Tham dự đối thoại có đồng chí Hồ Quang Lợi- Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam; ông Thô- mas Len-pho-ding- Tham tán Văn hóa Báo chí Đại sứ quán Đức; Ông Pi- tơ Gic- kờ- Trưởng Văn phòng Đại diện Viện KAS tại Việt Nam; PGS.TS Đinh Thị Thúy Hằng- Giám đốc Trung tâm Bồi dưỡng Nghiệp vụ Báo chí (HNBVN); cùng sự tham dự của nhiều phóng viên, đại diện một số cơ quan báo chí lớn của Đức và Việt Nam.
Chương trình này là một hoạt động nhằm hiện thực hóa thỏa thuận hợp tác giữa Hội Nhà báo Việt Nam và Đại sứ quán Đức; hướng đến kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Liên minh Châu Âu (EU); kỷ niệm 60 năm ngày ký kết Hiệp ước Rome – một mốc son lịch sử đánh dấu sự hình thành của một EU hòa bình, tự do, ổn định và thịnh vượng.
Nhà báo Hồ Quang Lợi- Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu khai mạc chương trình đối thoại
Phát biểu khai mạc buổi đối thoại, nhà báo Hồ Quang Lợi- Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam cho biết: “ASEAN và EU là hai hình mẫu hội nhập khu vực nổi bật nhất hiện nay. Tuy nhiên, cả ASEAN và EU đều được xây dựng trên những bối cảnh khác nhau, có tầm nhìn, nhiệm vụ khác nhau. Tuy có nhiều khác biệt song nhiều năm qua, ASEAN và EU đã rất tích cực đầu tư và củng cố các mối quan hệ chính trị, kinh tế và văn hóa. Có thể nói, cả hai khối đều có một ảnh hưởng nhất định đối với sự hợp tác và ổn định khu vực cũng như cuộc sống hàng ngày của công dân các nước thành viên.”
Đồng thời, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Hồ Quang Lợi khẳng định: “Trong bối cảnh ASEAN và EU đều đang đối mặt với những thách thức chung, báo chí truyền thông luôn đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết những thách thức ở cấp quốc gia, khu vực và toàn cầu. Vì thế, những trao đổi trong cuộc đối thoại truyền thông Đức- Việt này sẽ giúp các nhà báo hai nước tìm hiểu cách thức đưa tin hiệu quả EU và ASEAN, qua đó, thúc đẩy các hoạt động giao lưu của các nhà báo, tạo tiền đề vững chắc cho sự kết nối 2 khối. Hội Nhà báo Việt Nam tin rằng, với sự nhiệt tình của các nhà báo tham gia, cuộc đối thoại sẽ đạt được kết quả tốt nhất, góp phần nâng cao hiểu biết về EU và ASEAN cũng như thúc đẩy mạnh mẽ quá trình xây dựng lòng tin, thấu hiểu lẫn nhau để củng cố các mối quan hệ song phương”.
Đối thoại báo chí “Chia sẻ kinh nghiệm đưa tin về EU và ASEAN” gồm có 4 phiên thảo luận chính với những nội dung bàn thảo sâu về: Kinh nghiệm đưa tin về EU, về ASEAN; các cách đưa tin về EU và ASEAN hấp dẫn hơn.
Tại các phiên thảo luận, các đại biểu đã cùng nhau chia sẻ các kinh nghiệm quý trong quá trình tác nghiệp; đưa ra những ví dụ thực tế về cách đưa tin liên quan tới EU và ASEAN; Thách thức trong việc đưa tin về ASEAN và EU, trong đó nổi lên là vấn đề mối quan tâm của độc giả đối với cộng đồng đó ra sao?; cùng những trải nghiệm của nhà báo; Trách nhiệm của nhà báo khi đưa tin cũng như việc dung hòa trong thông tin để đưa lại hiệu quả cao nhất.
Các đại biểu đều nhất trí rằng, báo chí có vai trò rất quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển của 2 cộng đồng này. Vì vậy, khi viết về EU hay ASEAN, các phóng viên, nhà báo nên có hiểu biết về thể chế chính trị, đời sống văn hóa của từng quốc gia, toàn khối; thể hiện sự tương quan giữa hai khối này với nhau, với các thể chế kinh tế, chính trị, văn hoá ở khu vực khác trên thế giới… để có cách tiếp cận thông tin hiệu quả.
Về kinh nghiệm đưa tin về EU, biên tập viên tờ Deutsche Welle, TS. Rodion Ebbighausen cho rằng: luôn quan tâm đến việc làm thế nào để đưa các giá trị của EU đến với công chúng châu Á theo cách tiếp cận của độc giả Đức. Anh cho rằng khi đưa tin về mặt đối ngoại phóng viên cũng phải đưa thông tin một cách hài hòa; chú ý đến những mối tương quan, đến luật pháp quốc tế… Để làm được điều này, các nhà báo phải được đi lại tự do, tự do tiếp cận với người dân. Đặc biệt, khi tiếp nhận thông tin, các phóng viên cũng phải kiểm chứng thông tin trước khi muốn truyền tải đến công chúng.
