ tập trung vào hoạt động của nhà trường, tọa đàm còn nhấn mạnh vai trò của nhân dân tại các vùng sơ tán. Những mái nhà, bữa cơm và sự sẻ chia của người dân đã trở thành chỗ dựa để thầy cô, học sinh thích nghi với cuộc sống mới, duy trì việc học tập trong điều kiện chiến tranh.

Thông qua những câu chuyện được kể lại từ nhiều góc nhìn, tọa đàm góp phần giúp thế hệ hôm nay hiểu hơn về một giai đoạn lịch sử, từ đó trân trọng giá trị của hòa bình và điều kiện học tập hiện tại.

Bên lề tọa đàm, Bảo tàng Hà Nội còn tổ chức triển lãm ảnh tư liệu, trình chiếu hình ảnh, phim tư liệu và giới thiệu không gian lớp học thời chiến. Công chúng tham dự được trải nghiệm làm mũ rơm, khiên rơm, tìm hiểu hầm trú ẩn chữ A và giao lưu với các nhân chứng.

Xem thêm

Lần đầu đưa trình diễn thơ vào không gian Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội

Lần đầu đưa trình diễn thơ vào không gian Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội

(CLO) Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, Tọa đàm trao đổi chuyên môn “Trình diễn thơ - Vượt qua đường biên chữ” do Nhóm Dự án văn hóa Hà Nội FM tổ chức, mở ra góc nhìn mới về sự tiếp nối các hình thức diễn xướng thơ truyền thống trong thực hành nghệ thuật đương đại.

Hà Nội tổ chức pháo hoa hỏa thuật, ra mắt 72 tour du lịch dịp 10/10

Hà Nội bắn pháo hoa tại sân vận động Mỹ Đình tối nay

(CLO) Tối 22/11, người dân Hà Nội có thể thưởng thức màn trình diễn pháo hoa kết hợp hỏa thuật kéo dài khoảng 1 phút 20 giây tại sân vận động quốc gia Mỹ Đình. Đây là hoạt động nằm trong chương trình tổng duyệt concert quốc gia “Muôn sắc Việt Nam”, trước đêm diễn chính thức vào ngày 24/11.

Phục dựng lễ cúng nhà rông, nối dài mạch nguồn văn hóa giữa đại ngàn Tây Nguyên

Phục dựng lễ cúng nhà rông, nối dài mạch nguồn văn hóa giữa đại ngàn Tây Nguyên

(CLO) Sáng 22/11, UBND xã Ia Pnôn (tỉnh Gia Lai) tổ chức phục dựng lễ cúng nhà rông truyền thống của người Jrai tại làng Bua, nhằm bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Hoạt động không chỉ tái hiện nét sinh hoạt tín ngưỡng lâu đời mà còn khơi dậy niềm tự hào về cội nguồn, kết nối các thế hệ trong nỗ lực gìn giữ di sản của cộng đồng.

Hơn 2.000 người diễu hành áo dài, cổ phục quanh hồ Hoàn Kiếm

Hơn 2.000 người diễu hành áo dài, cổ phục quanh hồ Hoàn Kiếm

(CLO) Sáng 22/11, hơn 2.000 người trong trang phục áo dài và cổ phục truyền thống tham gia chương trình Diễu hành Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 với chủ đề “Dòng chảy di sản”, đi qua các tuyến phố quanh hồ Hoàn Kiếm và Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, tạo nên không gian văn hóa đặc sắc giữa trung tâm Thủ đô.

Cao Bằng tổ chức chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Cao Bằng tổ chức chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

(CLO) Với chủ đề “Cao Bằng mở cửa di sản”, chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 được tổ chức từ ngày 13-24/11, chú trọng đưa các giá trị văn hóa truyền thống vào đời sống cộng đồng, kết hợp quảng bá di sản với phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng.

Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026: Kết nối di sản với hơi thở đương đại

Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026: Kết nối di sản với hơi thở đương đại

(CLO) Tối 21/11, tại Bảo tàng Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức khai mạc Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội 2026 với đêm nghệ thuật đặc biệt mang chủ đề “Hà Nội bốn mùa”. Sự kiện mở đầu chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật và trải nghiệm diễn ra từ ngày 21 đến 23/11.

TP HCM ra mắt Trung tâm Đổi mới sáng tạo Công nghiệp Văn hóa, kết nối văn hóa với kinh tế

TP HCM ra mắt Trung tâm Đổi mới sáng tạo Công nghiệp Văn hóa, kết nối văn hóa với kinh tế

(CLO) Ngày 21/11, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Công nghiệp Văn hóa (CIIC) chính thức ra mắt tại TP HCM, hướng đến kết nối công nghệ, nghệ thuật và doanh nghiệp, đưa các ý tưởng sáng tạo thành sản phẩm văn hóa có khả năng tiếp cận thị trường. Cùng với đó, mô hình Không gian Văn hóa Làng Phố tại phường Tân Sơn Nhất được kỳ vọng tạo thêm không gian trải nghiệm, gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống đô thị.

Hậu trường loạt bài đoạt giải 'Đi tìm giá trị nếp nhà Việt'

Hậu trường loạt bài đoạt giải 'Đi tìm giá trị nếp nhà Việt'

(CLO) Không chỉ kể những câu chuyện về truyền thống gia đình, loạt bài “Nếp nhà trong thời đại số: Đi tìm hệ giá trị gia đình Việt Nam hôm nay” của Báo Nhà báo và Công luận còn đặt ra câu hỏi về cách gìn giữ, tiếp nối những giá trị ấy trước biến đổi của đời sống hiện đại. Phía sau tác phẩm đoạt giải Ba báo chí toàn quốc về văn hóa là những trăn trở của người làm báo khi tiếp cận đề tài tưởng quen mà không dễ viết sâu.

Cỡ chữ bài viết: