Từ yêu cầu nâng cao chất lượng học sinh, hiện đại hóa quản trị, thúc đẩy chuyển đổi số đến bảo đảm đời sống đội ngũ nhà giáo, niềm tin đang được đặt vào những quyết sách đủ mạnh để tạo đột phá, đưa giáo dục phát triển xứng tầm trong giai đoạn mới.
Từ miền núi Tuyên Quang đến Thủ đô Hà Nội, TP HCM hay vùng ven Tây Ninh, các nhà giáo đều chung quan điểm: phải lấy sự phát triển toàn diện của học sinh và đời sống ổn định của giáo viên làm nền tảng cho mọi cải cách.
Nâng cao chất lượng thực chất ở trường nội trú miền núi
Cô Tô Thị Tấm, Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú THCS & THPT Chiêm Hóa (Tuyên Quang) cho rằng, yêu cầu cấp thiết nhất hiện nay là nâng cao chất lượng giáo dục thực chất, gắn với phát triển toàn diện học sinh, đặc biệt là học sinh dân tộc thiểu số vùng cao.
Theo cô, trong bối cảnh triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông (GDPT) 2018, giáo dục không chỉ truyền thụ kiến thức mà phải chú trọng hình thành phẩm chất, năng lực, kỹ năng thích ứng và khát vọng vươn lên cho học sinh; qua đó góp phần đào tạo, bồi dưỡng nguồn cán bộ người dân tộc cho địa phương.
Đối với trường nội trú, nhiệm vụ càng nặng nề khi nhà trường vừa thực hiện chức năng dạy học, vừa nuôi dưỡng và rèn luyện học sinh. Vì vậy, đổi mới quản lý, nâng cao chất lượng đội ngũ, tăng cường kỷ cương và nền nếp nội trú được xác định là yếu tố then chốt bảo đảm phát triển bền vững.
Để nâng tầm chất lượng, nhà trường tập trung vào bốn nhóm giải pháp: Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực; nâng cao năng lực quản trị, thực hiện quản lý khoa học, minh bạch; đẩy mạnh chuyển đổi số trong dạy học và quản lý; đồng thời giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc thông qua lồng ghép giáo dục truyền thống, kỹ năng sống và ý thức cộng đồng.
Từ thực tiễn miền núi, cô Tấm kiến nghị tiếp tục ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất đồng bộ, tăng cường nguồn lực cho chuyển đổi số và có chính sách đặc thù phù hợp với học sinh dân tộc thiểu số.
Xây dựng trường học nhân văn, hiện đại tại Thủ đô
Tại Hà Nội, Nhà giáo ưu tú Nguyễn Thị Thu Hà, Hiệu trưởng Trường THCS Trưng Vương nhận định, yêu cầu đổi mới cấp thiết nhất là chuyển mạnh từ giáo dục nặng truyền thụ kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực, phẩm chất và hạnh phúc cho học sinh.
Theo cô Hà, nhà trường cần trở thành không gian học tập nhân văn, an toàn, sáng tạo, đúng tinh thần “lấy người học làm trung tâm” của Chương trình GDPT 2018.
Trong lộ trình nâng cao chất lượng giáo dục Thủ đô, cô đề xuất 4 trụ cột: Đổi mới chương trình và phương pháp dạy học theo hướng tích hợp, tăng cường STEM/STEAM và trải nghiệm; hiện đại hóa quản trị nhà trường theo hướng minh bạch, dựa trên dữ liệu; triển khai chuyển đổi số thực chất; đồng thời giữ gìn và phát huy truyền thống hiếu học, bản sắc văn hóa dân tộc.
Cô Hà nhấn mạnh, muốn đổi mới bền vững phải đặt giáo viên vào vị trí trung tâm, thông qua cơ chế bồi dưỡng thường xuyên, đánh giá công bằng, giảm áp lực hành chính và tạo môi trường khuyến khích nghiên cứu sư phạm ứng dụng.
Đô thị lớn: Bảo đảm đời sống để thầy cô toàn tâm đổi mới
Tại TP HCM, thầy Đặng Minh Trung, giáo viên Trường THCS Dĩ An, thẳng thắn bày tỏ mong chờ lớn nhất trong năm 2026 là chính sách tiền lương và phụ cấp của giáo viên thực sự bảo đảm mức sống cơ bản, đặc biệt ở các đô thị lớn.