Bên cạnh đó, nhà báo, TS. Rodion Ebbighausen chia sẻ: Twitter là kênh truyền thông có thể tiếp cận nhiều với các chính trị gia còn Facebook chủ yếu dùng để tiếp cận với người dân. Bởi vậy tuỳ theo mục đích tuyên truyền, các nhà báo có thể sử dụng các trang mạng này một cách phù hợp để có thông tin chuẩn xác. Hơn nữa, ở mỗi tòa soạn báo, sau khi phóng viên chuyển bài viết về, đội ngũ biên tập viên cũng phải đọc kỹ, kiểm tra một lần nữa sự chuẩn xác của thông tin trước khi đưa nó lên mặt báo.
Các nhà báo Đức và Việt Nam đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm quý, thiết thực trong việc đưa tin về EU và ASEAN
Có cùng quan điểm, phóng viên Jon Worth, hiện là phóng viên tự do tại Đức, cho rằng: Nếu là phóng viên theo dõi các hoạt động của EU, chúng ta có thể theo dõi ở trên mạng, không cần đến trực tiếp bởi sự minh bạch thông tin của EU rất tốt. Song vấn đề đặt ra là chúng ta tìm những thông tin chuẩn xác ở đâu bởi trên mạng có rất nhiều luồng thông tin.
Là người có rất nhiều kinh nghiệm trong việc đưa tin về ASEAN cách đây khoảng đây 20 năm khi làm việc ở Chương trình ASEAN của VTV, PGS.TS Đinh Thị Thúy Hằng- Giám đốc Trung tâm Bồi dưỡng Nghiệp vụ báo chí (Hội Nhà báo Việt Nam) chia sẻ, bà nhận thấy rằng phóng viên Việt Nam chủ yếu đưa tin theo nền của vấn đề hơn là đi sâu vào con người. Với ASEAN, bà thường đưa tin, bài về những mặt tích cực, các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, chương trình hợp tác phát triển giữa các thành viên… Bên cạnh đó, khi đưa tin, phóng viên Việt Nam cũng như nhiều nước khác cũng quan tâm đến vấn đề tương quan trong các mối quan hệ và thực hiện đúng luật pháp quốc tế.
Chia sẻ kinh nghiệm đưa tin về ASEAN trên sóng của của Đài Tiếng nói Việt Nam, nhà báo Nguyễn Thị Thu Hoa, Trưởng phòng Thư ký biên tập, Hệ Phát thanh Đối ngoại Quốc gia, Đài Tiếng nói Việt Nam, cho rằng: Cộng đồng ASEAN là đại gia đình các dân tộc Đông Nam Á đùm bọc, chia sẻ và giúp đỡ nhau để cùng phát triển, cùng củng cố và duy trì vai trò trung tâm ở khu vực và trên trường quốc tế. Nhằm định hướng cho giai đoạn phát triển tiếp theo, các Lãnh đạo ASEAN đã thông qua Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025: Cùng vững vàng tiến bước, cam kết xây dựng “một Cộng đồng hòa bình, ổn định và tự cường với năng lực được nâng cao để ứng phó hiệu quả với các thách thức”.
Tuy nhiên, ASEAN cũng đang đứng trước nhiều khó khăn và thách thức… Trong bối cảnh đó, Như vậy, vai trò của truyền thông là hết sức quan trọng đối với sự phát triển của Cộng đồng ASEAN. Bản thân giới truyền thông là một chủ thể tham gia vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Với tư cách là một chủ thể, truyền thông có nghĩa vụ tham gia, đóng góp, phản ánh, phản biện đóng góp xây dựng Cộng đồng. Giới truyền thông đồng thời phải liên kết với nhau trong và ngoài Cộng đồng để quảng bá và phát huy vai trò của Cộng đồng trong khu vực và quốc tế.
Cộng đồng ASEAN hướng tới người dân, vì người dân là trung tâm trong toàn bộ các chính sách hợp tác phát triển. Vì thế, các chương trình truyền thông phải truyền tải kịp thời các lộ trình hội nhập của các nước ASEAN, các lợi ích cũng như thách thức đến người dân nhanh nhất để họ hiểu và chủ động cùng với Nhà nước tham gia hội nhập trong Cộng đồng.
Là người có 6 năm làm việc trên tư cách là phóng viên Cơ quan thường trú TTXVN tại Berlin, nhà báo Trần Mạnh Hùng- Phó trưởng Phòng Thời sự, Ban Thế giới (TTXVN) đã chia sẻ những kinh nghiệm của bản thân khi làm tin về Đức nói riêng và châu Âu nói chung. Anh cho rằng, yếu tố nguồn tin, đề tài để được người dân, dư luận quan tâm là vô cùng quan trọng để đưa đến thành công của một bản tin hay bài báo. Kinh nghiệm thực tế cho thấy nguồn tin từ các đồng nghiệp tại địa bàn là rất quan trọng, kế đến là các tài liệu được phát tại chỗ. Thông tin liên quan tới sự kiện hay cơ quan nào thì tốt nhất vào trang chủ của cơ quan đó để tìm kiếm, khai thác.
