Giá vật liệu tăng đang gây sức ép lớn lên chi phí xây dựng, nhiều đơn vị thi công có tâm lý e dè, triển khai cầm chừng để chờ giá xuống khiến dự án có nguy cơ chậm tiến độ.
Nhà thầu gặp áp lực lớn do biến động giá vật liệu
Diễn biến tăng giá xăng dầu trong thời gian qua đã và đang tạo áp lực lên chi phí vận chuyển và chi phí sản xuất, khai thác vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh, nhất là đối với các vật liệu có khối lượng lớn như cát, đá, xi măng.
Theo báo giá tháng 3 đến 4/2026 của Sở Xây dựng tỉnh Gia Lai, cát vàng được công bố khoảng 245.000 đồng/m3 nhưng giá thực tế lên tới 595.000 đồng/m3, chênh 350.000 đồng (tăng 142,8%); đá 1x2 từ 400.000 đồng/m3 tăng lên 533.000 đồng/m3 (tăng 33,3%); thép CB400V từ 14.600 đồng/kg lên hơn 16.600 đồng/kg; nhựa đường từ 17.000 đồng lên gần 20.000 đồng/kg…
Mức tăng mạnh này khiến chi phí xây dựng đội lên đáng kể, làm nhiều dự án có nguy cơ vượt tổng mức đầu tư, khó cân đối nguồn vốn.
Nhiều doanh nghiệp lo ngại khi giá thị trường liên tục tăng cao, nhà thầu rơi vào thế khó, triển khai cầm chừng chờ giá xuống hoặc chờ điều chỉnh giá nhằm giảm thiểu thua lỗ khiến tiến độ thi công bị đình trệ, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả đầu tư.
Ông Võ Văn Hai - Giám đốc Công ty TNHH Nhật Minh (phường Quy Nhơn, Gia Lai), cho biết: “Chúng tôi mua đúng giá, có hóa đơn đầy đủ, nhưng giá công bố quá thấp, càng làm càng lỗ”.
Hiện nay, Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng tỉnh Gia Lai đang triển khai quản lý các dự án trọng điểm về hạ tầng giao thông, nông nghiệp và dân dụng trên địa bàn phía tây tỉnh. Tuy nhiên, tiến độ thi công và giải ngân đang gặp áp lực lớn do biến động giá vật liệu đầu vào tháng vừa qua tăng cao đột biến.
Ông Trần Huy Hùng - Phó Giám đốc Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng tỉnh cho biết: “Theo cập nhật mới, giá vật liệu xây dựng tăng từ 33-142% tùy loại, khiến nhiều dự án có nguy cơ vượt tổng mức đầu tư. Điển hình như dự án đường Lê Thánh Tôn (phường Pleiku) tăng 16 tỉ đồng, vượt tổng mức khoảng 13 tỉ đồng; dự án kè chống sạt lở suối Hội Phú (phường Hội Phú và phường Diên Hồng) tăng 31 tỉ đồng, vượt tổng mức khoảng 24 tỉ đồng.
Giá vật liệu tăng đang gây sức ép lớn lên chi phí xây dựng, nhiều đơn vị thi công có tâm lý e dè, triển khai cầm chừng để chờ giá xuống hoặc chờ điều chỉnh chính sách nhằm giảm thiểu thua lỗ. Việc giá vật liệu thực tế cao hơn giá dự toán được duyệt khiến nhà thầu gặp khó khăn về dòng tiền. Giá vật liệu tăng đang gây sức ép lớn lên chi phí xây dựng, trong bối cảnh hợp đồng thường cố định đơn giá, nhà thầu phải tự gánh phần phát sinh, đối mặt nguy cơ giảm lợi nhuận, chậm tiến độ”.
Xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng
Nhằm giảm bớt áp lực cho nhà thầu, Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng tỉnh Gia Lai đã đề nghị Sở Xây dựng tỉnh báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, cho chủ trương cho phép áp dụng trường hợp sửa đổi hợp đồng theo trường hợp bất khả kháng quy định tại Điều 51 Nghị định 37/2015/NĐ-CP.
Ông Nguyễn Tự Công Hoàng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai cho biết: “Mặc dù tỉnh đã nhiều lần chỉ đạo xây dựng giá theo cơ chế thị trường nhưng việc triển khai còn chậm, thiếu quyết liệt. Công tác quản lý nhà nước trong một số lĩnh vực còn bị động, thiếu kịp thời. Việc phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị chưa chặt chẽ, bên cạnh đó công tác khảo sát, dự báo cung - cầu, cập nhật và công bố giá vật liệu xây dựng chưa sát với thực tế thị trường”.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu làm rõ số liệu cụ thể về cung - cầu từng loại vật liệu, tình trạng cấp phép và biến động giá; không báo cáo chung chung. Các sở cần xác định rõ mức thiếu hụt, nguyên nhân chênh lệch giữa giá công bố và giá thị trường để có giải pháp điều tiết phù hợp. Cần tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, nâng giá bất hợp lý. Từ đó có biện pháp xử lý đối với các tổ chức, cá nhân cố tình lợi dụng tình hình để trục lợi sai quy định, kể cả việc xem xét, chuyển sang xử lý hình sự nếu vi phạm nhiều lần.
UBND tỉnh giao Sở NN&MT tổ chức kiểm tra, kịp thời chấn chỉnh, xử lý đối với các điểm mỏ vật liệu xây dựng đã trúng đấu giá nhưng chậm triển khai các thủ tục để thực hiện khai thác hoặc đã cấp phép nhưng không thực hiện việc khai thác theo quy định. Rà soát toàn bộ Giấy phép khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh.
Qua đó phân loại, xử lý (thu hồi, chấm dứt, đình chỉ, xử phạt, không gia hạn …) đối với các mỏ vi phạm trong lĩnh vực khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng; xử lý nghiêm (thu hồi giấy phép khai thác khoáng sản) nếu phát hiện có đơn vị lợi dụng tình hình biến động giá xăng dầu trong giai đoạn hiện nay để tăng giá bất hợp lý.
Tỉnh cũng giao Sở Công Thương thường xuyên kiểm tra, giám sát đối với việc kinh doanh, buôn bán nhiên liệu, xăng, dầu...; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm đối với các trường hợp găm hàng, tăng giá sai quy định.