“Thu nhập đủ sống và ổn định, giáo viên mới yên tâm gắn bó lâu dài và toàn tâm cho nghề”, thầy nói.
Khi đời sống được cải thiện, giáo viên sẽ có tâm thế tích cực, mạnh dạn đổi mới phương pháp, đầu tư cho chuyên môn và ứng dụng công nghệ; học sinh nhờ đó được hưởng lợi từ những giờ học chất lượng, truyền cảm hứng.
Bên cạnh thu nhập, thầy Trung đề xuất giảm sĩ số lớp học, đầu tư cơ sở vật chất đồng bộ và triển khai chuyển đổi số thực chất. Đồng thời, chương trình cần tinh gọn, giảm tính hàn lâm để tăng tính thực tiễn, phát triển năng lực.
Thầy cũng kỳ vọng công tác quản lý giảm áp lực hồ sơ, sổ sách và “bệnh thành tích”. Khi được trao quyền, được tin tưởng và hỗ trợ đúng mức, giáo viên sẽ chủ động sáng tạo, nâng cao chất lượng dạy học.
Vùng ven: Chính sách đãi ngộ – “đòn bẩy” tạo động lực cho nhà giáo
Tại Trường Tiểu học Tân Hiệp (xã Bình Thành, tỉnh Tây Ninh), cô Bùi Thị Ái Mai cho rằng điều giáo viên mong đợi nhất hiện nay là chính sách tiền lương, phụ cấp và đãi ngộ được cải thiện theo hướng bảo đảm đời sống cơ bản, qua đó giúp thầy cô giảm bớt áp lực tài chính và yên tâm gắn bó lâu dài với nghề.
Theo cô Mai, thu nhập không chỉ là vấn đề sinh kế mà còn tác động trực tiếp đến động lực giảng dạy và tinh thần đổi mới. Khi đời sống được bảo đảm, giáo viên sẽ có điều kiện dành nhiều thời gian, tâm huyết hơn cho chuyên môn, từ đó nâng cao chất lượng dạy học và sự tiến bộ của học sinh.
Bên cạnh chính sách đãi ngộ, cô Mai kiến nghị tiếp tục đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, xây dựng thêm phòng chức năng, sân chơi tại các điểm trường lẻ; giảm sĩ số lớp học xuống khoảng 30 học sinh/lớp để tăng cường sự quan tâm cá nhân; trang bị thiết bị và phần mềm phục vụ chuyển đổi số; đồng thời tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn thường xuyên, thiết thực.
Theo cô, chương trình giáo dục cũng cần được tinh gọn, tích hợp hợp lý nhằm giảm tải áp lực nhưng vẫn bảo đảm mục tiêu phát triển toàn diện học sinh trong bối cảnh đổi mới hiện nay.
Những ý kiến từ các nhà quản lý và giáo viên cho thấy yêu cầu đổi mới giáo dục năm 2026 không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật mà là bước chuyển toàn diện: nâng cao chất lượng thực chất, hiện đại hóa quản trị, thúc đẩy chuyển đổi số và đặc biệt là bảo đảm đời sống, vị thế của đội ngũ nhà giáo.
Khi chất lượng học sinh được đặt làm thước đo, khi giáo viên được bảo đảm điều kiện làm việc và được trân trọng đúng mức, mục tiêu xây dựng nền giáo dục toàn diện, chất lượng cao và hội nhập sẽ có cơ sở để trở thành hiện thực.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn khẳng định: "2026 là năm đầu tiên thực hiện kế hoạch 5 năm mới và cũng là năm các luật, nghị quyết bắt đầu có hiệu lực. Ngay từ bây giờ, chúng tôi đang khẩn trương hoàn thiện các nghị định, văn bản hướng dẫn để khi bước sang ngày 1/1/2026 có thể triển khai ngay trong thực tiễn.
Song song với hoàn thiện thể chế là việc sắp xếp lại hệ thống cơ sở giáo dục phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; tổ chức lại mạng lưới đại học, cao đẳng; triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia và đề án đầu tư lớn.
Tôi cho rằng 2026 không chỉ là năm khởi động, mà là năm mở đầu cho một nhịp tăng tốc mới – không chỉ cho nhiệm kỳ 5 năm tới mà cho cả chặng đường phát triển dài hạn của giáo dục Việt Nam".