Một nguồn nữa là liên hệ với các quan chức sở tại hoặc liên quan để phỏng vấn về các thông tin cần đưa.Đề tài đang được trong nước quan tâm: Bên cạnh việc soát các báo in, báo mạng của nước ngoài để tìm kiếm thông tin, chúng ta cũng nên xem những vấn đề đang được báo chí, truyền thông trong nước quan tâm. Từ đó có thể triển khai thông tin về những vấn đề tương tự mà nước bạn từng trải qua hoặc cách xử lý của nước bạn như thế nào về vấn đề đó…Tuy nhiên, ở đây cũng có vấn đề là sự kiện đó được EU hoặc các nước châu Âu quan tâm, nhưng chưa chắc người Việt đã quan tâm. Nên cũng cần cân nhắc xem sản phẩm của mình khi làm ra có được người đọc hoặc người xem tiếp đón không. Nếu họ không quan tâm thì công sức mình bỏ ra là thất bại.
Tại buổi đối thoại, nhà báo Maximilian Kuball đã đưa ra các ví dụ thực tế về cách đưa tin liên quan tới EU được các đại biểu quan tâm và đánh giá cao.
Từng có thời gian công tác 3 năm tại Cơ quan thường trú TTXVN tại Singapore cũng như tham gia đưa tin về các hội nghị cấp cao ASEAN tại Myanmar và Brunei, nhà báo Nguyễn Việt Hải- Phó Trưởng phòng Media, Ban Thế giới (TTXVN) nhận định: Những cơ hội và thách thức tạo ra bởi sự hội nhập ASEAN đòi hỏi giới truyền thông khu vực cần phải theo sát những nỗ lực giúp Cộng đồng ASEAN trở nên bao trùm và gắn kết hơn (inclusive and cohensive)…
“Trách nhiệm của các nhà báo ASEAN là lớn, song chương trình truyền thông mà kế hoạch tổng thể Cộng đồng ASEAN đề cập đến là có thể thành hiện thực.Vấn đề đặt ra là liệu các nhà báo ASEAN, trong đó có Việt Nam, đã sẵn sàng cho trách nhiệm này hay chưa.Tăng liều lượng thông tin phản ánh về ASEAN trên các phương tiện truyền thông đại chúng cũng như tổ chức nội dung một cách chuyên nghiệp, nhất quán và xuyên suốt hơn là cần thiết nhưng chưa đủ. Chắc chắn cần phải có nhiều hơn sự tiếp xúc và trao đổi nghiệp vụ giữa chính các nhà báo 10 nước, để khi tác nghiệp về các vấn đề khu vựchọ sẽ có thêm nhận thức về trách nhiệm và vai trò của mình trong tiến trình xây dựng cộng đồng”, nhà báo Nguyễn Việt Hải, nhấn mạnh.
Lãnh đạo Hội Nhà báo Việt Nam chụp ảnh lưu niệm với các đại biểu tham dự chương trình đối thoại báo chí- Chia sẻ kinh nghiệm đưa tin về EU và ASEAN
Nhiều đại biểu cho rằng, tuy không ai bắt hoặc giao nhiệm vụ cho nhà báo nhưng bản thân mỗi nhà báo tự thấy trách nhiệm của mình trong việc đưa ASEAN đến gần với người dân nhiều hơn, vì có một thực tế là người dân ASEAN chưa hiểu nhiều về ASEAN.
Bên cạnh đó, các nhà báo khẳng định, việc trao đổi với chuyên gia, nhà báo ngoài khu vực cũng là một nhu cầu cần thiết, giúp các nhà báo quốc tế có hiểu biết tốt hơn về ASEAN, về EU, về mục tiêu xây dựng Cộng đồng của khối. Đặc biệt, có thể nói, với những kinh nghiệm hữu ích được chia sẻ tại chương trình Đối thoại Báo chí Đức- Việt Nam ngày hôm nay chính là một bước đi cụ thể của nỗ lực như vậy.
Kết thúc chương trình đối thoại, PGS.TS Đinh Thị Thúy Hằng- Giám đốc Trung tâm Bồi dưỡng Nghiệp vụ báo chí (Hội Nhà báo Việt Nam) đã ghi nhận và đánh giá cao sự tham gia, đóng góp, chia sẻ ý kiến một cách tích cực của đại diện Đại sứ quán Đức, Viện KAS và các đại biểu là các nhà báo Việt Nam và Đức tại buổi đối thoại đầy ý nghĩa và giá trị thiết thực này. “Đây là dịp để các nhà báo Việt Nam hiểu biết hơn về báo chí Đức, về Liên minh Châu Âu (EU) và ngược lại giúp các nhà báo Đức có thêm nhận thức về Việt Nam, về nỗ lực xây dựng Cộng đồng ASEAN của khu vực Đông Nam Á, sẽ giúp công tác truyền thông về ASEAN, về EU đúng đắn, hợp lý và hiệu quả hơn.” PGS.TS Đinh Thị Thúy Hằng khẳng định
Ngọc Lành- Bích Huyền
